II SA/Gl 969/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Protokolant sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2010 r. sprawy ze skargi Ośrodka Promocji Gminy W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] r., nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] r. z dnia [...] r., Wójt Gminy W., działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 47e ust. 2 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia [...] r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085) zezwolił Ośrodkowi Promocji Gminy W. na wycinkę 50 sztuk drzew gatunek topola o śr. od 40 do 50 cm i wysokich od 15 do 20 m rosnących na działce nr 1 o pow. [...]ha w W. Wnioskiem z dnia [...] r. J. W. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. o uchylenie lub unieważnienie w całości decyzji nr [...]i decyzji nr [...], wskazując, iż wydający te decyzje Wójt Gminy W. wydał z przekroczeniem swoich uprawnień. Pismem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zawiadomiło o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...]r. (a także decyzji z dnia [...] r.) w przedmiocie udzielenia zezwolenia na wycinkę drzew. Niniejsze zawiadomienie zostało skierowane do Wójta Gminy oraz do wnioskującego o wszczęcie postępowania w tej sprawie J.W. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., przywołując art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdziło, że decyzja Nr [...]z dnia [...]r. wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu Kolegium powołując art. 16 § Kodeksu postępowania administracyjnego sankcjonujący trwałość decyzji i postanowień stwierdziło, iż odstępstwem od tej reguły jest okoliczność wymieniona w art. 156 § 1 Kodeksu, a mianowicie stwierdzenie, iż decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. W dalszej części wyjaśniło, że w zakwestionowanej decyzji, która dotyczyła zezwolenia na wycięcie drzew z działki stanowiącej własność gminy, nie mógł orzekać Wójt Gminy, będący jednocześnie stroną zainteresowaną wynikiem postępowania. Z uwagi na nieodwracalne skutki, jakie wywołała zakwestionowana decyzja (art. 156 § 2 Kodeksu) nie można było stwierdzić nieważności tej decyzji, stąd rozstrzygnięcie jak w sentencji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Wójt Gminy W., zarzucając decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego B. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na wydanie decyzji bez faktycznego umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów, naruszenie art. 107 § 1 Kodeksu – bowiem decyzja nie zawiera wszystkich elementów jakie powinna posiadać prawidłowo wydana decyzja oraz naruszenie przepisów prawa materialnego czyli art. 47e ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085) poprzez nieustalenie, kto był władającym działką nr 1 w dacie wydawania decyzji przez Wójta Gminy W. z dnia [...]r.. W uzasadnieniu Wójt rozwijając zarzut naruszenia ar. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podkreślił, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wpłynęło do Gminy w dniu [...]r.. Informowało ono o możliwości zapoznania się z dokumentami w sprawie w terminie 14 dni od otrzymania powiadomienia, tymczasem już [...]r. wydano kwestionowaną właśnie decyzję, uniemożliwiając stronie zaprezentowanie własnego stanowiska w sprawie. Odnosząc się do naruszenia art. 47e ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw wskazał, że zgodnie z ust. 2 tego przepisu usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta wydanym na wniosek władającego. W przedmiotowej sprawie Kolegium ustaliło, że właścicielem działki nr 2 jest Gmina, nie ustaliło jednak, że kto jest władającym przedmiotową działką. Od [...] r. był to Ośrodek Promocji Gminy W. (posiadający osobowość prawną), który wystąpił z wnioskiem o udzielenie wymaganego zezwolenia. Nadto podkreślił, że według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej w obecnym postępowaniu decyzji, nie obowiązywała jeszcze ustawa o ochronie przyrody z dnia [...]r., w której kwestie związane z wydaniem decyzji zezwalającej na usunięcie drzew reguluje art. 83, wymieniając właściciela nieruchomości jako stronę prowadzonego postępowania administracyjnego. Według stanu prawnego z chwili rozstrzygania właściciel nieruchomości, jeżeli nie był władającym nieruchomością, nie był stroną postępowania. Nie można zatem w takich warunkach zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Kolegium w decyzji z dnia [...]r. Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 156 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez Wójta Gminy W. we wniosku, podkreślając, że Wójt Gminy, będąc właścicielem działki, na której rosły drzewa był bezpośrednio zainteresowany wynikiem rozstrzygnięcia. Dlatego też w ocenie Kolegium Wójt powinien wystąpić o wskazanie innego organu do rozpatrzenia wniosku złożonego przez Ośrodek Promocji Gminy. Fakt oddania nieruchomości w użytkowanie temu Ośrodkowi nie sprawił, iż Gmina przestała być stroną zainteresowaną sprawą. Dlatego też orzeczono jak w sentencji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł Ośrodek Promocji Gminy W., zarzucając decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego czyli art. 10 § 1 poprzez uniemożliwienie brania czynnego udziału w postępowaniu, art. 61 § 4, poprzez niezawiadomienie Ośrodka Promocji Gminy o wszczęciu postępowania z urzędu, art. 24 § 1 pkt 1 – z uwagi na zastosowanie go w niniejszej sprawie oraz art. 107 § 1 – poprzez uznanie, że decyzja zawiera wszystkie wymagane elementy. W uzasadnieniu wskazano przede wszystkim na fakt, iż swoją decyzję Samorządowe Kolegium wydało przed upływem terminu wyznaczonego w zawiadomieniu z dnia [...] r., co w ocenie strony skarżącej jest rażącym naruszeniem prawa. Powiadomiona w ten sposób strona nie miała bowiem możliwości wypowiedzieć się w sprawie czy też zapoznać z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Podniesiono dodatkowo, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. przed wydaniem decyzji nie powiadomiło o wszczętym postępowaniu Ośrodka Promocji Gminy w W., do czego było zobligowane zgodnie z zapisem art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odniesieniu do zarzutu niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 24 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzono, że w sprawie nie zaistniała przesłanka wskazana w tym przepisie. Niewątpliwie Gmina W. jest właścicielem nieruchomości, na której dokonano wycinki drzew. Nie oznacza to jednak w ocenie skarżącego, że Gmina była stroną tego postępowania. Zgodnie bowiem z obowiązującym wówczas art. 47e ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., o wprowadzeniu ustawy Prawo o ochronie środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw obowiązek utrzymania drzew oraz krzewów rosnących na nieruchomości obciąża władającego tą nieruchomością, a usunięcie drzew lub krzewów z terenu tej nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza lub prezydenta miasta wydanym na wniosek władającego, z tym że organ może uzależnić zezwolenie od przeniesienia drzew lub krzewów we wskazane przez siebie miejsce albo zastąpienia drzew lub krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami. Zatem z wnioskiem o wydanie zezwolenia występuje zawsze władający nieruchomością, a przepisy nie wymagały w tym zakresie zgody właściciela. Wymóg taki wprowadził dopiero nowy przepis – przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 o ochronie przyrody (podczas, gdy z wnioskiem o zezwolenie występuje posiadacz nieruchomości). W ocenie skarżącej, w stanie prawnym obowiązującym w dacie merytorycznego orzekania w sprawie zezwolenia na wycinkę drzew, Gmina W. nie była stroną tego postępowania. Podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o zezwolenia na wycięcie drzew był tylko wyłącznie Ośrodek promocji Gminy, który jako osoba prawna jest niezależnym podmiotem mogącym nabywać prawa lub zaciągać zobowiązania we własnym imieniu, podczas gdy Gmina W. nie miała żadnego interesu prawnego z uzyskaniu takiego zezwolenia. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego strona skarżąca wyjaśniła, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nie zawiera przede wszystkim prawidłowego uzasadnienia, gdzie nie wskazano "podstawy faktycznej rozstrzygnięcia", a nadto całe uzasadnienie jest lakoniczne i krótkie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o oddalenia skargi, podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu [...]r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał złożoną skargę i zawarte w niej argumenty, wnosząc dodatkowo o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Dodatkowo wskazał, iż wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z udziałem członka Kolegium, który brał udział w postępowaniu zakończonym decyzją objętą wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zapisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.)). Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku kontrolowanego postępowania doszło do wydania, na podstawie art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzji stwierdzającej, że decyzja Wójta Gminy W. z dnia [...]r. zezwalająca Ośrodkowi Promocji Gminy W. na wycinkę 50 sztuk drzew gatunek topola na działce nr 3 w W. została wydana z naruszeniem prawa. Kontrolowane decyzje nie są, w ocenie składu orzekającego, zgodne z prawem. Wydane zostały bowiem z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych w wydaniu zaskarżonej decyzji uczestniczył jeden członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego biorący udział w podejmowaniu decyzji ją poprzedzającej, a mianowicie decyzji z dnia [...]r. Orzekając w niniejszej sprawie Sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07 (Dz.U. Nr 229, poz. 1539). W myśl przywołanego wyroku art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Okoliczność ta także stanowi podstawę do wznowienia postępowania, tym razem określoną w art. 145 a Kodeksu postępowania administracyjnego. Także decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. objęta wnioskiem o ponowne rozpoznanie nie jest zgodna z prawem, gdyż narusza ona przepis art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Decyzja Wójta Gminy W. z dnia [...]r. zezwalająca na wycinkę drzew z działki nr 3 skierowana była do Ośrodka Promocji Gminy W. i wydana została w wyniku wniosku złożonego przez ten Ośrodek. Nie podlega więc tym samym żadnym wątpliwościom fakt, iż był on stroną tego postępowania i jako taki powinien być o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji powiadomiony. Zawiadomienie o wszczęciu tego postępowania z dnia [...] r. doręczone zostało jednak tylko Wójtowi Gminy W. oraz do wiadomości przesłane do J. W. Nie zostało natomiast skierowane do Ośrodka Promocji Gminy, który tym samym nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. Stwierdzić zatem należy, że został także naruszony art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązujący organy administracji publicznej do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania i możliwość wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawa tego, wskutek braku powiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie, pozbawiony został Ośrodek Promocji Gminy, który, jak potwierdza to organ, posiadając osobowość prawną mógł być podmiotem praw i obowiązków, a nadto był bezpośrednio zainteresowany wynikiem sprawy. Powyższe skutkować musi uchyleniem zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uwzględni wskazane powyżej uwagi, a rozpoznając sprawę powiadomi o tym fakcie zainteresowane strony, umożliwiając im czynne uczestniczenie w sprawie. Dokonując merytorycznego rozstrzygnięcia Kolegium rozważy zgłaszane w sprawie wątpliwości, zwłaszcza w zakresie zmiany obowiązujących przepisów prawa materialnego, różnych w dacie rozstrzygania przez Wójta Gminy W. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a po usunięciu wskazanych uchybień wyda w tym zakresie odpowiednia decyzję, zaś rozpoznając ewentualnie sprawę w trybie art. 127 § 3 Kodeksu postępowania dokona tego w innym składzie. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 cytowanej ustawy. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej powyżej ustawy. .