II SA/Gl 97/07

WyrokWSA w Gliwicach2008-02-07

Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Iwona Bogucka, Rafał Wolnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zaniechaniu dalszych robót budowlanych, legalizująca samowolnie wykonane prace, może zostać wydana, jeśli roboty te zostały już w zasadzie zakończone przed wydaniem postanowienia o wstrzymaniu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że fakt zakończenia robót budowlanych przed wydaniem postanowienia o wstrzymaniu nie stanowi przeszkody do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Przepis ten ma zastosowanie również do robót już wykonanych, a celem postępowania legalizacyjnego jest doprowadzenie do sytuacji zgodnej z prawem, co może nastąpić poprzez legalizację robót, jeśli nie naruszają one prawa, lub nakazanie rozbiórki, gdy legalizacja jest niemożliwa. W przypadku, gdy roboty nie wymagają dodatkowych prac w celu dostosowania do prawa, decyzja o zaniechaniu dalszych prac (art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego) jest właściwym rozstrzygnięciem.
Stan faktyczny
Skarżący zarzucili inwestorom prowadzenie prac budowlanych w budynku objętym ochroną konserwatorską, polegających m.in. na wykutiu otworu w ścianie nośnej, zamurowaniu wejścia do lokalu i zmianie wejścia do innego lokalu. Organy nadzoru budowlanego, po wstrzymaniu robót, wydały decyzję nakazującą zaniechanie dalszych prac, legalizując tym samym wykonane roboty. Skarżący wnieśli skargę, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, błędnych ustaleń faktycznych oraz braku wymaganych pozwoleń i zgód. Sąd oddalił skargę, uznając legalizację robót za dopuszczalną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008r. sprawy ze skargi Z. Z. i D. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych oddala skargę. Pismem z [...] r. D. i Z. Z. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. o interwencję w sprawie prac budowlanych prowadzonych w lokalach nr [...] i [...], położnych w budynku przy ul. [...] w G. Podali, że w lokalu [...] w ścianie nośnej wykuto otwór do lokalu [...], zamurowano istniejące wejście do lokalu [...], a w wejściu do lokalu [...] wstawiono drzwi utrudniające dostęp do ich mieszkania oznaczonego numerem [...]. Zarzucili, że część prac dotyczy wspólnej części nieruchomości i wymagała zgody wszystkich współwłaścicieli a budynek mieści się w strefie objętej ochroną konserwatorską. W dniu [...] r. przeprowadzono oględziny mieszkań nr [...] i [...]. Z protokołu oględzin wynika, że brał w nim udział Z. Z., który złożył do akt zdjęcia wnętrz przedmiotowych lokali. W trakcie oględzin ustalono, że w ścianie o grubości [...] cegły ([...] cm.) między lokalami [...] i [...] zdemontowano wypełnienie otworu drzwiowego wykonane z płyt kartonowo-gipsowych wypełnionych supremą. Otwór drzwiowy został obniżony do wysokości [...] m. Zdemontowano ścianki działowe wyodrębniające łazienkę w celu jej przebudowy, zamurowano drzwi wejściowe z mieszkania [...] na klatkę schodową bloczkami [...]. Inwestorzy I. K. i J. K. podali, że roboty zostały rozpoczęte w początkach [...] r. a do wykonania pozostały roboty tynkarskie, malarskie, wymiana płytek ceramicznych i cyklinowanie podłogi. Deklarowana wymiana okien została objęta zgłoszeniem z dnia [...] r. i jak wynika z akt sprawy, nie była objęta przeprowadzonym postępowaniem. W trakcie oględzin inwestorzy przedłożyli opinię techniczną dotyczącą przeprowadzonych prac oraz uchwałę Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia [...] r. nr [...] zawierającą zgodę na wykonanie prac. Z. Z. podał do protokołu, że zaprzecza aby wykonanie otworu polegało na zdemontowaniu jego wypełnienia i nie zgadza się z opinią techniczną w zakresie zabudowy nadproża w tym otworze. Z akt sprawy wynika, że w budynku istnieje wspólnota mieszkaniowa, a współwłaścicielami są skarżący, gmina G., A. M. oraz A. W. i A. D. W oparciu o zabrane materiały można wnosić, że wyodrębnione w kamienicy mieszkania powstały na skutek dokonanych po II wojnie podziałów dużych lokali mieszkalnych. Inwestorzy na podstawie umowy najmu z dnia [...] r. zawartej z gminą G., zajmowali lokal mieszkalny nr [...]. Umowa ta została zmieniona aneksem z dnia [...] r. Wynika z niego, że w wyniku zmiany, umową najmu objęto również dotychczasowy lokal [...], który przyłączono do lokalu [...]. Tak powstałe mieszkanie oznaczono numerem [...], określając że składa się ono w konsekwencji z [...] pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju o łącznej powierzchni [...] m2. Umową objęto również pomieszczenia przynależne. W § 6 umowy zastrzeżono, że remont lokalu [...] najemcy winni dokonać we własnym zakresie. Zamiar wykonania remontu zgłoszono właściwemu organowi [...] r. a zatem już po interwencji skarżących, dołączając oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W okresie między tą interwencją a datą dokonania oględzin podjęta została przez współwłaścicieli lokali położonych w kamienicy uchwała nr [...] z dnia [...] r., której przedmiotem było m. in. wyrażenie zgody na zamurowanie dotychczasowych drzwi wejściowych do mieszkania [...] ( z zastrzeżeniem, że wejście będzie się odbywać przez drzwi do dotychczasowego mieszkania [...]) i odtworzenie drzwi między mieszkaniami, prowizorycznie zamurowanego . Z uchwały wynika, że głosowało dwóch właścicieli, co odpowiada udziałom w ilości [...] % , którzy opowiedzieli się za uchwałą. Głosu nie oddali dysponenci pozostałych [...] % udziałów, odnotowano również, że w dniu [...] r. Z. Z. odmówił podpisu w tabeli głosowania. O wszczęciu postępowania w sprawie organ I instancji powiadomił pismem z dnia [...] r., informując strony o ich prawach. [...] r. inwestorzy złożyli w organie projekt połączenia przedmiotowych lokali mieszkalnych sporządzony przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń oraz uzupełnienie do opinii technicznej z [...] r. sporządzone przez osobę z uprawnieniami. W opinii tej stwierdzono, że prace zostały wykonane fachowo i z zachowaniem sztuki budowlanej. Zlikwidowane wypełnienie otworu drzwiowego w ścianie nośnej między mieszkaniami polegało na usunięciu płyt kartonowo-gipsowych. Otwór jest zabezpieczony istniejącym nadprożem ceglano-łukowym. Obniżając światło otworu, wmurowano wykonane fabrycznie prefabrykowane nadproże żelbetonowe, składające się z dwóch belek. Wraz z nadprożem łukowym, które zasadniczo przenosi wartość obciążenia, konstrukcja w zupełności zabezpiecza otwór w ścianie nośnej. Ścianki wyodrębniające łazienkę z płyt kartonowo-gipsowych na ruszcie aluminiowym nie obciążają stropu i nie wymagają projektowania wzmocnień lub przeliczania nośności stropu. Łazienka jest wentylowana istniejącą wentylacją. Zamurowując dotychczasowe drzwi do mieszkania [...] z użyciem prefabrykatów [...] nie naruszono konstrukcji nadproża. Bloczki nie wpływają znacząco na obciążenie stropu. W projekcie połączenia lokali opisano, że dotychczasowe wejście do lokalu [...] nie było zgodne z przepisami, albowiem światło wejścia "zachodziło" na bieg klatki schodowej, stwarzając zagrożenie. Nadto wskazano, że lokal [...] i [...] były oddzielone ścianą nośną o dwóch otworach: jednym zamurowanym cegłą o grubości [...] cm. i drugim zasłoniętym płytą gipsową. Celem połączenia mieszkań została zlikwidowana jedna ze ścianek, przez co uzyskano połączenie holu głównego z korytarzykiem prowadzącym do kuchni, łazienki i pokoi sypialnych. Drugi zamurowany otwór drzwiowy miedzy pokojem dziennym i sypialnią nie został odtworzony a różnicę grubości w murze inwestor zaplanował wykorzystać dla wykonania regału. Przewidziano również zmianę ścianek łazienki i wytyczenie ich w nowym obrysie oraz wykonanie lekkiej ścianki oddzielającej pokój dzienny od holu. Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez małżonków K. W uzasadnieniu wymienione zostały wykonane już roboty: zdemontowanie wypełnienia otworu drzwiowego, oddzielającego oba mieszkania, obniżenie tego otworu, zamurowanie wejścia do mieszkania [...] z klatki schodowej oraz demontaż ścianek działowych łazienki. W podstawie prawnej podano art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.). Wyjaśniono również, że wykonane prace należy zakwalifikować jako przebudowę wymagającą pozwolenia na budowę. Roboty zostały samowolnie rozpoczęte w [...] r. i nie zostały zakończone, co uzasadnia ich wstrzymanie. Pismem z dnia [...] r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. poinformował organ I instancji, że prace prowadzone wewnątrz budynku nie mają wpływu na chroniony układ urbanistyczny miasta, w związku z czym nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia ze strony konserwatora i nie jest on właściwy w sprawie. Następnie organ I instancji wydał [...] r. decyzję nr [...] , którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego nakazał inwestorom zaniechanie dalszych robót budowlanych w przedmiotowym mieszkaniu. Stwierdzono, że decyzja ta stanowi dokument legalizujący przeprowadzone prace. W uzasadnieniu opisano przeprowadzone roboty i zakwalifikowano je jako przebudowę lokalu w rozumieniu art. 3 pkt 7a prawa budowlanego. Wskazano, że roboty zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia lecz inwestor przedłożył opinię techniczną wykonanych robót oraz projekt połączenia mieszkań zawierający inwentaryzację architektoniczną, wykonane przez uprawnione osoby. Oceniono, że ingerencję w elementy konstrukcyjne stanowi jedynie montaż nadproża w świetle obniżonego otworu drzwiowego. Dla robót wewnątrz budynku położonego w układzie urbanistycznym wpisanym do rejestru zabytków nie jest wymagana zgoda konserwatora, albowiem nie wpływają one na chroniony układ urbanistyczny. Inwestor złożył też wymagane oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz uchwałę wspólnoty z [...] r. Stan zebranego materiału wskazuje, że nie ma potrzeby nakładania na inwestorów obowiązków zmierzających do doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, albowiem są one z prawem zgodne, co uzasadnia ich legalizację. Również z daty [...] r. pochodzi pismo D. i Z. Z., którzy podali w wątpliwość rzetelność złożonej opinii, zarzucili ze prace są kontynuowane i dołączyli uchwałę Wspólnoty nr [...] i protokół z zebrania. Uchwała nr [...] z dnia [...] r. dotyczy unieważnienia uchwały nr [...] z dnia [...] r. Przyjmując zasadę, że na jednego współwłaściciela przypada jeden głos, nad uchwałą głosowało [...] współwłaścicieli, z czego [...] był za jej przyjęciem, [...] przeciwko a [...] pozostali wstrzymali się od głosu. W następnej kolejności małżonkowie Z. złożyli odwołanie od decyzji organu I instancji, domagając się jej uchylenia, nakazania rozbiórki wykonanych robót lub przywrócenia do stanu poprzedniego oraz ukarania inwestorów w trybie art. 93 prawa budowlanego. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący jako strona postępowania nie zostali powiadomieni o oględzinach lokali w dniu [...] r., co narusza art. 10 k.p.a. Zaniedbanie to skutkuje wadliwym ustaleniem stanu faktycznego i prawnego lokali. Organ dokonał jedynie oględzin lokali nr [...] i [...], pomijając lokal nr [...] i bezpodstawnie przyjął, że lokal nr [...] stanowił uprzednio całość z lokalem [...]. Tymczasem lokal [...] został wyodrębniony z mieszkania nr [...] i stanowił jego integralną część. Organ nie zauważył, że w lokalu nr [...] wykuto nowy otwór w ścianie, a nie otwarto stary. Zamurowanie drzwi do mieszkania [...] z klatki schodowej spowodowało, ż aktualnie mieszkanie to jest dostępne z korytarzyka wydzielonego z mieszkania nr [...] i stanowiącego jego część a drzwi otwierają się na zewnątrz, co jest niezgodne z warunkami technicznymi i zawęża drogę ewakuacyjną Roboty zostały przez inwestorów wykonane nielegalnie, były kontynuowane po wstrzymaniu i ukończone przed wymaganym prawem terminem. Jednocześnie jednak skarżący zarzucili, że z naruszeniem prawa doszło do wstrzymania robót, albowiem wizja z [...] r. i zdjęcia dostarczone przez skarżącego potwierdziły, że prace zostały ukończone. Roboty były wykonywane w częściach wspólnych budynku i przekraczały zakres zwykłego zarządu, przez co wymagały zgody i uchwały Wspólnoty. Skarżący podnieśli, że mimo wymaganego pozwolenia na budowę, inwestorzy działali bez takiego pozwolenia a organ nadzoru godzi się na takie naruszenie prawa. Nadto złożone oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością zawiera nieprawdę, albowiem jako najemcy inwestorzy nie dysponowali tytułem uprawniającym do prowadzenia robót budowlanych. Uchwała Wspólnoty nr [...] została zaskarżona do sądu, podobnie jak uchwała nr [...] . Małżonkowie K. stali się najemcami lokalu [...] z naruszeniem prawa, albowiem nie spełniają kryteriów zawartych w uchwale rady miasta z dnia [...] r. nr [...]. Zarzucono organowi, że nie zastosował środków przewidzianych w art. 93 prawa budowlanego i przyjął ekspertyzę przedłożoną przez biegłego wybranego przez wykonawców robót a nie wskazanego przez organ. Lokal nr [...], wbrew twierdzeniom Gminy, był lokalem samodzielnym, był przedmiotem decyzji administracyjnej o przydziale. Stanowisko Gminy jest niekonsekwentne, albowiem uznając możliwość uczynienia tego lokalu przedmiotem czynności najmu, jednocześnie odmówiła skarżącym jego sprzedaży. Skarżący wyjaśnili, że chcą kupić lokal nr [...] aby połączyć go z posiadanym mieszkaniem nr [...]. W takim samym celu gmina wynajęła ten lokal inwestorom, brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że nie jest on lokalem samodzielnym i dlatego nie jest przeznaczony do sprzedaży. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wyjaśniono, że roboty były prowadzone w mieszkaniu stanowiącym własność Gminy. Jedynie zamurowanie drzwi wejściowych do mieszkania [...] i przywrócenie drzwi między łączonymi mieszkaniami dotyczyło części wspólnych, co uzasadnia udział skarżących w postępowaniu w charakterze strony. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podał, że nie są one uzasadnione. Skarżący brał faktycznie czynny udział w oględzinach i w całym postępowaniu. Poza kompetencją organów nadzoru budowlanego pozostaje kwestia przyczyn zawarcia umowy najmu z inwestorami oraz jej ważność a także odmowa sprzedaży lokalu [...] skarżącym. Ponieważ przedmiotem postępowania były roboty w dawnych lokalach [...] i [...], bezzasadne jest żądanie przeprowadzenia oględzin mieszkania nr [...]. Przedmiotem postępowania była kwestia dopuszczalności zalegalizowanie samowolnie dokonanych robót, organ winien ją bowiem rozważyć przed orzeczeniem ewentualnej rozbiórki. Przeprowadzone roboty oceniono jako zgodne z prawem, podobnie jak zgromadzoną dokumentację. Inwestorzy nadali prawidłowy kierunek otwierania drzwiom wejściowym. Roboty nie zmieniły sposobu użytkowania lokali i nie naruszają niczyjego interesu prawnego, nie została również naruszona konstrukcja nośna budynku. Organ nie jest uprawniony do stwierdzani prawdziwości złożonego oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane a zaskarżenie uchwały podjętej w tej kwestii do sądu nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W skardze do sądu administracyjnego D. i Z. Z. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając błędne ustalenia faktyczne i zaniechanie w zakresie ukarania inwestorów w trybie przepisów karnych. W uzasadnieniu podnieśli, że organy błędnie przyjęły, jakoby roboty były prowadzone wewnątrz mieszkań [...] i [...], albowiem dotyczyły też części wspólnych budynku. W lokalu [...] wykuto nowy otwór, a nie otwarto stary, o czym świadczy ilość gruzu pozostałego po robotach. Inwestor nie miał prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Podtrzymano zarzut, że organ nie zawiadomił stron o terminie oględzin w dniu [...] r., zatem nie mogli oni zgłosić swoich zarzutów, udowodnić kolejności wydzielania z lokalu nr [...] najpierw mieszkania oznaczonego nr [...] zaś następnie lokalu [...]. Zarzucono, że sporządzona w sprawie opinia nie jest prawidłowa. Inwestor rozpoczął roboty bez pozwolenia i projektu budowlanego a decyzję organu zlekceważył i zakończył prace. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto podano, że gołosłowny jest zarzut bezczynności organu wobec kontynuowania robót i ich zakończenia po wstrzymaniu. Organ nie stwierdził kontynuowania robot po ich wstrzymaniu. Brak jest podstaw do kwestionowania złożonej w sprawie opinii technicznej zaś nałożenie sankcji karnych jest uprawnieniem organu, stosowanym zależnie od wagi naruszenia prawa. Jak ustalono w trakcie rozprawy w dniu 7 lutego 2008 r., przedsionek z którego są wejścia do mieszkań [...] i [...] nie stanowi przynależności do żadnego z nich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić skarżącym, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie mogły być kwestie związane z odmową sprzedaży lokalu [...] skarżącym, nie podlegała również kontroli sądu administracyjnego prawidłowość i zasadność zawarcia przez gminę umowy najmu lokalu. Zarzuty podnoszone przez skarżących w tym zakresie nie podlegały zatem rozważeniu, nie mają one bowiem znaczenia dla ustalenia skutków ujawnionej samowoli budowlanej. Podobnie nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, czy na inwestorów winna zostać nałożona sankcja z art. 93 prawa budowlanego, kwestia ta nie ma bowiem wpływu na ocenę dopuszczalności legalizacji samowolnych robót budowlanych. Także okoliczności i sposób wydzielania z lokalu nr [...] kolejnych mieszkań nie są okolicznościami istotnymi z punktu widzenia przesłanek do usunięcia stanu samowoli budowlanej. W sprawie jest okolicznością bezsporną, że inwestorzy dokonali robót budowlanych w warunkach samowoli. Organy administracji zakwalifikowały te roboty jako przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a prawa budowlanego. Kwalifikację taką, mając na uwadze rodzaj przeprowadzonych prac, należy ocenić jako prawidłową. Przebudowa w rozumieniu prawa budowlanego polega na wykonywaniu robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem parametrów charakterystycznych, jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, szerokość, długość, liczba kondygnacji. Roboty wykonane w ramach łącznia lokali niewątpliwie wskazanych parametrów nie modyfikują, natomiast skutkowały zmianami parametrów technicznych i użytkowych. Przebudowa jako roboty budowlane podlega obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 prawa budowlanego. Jeżeli zaś przebudowa została przeprowadzona bez pozwolenia, zastosowanie znajdują przepisy art. 50 i 51 prawa budowlanego. Przepisy te regulują usuwanie skutków samowolnych robót budowlanych innych niż budowa bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia. Zgodnie z art. 3 pkt 6 i 7 prawa budowlanego, przebudowa nie jest bowiem budową. W razie stwierdzenia faktu prowadzenia bez wymaganego pozwolenia robót budowlanych innych niż budowa, zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, organ nadzoru wstrzymuje ich prowadzenie postanowieniem a następnie przed upływem 2 miesięcy od wydania postanowienia, wydaje jedną z decyzji przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 odnosi się do robót wykonywanych z istotny odstępstwem od udzielonego pozwolenia na budowę i w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania. W sprawie organy wydały postanowienie o wstrzymaniu robót, chociaż z materiału sprawy, a także twierdzeń samych skarżących wynika, że były one wówczas już zasadniczo przeprowadzone. Okoliczność ta nie ma jednak negatywnego wpływu na ocenę legalności działania organów. Po pierwsze, postanowienie to ma charakter prewencyjny, zorientowane jest na zapobieżenie dalszym ewentualnym pracom. Po wtóre, fakt ukończenia robót nie ma istotnego znaczenia dla możliwości przeprowadzenia procedury legalizacyjnej, albowiem zgodnie z art. 51 ust. 7 prawa budowlanego, przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się także w przypadkach, gdy roboty zostały już wykonane. Zarzut skarżących, że roboty te trwały także po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu nie został przez nich uzasadniony i w przekonaniu Sądu nie może zostać uwzględniony. Organ prawidłowo przyjął, że w zakresie, w jakim roboty podlegały regulacji prawa budowlanego, nie były one prowadzone po wydaniu postanowienia wstrzymującego. Przepis art. 51 ustawy znajduje zastosowanie w kilku odmiennych stanach faktycznych, służąc zasadniczo do usunięcia skutków samowolnych robót. Usunięcie to następuje albo poprzez ich legalizację, ewentualnie po uprzednim dostosowaniu do wymagań prawa, albo poprzez nakazanie rozbiórki obiektu lub przywrócenia do stanu poprzedniego. Te dwa ostatnie przypadki znajdują zastosowanie wówczas, gdy organy ustalą, że nie jest możliwe doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli natomiast możliwość taka istnieje, wówczas organ ma obowiązek w pierwszym rzędzie przeprowadzić postępowanie w celu usunięcia stanu samowoli poprzez legalizację robót. Celem postępowania legalizacyjnego jest bowiem doprowadzenie do sytuacji zgodnej z prawem, wykonane roboty jak i związana z nimi dokumentacja winny w efekcie znajdować się w takim stanie, jaki mógłby uzasadniać wydanie pozwolenia na budowę. Po stwierdzeniu stanu samowoli prawidłowo organy podjęły czynności zorientowane na zalegalizowanie robót. Nakaz rozbiórki jest bowiem ostatecznością, którą stosuje się wówczas, gdy w inny sposób stan naruszenia prawa nie może zostać usunięty, w szczególności nawet wykonanie dodatkowych robót i czynności nie umożliwi doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli organ prowadzący postępowanie uzna, że wykonane roboty nie odpowiadają standardom prawa, w tym techniczno-budowlanym, wówczas na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 ustawy nakłada na inwestora obowiązek wykonanie określonych czynności i robót, tak aby doprowadzić je do zgodności ze standardami. Jeżeli natomiast ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że roboty takiego dostosowania nie wymagają, odpowiadają prawu, wówczas organ kończy postępowanie w sprawie samowoli budowlanej decyzją wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, którą nakazuje zaniechanie dalszych prac budowlanych. Wniosek taki uzasadnia analiza przewidzianych w art. 51 ust. 1 ustawy, rodzajów rozstrzygnięć mogących zapaść w postępowaniu dotyczącym samowolnie przeprowadzonych robót budowlanych. Nie sposób wykluczyć, że samowolne roboty będą nadawać się do zalegalizowania bez konieczności przeprowadzenia dodatkowych prac i czynności. W takiej sytuacji jedynym możliwym rozstrzygnięciem jest decyzja z art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. Decyzja ta legalizuje wykonane roboty, zatem warunkiem jej wydania jest stwierdzenie, że nie naruszają one prawa. Kontrolowana decyzja została wydana właśnie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego i w przekonaniu orzekającego Sądu organy prawidłowo oparły rozstrzygnięcie na tej podstawie prawnej. Dla potrzeb przebudowy sporządzony został projekt. Jego zakres i treść są dostosowane do rodzaju przeprowadzonych prac. Odnośnie prac wykonanych, sporządzona została przez osobę posiadająca stosowne uprawnienia opinia techniczna. Zarzuty skarżących co do niewiarygodności i nieprawidłowości tej opinii nie zostały skonkretyzowane i nie znajdują potwierdzenia. Opinia ta potwierdza, że roboty wykonano zgodnie ze sztuką. Żadne z parametrów wykonanych robót nie naruszają przepisów technicznych, dotyczy to także kierunku otwierania się drzwi wejściowych do lokalu [...], otwieranych do wewnątrz. Wykonanie przebudowy pomieszczeń w budynku, mimo jego zlokalizowania w obrębie układu urbanistycznego starego miasta, wpisanego do rejestru zabytków, zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków , nie wymaga pozwolenia konserwatorskiego. W końcu, inwestorzy złożyli oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wynikającym z umowy najmu i zgody właściciela lokalu. Co do zasady Sąd nie podziela stanowiska organów, że nie są one uprawnione do badania wiarygodności takiego oświadczenia. W przekonaniu Sądu, organ prowadzący postępowanie ma możliwość i obowiązek domagać się od składającego oświadczenie ewentualnych dokumentów, mogących potwierdzić prawdziwość danych zawartych w oświadczeniu, jeżeli budzi ono wątpliwości w tym zakresie lub zostało skutecznie zakwestionowane. W zakresie, w jakim roboty były prowadzone bez ingerencji w części wspólne, należy się zgodzić, że dostateczną podstawą uprawniającą do ich wykonywania była zgoda właściciela lokalu. Roboty były jednak prowadzone także w częściach objętych współwłasnością. Zasadnie skarżący podnosili, że w tym zakresie udzielenie zgody na prowadzenie prac budowlanych przekracza zakres zwykłego zarządu i wymaga zgody wyrażonej w odpowiednim trybie przez członków wspólnoty. Dla potwierdzenia tej zgody inwestorzy przedłożyli uchwałę nr [...]. Nie jest konieczne, aby uchwala taka była podejmowana na wniosek inwestorów, może ona zostać podjęta na wniosek właściciela lokalu, podlegającego przebudowie. Dostarczenie tego rodzaju dokumentu uwiarygodnia oświadczenie inwestorów o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Należy podzielić stanowisko organów nadzoru, że do kontroli i weryfikacji takiego dokumentu jak uchwała wspólnoty mieszkaniowej nie są one kompetentne, właściwość w tym zakresie należy do sądów powszechnych. Podnosząc fakt zaskarżenia tej uchwały, skarżący twierdzenia tego nie uwiarygodnili. W takim stanie sprawy, organ administracji prowadzący postępowanie nie miał obowiązku żądać od inwestorów dodatkowych dowodów lub też negować skuteczność złożonego oświadczenia. Inwestorzy wykazali dokumentami prawo do wykonania prac w częściach wspólnych, zaś skarżący tego dowodu skutecznie nie zniweczyli. Sąd nie podzielił także zarzutów skarżących co do naruszenia przez organy przepisów procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uchyla decyzję gdy stwierdzi naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jakkolwiek zatem w aktach sprawy brak dowodu, że organ zawiadomił ze stosownym wyprzedzeniem o planowanych oględzinach, to niewątpliwie Z. Z. brał w nich udział, brak powiadomienia w żaden sposób nie wpłynął zatem na ograniczenie praw stron i nie miał żadnego wpływu ani na ustalenia faktyczne, ani na wynik postępowania. Mając na względzie podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło