II SA/Gl 976/14

WyrokWSA w Gliwicach2014-10-02

Skład orzekający: Łucja Franiczek, Piotr Broda, Grzegorz Dobrowolski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia może zostać utrzymana, jeśli organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych oraz błędnie zakwalifikował teren, na którym rośnie drzewo, jako teren zieleni?
Ratio decidendi
Decyzje organów administracji zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ odwoławczy nie rozszerzył postępowania dowodowego, a ustalenia dotyczące uszkodzenia drzewa i kwalifikacji terenu jako teren zieleni były błędne. W związku z tym decyzje należy uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Stan faktyczny
Skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowa dokonała redukcji korony jesionu amerykańskiego oraz dwóch lip i brzozy. Prezydent Miasta wymierzył karę pieniężną za uszkodzenie jesionu, umarzając postępowanie w sprawie pozostałych drzew. SKO uchyliło decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po kolejnych decyzjach i odwołaniach SKO utrzymało karę, wskazując na związek przyczynowy z prowadzonymi pracami budowlanymi. Spółdzielnia zaskarżyła decyzję do WSA, zarzucając błędy proceduralne i materialnoprawne, w tym niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i błędną kwalifikację terenu jako teren zieleni.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B., orzekł o wstrzymaniu wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku oraz zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. sprawy ze skargi "A" w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. o nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B na rzecz skarżącej Spółdzielni kwotę [...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 8 grudnia 2011r. przeprowadzono oględziny przy ul. [...] w B. w toku których ujawniono, że obecnie skarżąca [A] Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. dokonała redukcji korony jesionu amerykańskiego w obwodzie 77 cm oraz redukcji koron dwóch lip oraz brzozy. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. wymierzył spółdzielni karę pieniężną za zniszczenie jesionu amerykańskiego spowodowane niewłaściwym obcięciem korony drzewa oraz umorzył postępowanie w sprawie redukcji koron dwóch lip i jednej brzozy. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na konieczność ustalenia czy zniszczone drzewo spełniało przesłanki ustawowej definicji terenów zieleni w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody. W toku ponownie prowadzonego postępowania spółdzielnia złożyła pisemne wyjaśnienia w których wskazała, że jesion został przycięty zgodnie z zasadami sztuki, jest obecnie żywotny co dokumentują przedłożone zdjęcia, tym samym w ocenie spółdzielni brak jest podstaw do wymierzenia kary pieniężnej. Kolejną decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. ponownie wymierzył [A] Spółdzielni Mieszkaniowej karę za zniszczenie jesionu amerykańskiego, umarzając postępowanie w sprawie dwóch lip i brzozy. SKO w B. w wyniku wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując jednocześnie na konieczność wyjaśnienia przez organ I instancji dlaczego naliczył karę podwyższoną o 100% oraz dokonanie ustaleń czy drzewo zostało ostatecznie zniszczone. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. kolejny raz wymierzył [A] Spółdzielni Mieszkaniowej karę pieniężną w wysokości 37 260,78 zł za zniszczenie jesionu amerykańskiego i umorzył postępowanie w sprawie redukcji koron dwóch lip i brzozy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że poprzez niewłaściwą redukcję korony doszło do znacznego uszkodzenia jesionu amerykańskiego, co może doprowadzić do obumarcia drzewa. Jednakże stopień uszkodzenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności wobec czego płatność kary została odroczona na okres 3 lat. Ocena odtworzenia korony drzewa będzie mogła być przeprowadzona po upływie okresu odroczenia. Stwierdził również, że ponieważ drzewo rośnie na terenie zieleni karę podwyższono o 100%. Zdaniem organu w mieście każda zieleń towarzysząca ulicom czy budynkom jest z definicji terenem zieleni gdyż pełni co najmniej jedną z czterech funkcji wymienionych w ustawie o ochronie przyrody. Przedmiotowe drzewo ma charakter zieleni osiedlowej jego lokalizacja wskazuje, iż było zasadzone w sposób planowy w celu podwyższenia walorów estetycznych nieruchomości oraz pełnienia funkcji osłonowych i zdrowotnych. W stosunku do lip oraz brzozy których korony zostały również przycięte zdaniem organu nie doszło do działań bezprawnych wobec tego w tym zakresie postępowanie zostało umorzone. W odwołaniu od tej decyzji [A] Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. podniosła, że z zaskarżonej decyzji w dalszym ciągu nie wynika, czy spełnione zostały wszystkie przesłanki do wymierzenia kary. Zdaniem odwołujących się fakt, że drzewo w pierwszym roku po dokonaniu czynności pielęgnacyjnych żyje potwierdza okoliczność zachowania żywotności drzewa w kolejnych latach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując w uzasadnieniu, że wykonane w trakcie oględzin zdjęcia jednoznacznie potwierdzają, że doszło do znacznej redukcji korony drzewa. Jednocześnie stwierdza, że powyższe czynności były wykonane w związku z budową pawilonu handlowego wobec czego zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy pracami wykonanymi przez spółdzielnię a stanem drzewa. SKO podzieliło również stanowisko organu I instancji, iż obecny stan drzewa pozostaje bez znaczenia dla faktu wymierzenia kary a miarodajny będzie stan drzewa po upływie trzech lat na który to okres płatność kary została odroczona. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się [A] Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a to: - art.77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezbadanie i niedokonanie prawidłowej oceny całego materiału dowodowego, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, które nie mają żadnego związku ze sprawą, - art. 7 k.p.a. poprzez niedokonanie niezbędnych ustaleń wymaganych do wyjaśnienia stanu faktycznego. Nadto zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: - art.88 ust.1 pkt 1 i art.88 ust.3 ustawy o ochronie przyrody przez przyjęcie, że nastąpiło uszkodzenie drzewa w tym systemu korzeniowego, a uszkodzenie to jest wynikiem niewłaściwego wykonania robót ziemnych, - art.85 ust.6 poprzez przyjęcie, że drzewo rosło na terenie zieleni. Na tej podstawie skarżąca spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę SKO zauważyło, że w uzasadnieniu decyzji błędnie powołało treść art.88 ust.1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody zamiast art.88 ust.3 cyt. ustawy, wskazując, że było to spowodowane równoległym rozpatrywaniem sprawy nałożenia na ten sam podmiot kary w związku z prowadzeniem prac budowlanych. W pozostałym zakresie potrzymało swoje stanowisko i argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniosło o oddalenie skargi. W toku postępowania sadowego pełnomocnik skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze jednocześnie podając, że przedmiotowe drzewo samowolnie posadzili mieszkańcy w nieprawidłowej zbyt bliskiej odległości od budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji skład orzekający doszedł do wniosku, że zostały one wydana z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu stanowiąca przedmiot zaskarżona decyzja wydana została bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99.) W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony, lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie. Wymogów powyższych, zdaniem Sądu, wydający decyzję stanowiącą przedmiot skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze B. oraz wydający decyzję w I instancji Prezydent Miasta B. nie dochowali w stopniu zezwalającym na wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia, a tym samym wydane rozstrzygnięcia są co do meritum co najmniej przedwczesne. Nie wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, o istotnym dla rozstrzygnięcia znaczeniu, zostały bowiem w trakcie postępowania administracyjnego wyjaśnione pozostawiając wątpliwości i luki. Pomimo istniejących uchybień organ drugiej instancji rozpoznając ponownie sprawę utrzymał w mocy wadliwą decyzję Prezydenta Miasta B. czym naruszył art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 627 zwanej dalej ustawą). W art. 88 ust. 1 nakładają one na wójta, burmistrza albo prezydenta miasta obowiązek wymierzenia kary administracyjnej za 1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności; 2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia; 3) zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, jest obowiązkiem organów administracji a decyzja taka nie ma charakteru uznaniowego. Kara jest wymierzana obligatoryjnie a jej wysokość w zależności od gatunku i obwodu drzewa określana jest według norm zawartych w przepisach rangi ustawowej jak i rozporządzenia. Jak stanowi art. 89 ust. 1 ustawy, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy. Szczegółowe zasady w tym zakresie określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2229). Organy administracji nie są władne do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, jak również do obniżenia jej wysokości. Jednocześnie termin płatności kar wymierzonych na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy odracza się na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów (art. 88 ust. 3 ustawy). Kara jest umarzana po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o odroczeniu kary i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu albo odtworzeniu korony drzewa. W razie stwierdzenia braku żywotności drzewa lub krzewu albo nieodtworzenia korony drzewa karę uiszcza się w pełnej wysokości, chyba że drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 4 i 5 ustawy). Ustawodawca powiązał sankcję administracyjną nie z każdym przypadkiem zniszczenia drzew, krzewów lub terenów zieleni, lecz tylko z takimi przypadkami, w których zniszczenie drzew zostało spowodowane np. niewłaściwym wykonaniem robót ziemnych bądź zabiegów pielęgnacyjnych. Pojęcie zniszczenia drzew nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy a więc należy nadać mu znaczenie przyjęte w języku potocznym. Jakkolwiek brak jest definicji legalnej tego określenia, to należy zwrócić uwagę, że w art. 88 ust. 3 ustawy wskazano na odraczanie płatności kary wymierzonej m.in. za zniszczenie drzewa, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności. Z zestawienia tego przepisu z pojęciem zniszczenia zawartym w art. 88 ust. 1 pkt 1 wynika po pierwsze, że pojęcie to nie obejmuje każdego przypadku uszkodzenia drzewa lecz powinno być powiązane z żywotnością drzewa. Zniszczeniem będzie bez wątpienia taka sytuacja, w ramach której żywotność drzewa nie zostanie zachowana. Pojęcie zniszczenia będzie obejmować również sytuację, w której żywotność drzewa w następstwie niewłaściwie przeprowadzonych zabiegów pielęgnacyjnych zostanie poważnie zagrożona, choć nie ma pewności, że drzewo tę żywotność ostatecznie utraci. Osobą odpowiedzialną za usunięcie bądź zniszczenie drzewa jest posiadacz nieruchomości, jako ten, który ma prawo i obowiązek wystąpić o stosowne zezwolenie w tym zakresie bądź czuwać nad niedopuszczeniem do ziszczenia się którejkolwiek z hipotez przepisu art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Do przyjęcia odpowiedzialności za zniszczenie drzew wystarcza samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, a zniszczeniem drzew lub krzewów. W ramach prowadzonego w trybie art. 88 ustawy postępowania administracyjnego organy administracji powinny ustalić, czy doszło do zniszczenia chronionych w tym przepisie ustawy elementów środowiska oraz w jaki sposób. Bez znaczenia dla wyniku sprawy jest argumentacja podnoszona przez skarżącą, że przed przystąpieniem do obcięcia korony drzewa ubiegała się o zgodę na jego wycięcie skoro ostatecznie zgody tej nie uzyskała. W niniejszej sprawie organy obu instancji na podstawie wyników przeprowadzonych oględzin przyjęły, że doszło do zniszczenia drzewa poprzez niewłaściwe przycięcie jego korony. Niewątpliwie w art. 82 ust.1a ustawy o ochronie przyrody ustawodawca podjął działania zmierzające do doprecyzowania jakie zabiegi pielęgnacyjne mogą być uznane za właściwe w stosunku do koron drzew podlegających ochronie. Nie oznacza to jednak, że każdy zabieg nie mieszczący się w tym katalogu będzie stanowił podstawę do zastosowania art. 88 ust.1 pkt 3 ustawy, bowiem pojęcie zniszczenia nie jest abstrakcją i oznacza utratę żywotności lub niemożność odtworzenia korony przez drzewo. Zatem jeżeli zabiegi pielęgnacyjne nawet przekraczające dozwolony zakres nie doprowadziły do zniszczenia drzewa, to nie ma podstaw do zastosowania art. 88 ust.1 pkt 3 ustawy ( por. W. Radecki, Ustawa o ochronie..., Warszawa 2012, s. 348). Organy administracji publicznej nie poczyniły w tym zakresie wystarczających ustaleń, poprzestając jedynie na oględzinach drzewa. W tym miejscu wskazać należy, że w sytuacji gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę opinia biegłego w sytuacji gdy strona kwestionuje ustalenia organu w tym zakresie jest zasadniczo niezbędna. Wiadomości specjalne są bowiem konieczne w tych sprawach, w których pojawia się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, a którego zakres przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, CH Beck, str. 357-358). Niezbędnym jest ustalenie czy wykonane cięcie korony drzewa doprowadziło do jego zniszczenia oraz czy stopień uszkodzenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa przy założeniu, że posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tego drzewa. Należy zwrócić uwagę, że organy nie zbadały w ogóle, czy skarżąca podjęła jakiekolwiek działania mające na celu zachowanie żywotności przedmiotowego drzewa, podczas gdy z przepisu art. 88 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody wynika, że termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 odracza się na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów. Zatem zastosowanie instytucji odroczenia wymierzonej kary uwarunkowane jest spełnieniem dwóch przesłanek: 1) stopień uszkodzenia drzew nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i 2) posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew. Tym czasem ta okoliczność nie była przedmiotem rozważań organów w niniejszej sprawie. W związku z tym jeżeli organ administracji stwierdzi w toku ponownie prowadzonego postępowania, że skarżąca nie podjęła żadnych działań zmierzających do zachowania żywotności zniszczonego drzewa, to brak będzie podstaw do odroczenia terminu płatności kary ( por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2008r., sygn. akt III SA/Po 668/07, LEX nr 489200). Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że sentencja decyzji organu I instancji nie odpowiada jej uzasadnieniu. W sentencji znalazło się jedynie rozstrzygnięcie dotyczące wymierzenia kary oraz umorzenia postępowania w zakresie dotyczącym drzew które w ocenie organu nie zostały uszkodzone. Nie zawiera ona natomiast rozstrzygnięcia w zakresie odroczenia terminu płatności, podczas gdy w uzasadnieniu decyzji organ wskazuje, że stopień uszkodzenia drzewa nie wykluczał zachowania jego żywotności, co skutkowało odroczeniem terminu płatności. Jest to ewidentna sprzeczność pomiędzy sentencją decyzji a jej uzasadnieniem. Niewątpliwie trafny okazał się również zarzut dotyczący dokonania przez SKO błędnych ustaleń faktycznych w sytuacji, gdy w treści uzasadniania organ wskazuje, że do redukcji korony drzewa doszło w związku z budową pawilonu handlowego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Zgodzić się należy również z zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 85 ust. 6 w zw. z art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody, mającego wpływ na wynik sprawy, podważającego ustalenia organów obydwu instancji o zaliczeniu terenu, na którym rośnie jesion amerykański, do terenów zieleni, w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów, a w konsekwencji ustalenia kar podwyższonych o 100%. Ustalenie o zaliczeniu omawianych terenów do terenów zieleni pełniących funkcje wskazane w przepisie art. 5 pkt. 21 w/w ustawy, nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym sprawy. Jeżeli bowiem omawiany teren przeznaczony zostały pod zabudowę, to trudno by jednocześnie twierdzić, że te same tereny przeznaczone zostały pod zieleń miejską. W dotychczasowym orzecznictwie sądowadministracyjnym, pojęcie terenów zieleni nie było rozumiane jednolicie. Nie oznacza to jednak, że można rozumieć to pojęcie dowolnie i aby zachodziła możliwość uznania każdego drzewa rosnącego na terenach miejskich, jako znajdującego się na terenach zieleni. Należy podzielić stanowisko przedstawione w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1989 r. II ARN 13/89 (nie publ.), że zieleń miejska nie jest sumą zieleni znajdującej się w mieście, lecz celowo ukształtowanym w planie miejscowym układem zespołów roślinności, mającym do spełnienie określone funkcje. O terenach zieleni w pojęciu prawnym można mówić wówczas, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wprost i jednoznacznie tworzy takie tereny. Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z dnia 27 marca 2003 r., SA/Bd 516/03, OSP 2004, z. 2, póz. 15) przyjął, że "O terenach zieleni miejskiej jako o pojęciu prawnym można mówić wówczas, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego tworzy takie tereny". Wydaje się, że pogląd ten zachował swoją aktualność również pod rządami obecnych przepisów i można go rozszerzyć również na inne rodzaje przeznaczenia nieruchomości. Niestety w praktyce może okazać się, że dla wielu terenów, na których rosną drzewa i krzewy, plany te nie będą opracowane. W takiej sytuacji organ winien zbadać, jakie było przeznaczenie nieruchomości w dacie sadzenia drzew, w jakiś sposób przesądza to, bowiem również o przeznaczeniu nieruchomości. W przypadku gdyby plan nie był uchwalony, a nie dałoby się również ustalić przeznaczenia nieruchomości w dacie sadzenia drzew, o przeznaczeniu nieruchomości powinna decydować funkcja, dla której jest ona aktualnie wykorzystywana. W ocenie Sądu ustawowa definicja pojęcia terenu zielonego nie uprawnia do oceny, że każde drzewo czy drzewa usytuowane w terenie zwartej zabudowy, towarzyszące budynkowi, posiadające niewątpliwie walor estetyczny stanowią teren zieleni. Zdaniem Sądu definicja ustawowa terenu zieleni wskazuje na dwie zasadnicze cechy, a mianowicie formę zorganizowania jaką teren taki powinien wykazywać tworząc pewien kompleks, czy zespół zieleni oraz publiczne jego przeznaczenie i dostępność ze względu na pełnienie funkcji estetycznych, rekreacyjnych, zdrowotnych lub osłonowych. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że o usytuowanie drzewa w terenie zieleni świadczy tak skład gatunkowy roślinności stosowanej typowo do nasadzeń w terenach zieleni jak też jej lokalizacja obok istniejących w pobliżu budynku w celu podwyższenia ich walorów estetycznych oraz pełnienia funkcji osłonowych i zdrowotnych. Organ odwoławczy podtrzymał to stanowisko wskazując na prawidłowość tej oceny. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, bowiem sprawa dotyczy jednego drzewa, które jak wynika z oświadczenia zastępcy prezesa [A] Spółdzielni Mieszkaniowej zostało samowolnie zasadzone przez mieszkańców bloku, a więc nie można mówić o planowym nasadzeniu w celu realizacji funkcji określonych w art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody. Dlatego też niezasadne było uznanie przez organy obu instancji, że przedmiotowe drzewo usytuowane było na terenie zieleni, W konsekwencji błędnych ustaleń faktycznych organy administracji publicznej ustaliły wysokość należnej opłaty za usunięcie drzew z naruszeniem art.85 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd ocenę prawną oraz konieczności uzupełnienia postępowania w zakresie wyżej opisanym. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. A i C w zw. z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz.270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło