II SA/Gl 971/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 maja 2024 r. nr 010070/680/4298471/2024 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie o świadczenie wychowawcze uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z dnia 15 maja 2024 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych ZUS Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin odmówił A. D. prawa do świadczenia wychowawczego na córkę za okres od 1 czerwca 2023 r. do od 30 czerwca 2023 r. W decyzji tej pouczono stronę o możliwości złożenia odwołania. Odwołanie takie zostało złożone, dnia 19 maja 2024 r. Postanowieniem z dnia 22 maja 2024 r. nr 010070/680/4298471/2024 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził niedopuszczalność odwołania "od informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych znak: [...], postępowanie: [...] o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego [...]". Wskazał również, że odwołanie to zostało złożone dnia 13 maja 2024 r. Co istotne, organ odwoławczy, w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia rozpoznał sprawę merytorycznie. Przy czym wskazał, że "z akt sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku z dnia 8.05.2024 r. o świadczenie wychowawcze Zakład Ubezpieczeń Społecznych skutecznie doręczył Pani w dniu 13.05.2024 r. w formie elektronicznej na Pani profilu na platformie PUE ZUS informację o przyznaniu świadczenia, wychowawczego w kwocie 800 zł w okresie od 1.05.2024 r. do 31.05.2024 r. Zgodnie z art. 13a pkt. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji". Skargę na to postanowienie złożyła jej adresatka. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji zarzuciła Prezesowi ZUS naruszenie art. 134 k.p.a. oraz art. 18 ust. 2 i 2a ustawy o pomocy państwa wychowywaniu dzieci gdyż skarżąca złożyła w ustawowym terminie odwołanie od decyzji z dnia 15 maja 2024 r. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że "w wyniku rozpoznania odwołania postanowieniem z dnia 22 maja 2024r. Prezes Zakładu: Ubezpieczeń Społecznych stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania. W dniu 06 czerwca 2024 r. P. A. D. złożyła za pośrednictwem pisma ogólnego, Zakładu POG skargę na ww. postanowienie oraz decyzję Zakładu z dnia 15 maja 2024r, znak; [...], wnosząc o ich uchylenie. Jednocześnie do skargi dołączyła odwołanie z dnia 22 maja br. od decyzji z dnia 15 maja 2024r., które na dzień sporządzenia skargi nie zostało rozpatrzone". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie jest w stanie, w oparciu o przedstawiony materiał dowodowy, ustalić jednoznacznie okoliczności sprawy. W sprawie skarżącej została dnia 15 maja 2024 r. wydana decyzja o odmowie przyznania świadczenia. Od tej decyzji, jak wynika z akt administracyjnych zostało skutecznie odwołanie – dnia 19 maja 2024 r. Następnie organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania, ale z dnia 13 maja 2024 r., przy czym w uzasadnieniu postanowienia merytorycznie odnosi się do jego zarzutów. Przy czym stwierdza, że "w sprawie nie została wydana prawomocna decyzja, od której przysługuje odwołanie, zgodnie z art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572)" – choć w aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia 15 maja 2024 r, i to od niej skarżąca złożyła odwołanie. Ale odwołanie skarżącej nie mogło zostać złożone dnia 13 maja 2024 r., gdyż decyzja w sprawie została wydana, co wcześniej wskazano, dnia 15 maja 2024 r. Co istotne, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia widnieje informacja o odwołaniu z dnia 22 maja 2024 r. W aktach administracyjnych znajduje się decyzja Prezesa ZUS z dnia 11 lipca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia 15 maja 2024 r. Jednakże Sąd zwraca uwagę, że wcześniej organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność złożonego odwołania. Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji ustali w pierwszej kolejności, czy pismo skarżącej z dnia 19 maja 2024 r. złożone na platformie elektronicznej było odwołaniem od decyzji z dnia 15 maja 2024 r. To wynika z jego treści (strona informuje organ, że nie może złożyć odwołania za pomocą platformy, więc kieruje korespondencję w ramach "pisma zwykłego". W ocenie Sądu niezbędne jest tu skierowanie odpowiedniego zapytania do skarżącej w celu wyjaśnienia jej zamiaru. Po ustaleniu powyższej okoliczności podejmie dalsze czynności w ramach postępowania odwoławczego i je zakończy w sposób przewidziany przepisami k.p.a. Sąd zwraca uwagę organowi odwoławczemu uwagę, że swoim postanowieniem z dnia 22 maja 2024 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania. Niezrozumiałe jest tu zatem merytoryczne odnoszenie się do meritum sprawy, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy kwestii formalnych. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu.