II SA/Gl 97/22

WyrokWSA w Gliwicach2022-03-16

Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Grzegorz Dobrowolski, Tomasz Dziuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy obiektów budowlanych, wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na toczące się postępowanie o zasiedzenie nieruchomości, jest zgodne z prawem, gdy ustalenie stanu prawnego nieruchomości jest kluczowe dla dalszego biegu postępowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. było zasadne, ponieważ ustalenie stanu prawnego nieruchomości, w tym właściciela, poprzez postępowanie o zasiedzenie przed sądem powszechnym, stanowi zagadnienie wstępne kluczowe dla prawidłowego ustalenia stron postępowania administracyjnego i dalszego biegu sprawy. Organ administracji nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć tej kwestii w sytuacji nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. D. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie PINB w Z. o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy obiektów budowlanych na działce nr 1 w S. Zawieszenie nastąpiło na wniosek inwestora A. B. z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym w Z. postępowanie o zasiedzenie tej działki, której dotychczasowi właściciele nie żyją. Skarżąca kwestionowała zasadność zawieszenia, twierdząc, że nie jest to zagadnienie wstępne, a organ powinien wydać postanowienie o nakazie rozbiórki.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę A. D. na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Asesor WSA Tomasz Dziuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy obiektów budowlanych oddala skargę. W dniu 26 maja 2021 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. wpłynęło przekazane przez Wójta Gminy U. pismo z prośbą o przeprowadzenie czynności kontrolnych dotyczących zabudowań, zjazdów i zakładu produkującego meble zlokalizowanych na działce nr 1 w S. Z dołączonego wypisu i wyrysu z rejestru gruntów wynikało, iż właścicielami przedmiotowej działki są R. K. oraz D. C. W dniu 8 czerwca 2021 r. do organu wpłynęło pismo A. B. z prośbą o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektów znajdujących się na działce nr 1 w S. Wskazał, że obiekty te zostały wybudowane na początku lat 90. W trakcie oględzin w dniu [...] r. zostały przeprowadzone oględziny przedmiotowej nieruchomości. Ustalono, że wnioskodawca prowadzi na niej działalność gospodarczą - usługi leśne i wyroby z drewna. Jest tam zlokalizowany parterowy budynek z drewnianą wiatą związany z produkcją wyrobów drewnianych o konstrukcji drewnianej oraz kilka innych obiektów budowlanych. Wnioskujący o legalizację okazał decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. znak: [...] o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego - składowego na terenie dz. 3 w S. Przedstawił również nieformalną umowę "kupna łąki" dz. nr 1 w S. z dnia [...] r. Pismem z dnia [...] r. PINB zwrócił się do Urzędu Gminy U. z prośbą o udzielenie informacji czy w prowadzonych rejestrach lub dokumentach archiwalnych znajduje się jakakolwiek dokumentacja związana ze wzniesieniem na działce nr 1 w S. obiektów budowlanych. Jednocześnie poproszono o udzielenie informacji od kiedy A. B. opłacał podatek od nieruchomości oraz o przesłanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla ww. działki. Zwrócono się również o udzielenie informacji czy zasoby archiwalne są kompletne czy też nie. Pismem z dnia [...] r. Wójt Gminy U. przesłał wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie wskazano, iż w archiwum urzędu brak jest dokumentacji związanej z budową obiektów budowlanych na działce nr 1 w S. Ustalono także, iż A. B. opłaca podatek od nieruchomości od 1998 r. Pismem z dnia 8 września 2021 r. wnioskujący o legalizację, złożył wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego, w myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w związku ze złożeniem przez inwestorów B. i A. B., wniosku do Sądu Rejonowego w Z. o nabycie prawa własności poprzez zasiedzenie działek o nr 1 i 2. Wskazano także, iż stan prawny działki nr 1 jest obecnie nieuregulowany, gdyż osoby ujawnione w rejestrze gruntów nie żyją. Do pisma dołączono wniosek inwestorów z dnia 31 sierpnia 2021 o stwierdzenie zasiedzenia działki nr 1 i nr 2 w S. skierowany do Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] PINB w Z. zawiesił, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie budowy obiektów budowlanych na działce nr 1 w S. W uzasadnieniu organ wskazał, iż kwestia uregulowania stanu prawnego działki nr 1 ma kluczowe znaczenie dla dalszego biegu postępowania i poprawnego ustalenia kręgu stron postępowania. Zażalenie na to postanowienie złożyła A. D. wnosząc o jego uchylenie i podjęcie postępowania przez organ I instancji. W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o istnieniu zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wskazała, iż dla dalszego prowadzenia postępowania nie jest konieczne ustalenie właściciela działki nr 1 w sytuacji, w której znany jest inwestor wykonanych robót. Zaskarżonym obecnie postanowieniem Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie: 1) w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105); 2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony; 3) w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych; 3a) w razie wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, gdy postępowanie toczyło się z udziałem zarządcy sukcesyjnego, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłego do udziału w postępowaniu nie Jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105); 4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, 5) na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, w przypadku gdy stroną postępowania jest podmiot w restrukturyzacji, o którym mowa w art. 2 pkt 44 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz.U. z 2019 r. poz. 795, z późn. zm.). W ocenie organu odwoławczego w sprawie z całą pewnością zostały spełnione dwie z przewidzianych w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłanek, tj. postępowanie przed organem I instancji jest w toku, a postępowanie przed Sądem Rejonowym w Z. o rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia działki nr 1 w S. - a co kluczowe w przedmiotowej sprawie, ustalenie właścicieli działki nr 1 (poprzedni właściciele działki nr 1 R. K. oraz D. C. nie żyją i nie ustalono ich następców prawnych) będących stronami toczącego się postępowania administracyjnego - nie zostało jeszcze zakończone. Sporna natomiast w niniejszej sprawie jest kwestia czy rozstrzygnięcie sprawy w zakresie prowadzonego przed organem I instancji postępowania jest zależne od rozstrzygnięcia innego organu. Powołując się na bogate orzecznictwo sądów administracyjnych organ podniósł, że kwestia prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego w sytuacji, w której konieczne jest uprzednie wydanie orzeczenia przez sąd powszechny w tym zakresie, stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania administracyjnego w myśl art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Nadto również kwestia udzielenia zastępczej zgody w zakresie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest zagadnieniem wstępnym obligującym organ administracji publicznej do zawieszenia toczącego się postępowania. ŚWINB stwierdził więc, iż PINB słusznie uznał, iż należy zawiesić toczące się postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd. Skargę na to postanowienie do tutejszego Sądu złożyła A. D. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia orzeczenia organu II instancji i zasądzenia kosztów postępowania oraz zobowiązania organu I instancji do wydania przez organ I instancji: - postanowienia o nakazie rozbiórki obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę przez inwestora na działce 1 w S. - na podstawie art, 48 ust. 1 Prawa budowlanego, - postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia obiektów budowlanych wybudowanych przez inwestora bez pozwolenia na budowę na działce nr 1 w S. oraz usunięcia stanu zagrożenia, na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego; zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie: 1) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, że rozstrzygnięcie przez sąd powszechny wniosku A. B. (inwestora) o zasiedzenie działki nr 1 w S. stanowi zagadnienie wstępne w postępowaniu prowadzonym przez sąd I instancji, podczas gdy rozstrzygnięcie wskazanej sprawy przez sąd cywilny nie pozostaje w bezpośrednim związku z prowadzonym przez organ I instancji postępowaniem a prowadzone przez organ I instancji postępowanie nie zależy od rozstrzygnięcia przez sąd powszechny wniosku inwestora o zasiedzenie, 2) art. 100 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. nierozstrzygnięte zagadnienia wstępnego przez organ w sytuacji, kiedy dalsze prowadzenie przez inwestora działalności gospodarczej na terenie działki 1 w S., w wybudowanych bez pozwolenia obiektach budowlanych, zagraża życiu i zdrowiu ludzi oraz może wyrządzić poważną szkodę dla interesu społecznego (w przypadku uznania przez sąd, że w sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a.), 3) art. 123 k.p.a. w zw. z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego poprzez niewydanie postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, przez co nie wiadomo, w jakim trybie organ I instancji prowadził postępowanie i jakie konkretnie postępowanie zostało przez organ I instancji zawieszone zaskarżonymi postanowieniami, 4) art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącej o wszczęciu przez organ postępowania administracyjnego, przez co skarżąca nie ma wiedzy co do tego, w jakim trybie organ I instancji prowadził postępowanie administracyjne i jakie konkretnie postępowanie zostało przez organ I instancji zawieszone zaskarżonymi postanowieniami, 5) art. 17 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało błędnym uznaniem, że uczestnikiem procesu budowlanego, a co za tym idzie stroną postępowania legalizacyjnego, jest właściciel nieruchomości, na której zostały wybudowane obiekty budowlane bez pozwolenia na budowę, podczas gdy stroną postępowania jest inwestor, 6) art. 53a ust. 3 i 4 Prawa budowlanego poprzez niewezwanie inwestora do złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego na formularzu urzędowym, przez co organ nie uzyskał niezbędnych informacji co do strony postępowania administracyjnego oraz obiektów budowlanych (przy założeniu, że w braku decyzji o wszczęciu postępowania, organ I instancji prowadził postępowania na podstawie art. 49f Prawa budowlanego), 7) art. 49g ust. 1 Prawa budowlanego polegający na niewezwaniu inwestora do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, co pozwoliłoby organowi na zweryfikowanie występowania przesłanek tzw. uproszczonego postępowania legalizacyjnego oraz dokonanie analizy czy obiekty budowlane nie zagrażają życiu i zdrowiu a także dokonanie oceny zasadności zastosowania art. 100 § 2 k.p.a. (w przypadku uznania, że organ I instancji prowadził postępowanie w trybie art. 49f Prawa budowlanego), 8) art. 11 k.p.a. poprzez pominięcie szczegółowej analizy związku przyczynowo - skutkowego między złożonym przez inwestora, w toku postępowania administracyjnego, wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia a wynikiem postępowania w sprawie budowy obiektów budowlanych na działce nr 1 w S. oraz niewyjaśnieniem dlaczego w ocenie organu brak wyroku sądu w przedmiocie zasiedzenia uniemożliwia prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie budowy obiektów budowlanych na działce nr 1 w S., 9) art. 6 i 7 k.p.a. poprzez brak praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy polegający na: a) oczekiwaniu na wydanie rozstrzygnięcia korzystnego dla inwestora w postaci ewentualnego wyroku uznającego zasiedzenie działki nr 1 w S. w miejsce dokonania oceny sytuacji prawnej i faktycznej na dzień wydania rozstrzygnięcia, b) pominięcie istotnych dóbr chronionych prawem, takich jak zdrowie i życie ludzi, interes użytkowników działek sąsiadujących, ochrona środowiska i interes społeczny, c) nierozpoznanie sprawy dwukrotnie, tj. zarówno przez organ I, jak i II instancji w szczególności poprzez nieodniesienie się organu II instancji do zarzutów i argumentacji skarżącej podniesionych w zażaleniu, co tym samym świadczy o zaniechaniu podjęcia przez organ II instancji wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, d) nierzetelne prowadzenie akt postępowania, w szczególności poprzez niezamieszczenie w aktach sprawy anonimowej wiadomości e-mail przesłanej do Wójta Gminy U., która to informacja stała się podstawą do wszczęcia kontroli, e) obszernym cytowaniu przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przepisów prawa, opracowań doktryny prawniczej z 1987 r. oraz uzasadnień orzeczeń sądowych w miejsce dokonania zrozumiałej dla stron postępowania analizy stanu faktycznego oraz stanu prawnego, w tym w szczególności konkretnego wyjaśnienia, dlaczego w ocenie organu nie jest możliwe prowadzenie postępowania administracyjnego bez uzyskania orzeczenia sądu powszechnego w sprawie stwierdzenia zasiedzenia, f) niedokonanie przez organ analizy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co jest kluczowe dla legalizacji samowoli budowlanej, 10) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania prowadzącego do wydania zaskarżonych postanowień w sposób niebudzący zaufania stron do organów I i II instancji poprzez: a) całkowite zignorowanie przez organ I i II instancji rodzaju działalności, którą inwestor prowadzi w obiektach budowlanych wybudowanych bez pozwoleń na budowę, których eksploatacja zagraża życiu i zdrowiu ludzi, co doprowadziło do niezastosowania art. 100 § 2 k.p.a. (w przypadku uznania przez sąd, że w sprawie zachodziło tzw. zagadnienie wstępne) lub art. 49f ust. 3 Prawa budowlanego (w przypadku uznania, że organ wszczął tzw, uproszczoną legalizację) lub art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego (w przypadku uznania, że nie zostały spełnione przesłanki uproszczonego postępowania legalizacyjnego), b) obszernym cytowaniu przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przepisów prawa, opracowań doktryny prawniczej z 1987 r. oraz uzasadnień orzeczeń sądowych w miejsce dokonania zrozumiałej dla stron postępowania analizy stanu faktycznego oraz stanu prawnego, w tym w szczególności konkretnego wyjaśnienia, dlaczego w ocenie organu nie jest możliwe prowadzenie postępowania administracyjnego bez uzyskania orzeczenia sądu powszechnego w sprawie stwierdzenia zasiedzenia, 11) art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (w tym dokumentacji zdjęciowej załączonej przez skarżącą do zażalenia na postanowienie organu I instancji) oraz niezgromadzenie jakichkolwiek dowodów pozwalających na ustalenie czy zostały spełnione przesłanki tzw. uproszczonego postępowania legalizacyjnego, czy w ogóle będzie możliwa legalizacja obiektów budowlanych wybudowanych przez inwestora bez pozwolenia na budowę oraz dokonanie analizy czy obiekty budowlane wybudowane przez inwestora bez pozwolenia na budowę nie zagrażają życiu i zdrowiu a także dokonanie oceny zasadności zastosowania art. 100 § 2 k.p.a. (w przypadku uznania, że organ I instancji prowadził postępowanie w trybie art. 49f Prawa budowlanego), 12) art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ I i II instancji ustaleń zawartych w protokole z oględzin z dnia [...] r., przyznanych przez inwestora, że najstarszy obiekt budowlany został przez niego wybudowany na działce 1 w S. w 2003 r. a zatem nie została spełniona przesłanka odnosząca się do 20 lat z art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego, przez co organ I instancji nie wydał decyzji w trybie art. 48 Prawa budowlanego, 13) art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 Prawa budowlanego poprzez niewydanie decyzji o wstrzymaniu budowy obiektów budowlanych wybudowanych na działce nr 1 w S. przez inwestora oraz nienakazanie inwestorowi bezzwłocznego usunięcia stanu zagrożenia życia i zdrowia ludzi mimo iż obiekty budowlane zostały wybudowane niezgodnie z przepisami techniczno- budowlanymi, w tym obiekt nr 5 został wybudowany bez wymaganej odległości od granicy z działką sąsiednią zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, 14) art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wszczęcie tzw. uproszczonego postępowania legalizacyjnego na wniosek strony mimo że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające wszczęcie takiego postępowania oraz nie został skutecznie złożony wniosek, w tym w szczególności od wybudowania obiektów budowalnych przez inwestora na działce nr 1 w S. nie upłynęło co najmniej 20 lat. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Na początku wypada stwierdzić, że organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a., skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, iż organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (co znalazło potwierdzenie w nowej redakcji przepisu art. 7 k.p.a. - na wniosek strony lub z urzędu). Ponadto należy podkreślić, że organ jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności, a w razie potrzeby konfrontować i uzupełniać. Postępowanie prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego toczy się w sprawie "budowy obiektów budowlanych na działce nr 1 w S.". Prawidłowość podjętego w jego wyniku rozstrzygnięcia jest w podstawowym zakresie uzależniona od ustalenia stron postępowania, a zwłaszcza tego, kto jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, osoby ujawnione jako właściciele w rejestrze gruntów nie żyją. Brak informacji, czy w stosunku do ich majątku było przeprowadzone postępowanie spadkowe. Jednocześnie z akt administracyjnych wynika, że od 1994 r. nieruchomością włada, jak "właściciel" A. B. Przedstawił na tę okoliczność nieformalną umowę kupna-sprzedaży nieruchomości. Należy mieć na uwadze również to, czego zdaje się nie dostrzegać skarżąca, że przedmiotowe postępowanie nie ma na celu legalizacji ewentualnej samowoli budowlanej. Ma ono dostarczyć organom informacji, kto jest właścicielem nieruchomości oraz ewentualnie jakie działania należy podjąć, w przedmiocie wzniesionych obiektów. Ale nastąpić to może dopiero po ustaleniu pierwszej wyżej wymienionej kwestii. Należy zatem uznać, że w sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. a zarzuty skargi oznaczone nr 1,5 i 12 są nieuzasadnione. Jak wyżej wspomniano, rozstrzygana sprawa nie dotyczy legalizacji obiektów budowlanych (nie jest to postępowanie legalizacyjne). Bezprzedmiotowe są więc zarzuty skargi oznaczone nr 6 i 7 odnoszące się do braku wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Tu zresztą skarżąca jest niekonsekwentna, gdyż w zarzucie oznaczonym nr 14 zarzuca organowi, że jednak wszczął postępowanie legalizacyjne mimo braku ku temu podstaw. Zarzuty określone nr 3 i 4 skargi, w kontekście oceny całego postępowania należy uznać za zasadne. PINB w Z. nie zawiadomił skarżącej o toczącym się postępowaniu. Przy czym procesowe uprawnienia skarżącej nie zostały tu naruszone, o czym świadczy choćby jej skarga do tutejszego Sądu. W ocenie składu orzekającego niezasadny jest zarzut skargi oznaczony nr 2. Organ nadzoru budowlanego nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego w przedmiocie ustalenia właściciela nieruchomości, jeśli ta posiada nieuregulowany stan prawny. W kontekście rozpatrywanej sprawy może to uczynić jedynie sąd powszechny. Zarzuty oznaczone nr od 8-11 odnoszą się oceny całości postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Jego wstępny etap (w istocie ustalanie stron postępowania a przede wszystkim podmiotu, na który można nałożyć określone obowiązki) nie pozwala na formułowanie takich ocen. Na nie przyjdzie pora po wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Dotyczy to również wydania odpowiednich rozstrzygnięć (zarzut nr 13). Może to nastąpić po ustaleniu istotnych okoliczności sprawy. Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło