II SA/Gl 979/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi T.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Decyzją Naczelnika Miasta W. z dnia [...] r. znak: [...], podjętą na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r.), orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości o pow. 420 m2. położonej w W., ozn. jako parcela nr [...], stanowiąca współwłasność E. B. (zmarła) w 1/2 części, T. W. w 1/4 części, A. B. w 1/20 części, H. C. w 1/20 części, Z. B. w 1/20 części i A. W. w 1/20 części. Jednocześnie w decyzji ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w łącznej wysokości 23.425 zł, odpowiednio do posiadanych udziałów w nieruchomości, płatne w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu [...] r. Pismami z dnia 25 maja i 29 sierpnia 2005 r. T. B. wystąpił m. in. o ustalenie odszkodowania za udział wynoszący 1/4 części powyższej nieruchomości. Następnie na wezwanie Starosty [...] wnioskodawca podał, że nie jest spadkobiercą po żadnej z osób, wymienionych w decyzji z dnia [...] r., lecz na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...], nabył spadek po J. B. w 1/2 części, zaś w ewidencji gruntów jako współwłaściciela działki [...], z której powstała parcela [...], wpisano jako współwłaściciela nieruchomości w 1/4 części J. B. Po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz T. B. za udział w wysokości 1/4 części nieruchomości, położonej w gminie W., oznaczonej jako pgr [...] o pow. 0,0420 ha. Zdaniem organu I instancji, skoro decyzją z dnia [...] r. orzeczono o ustaleniu i wypłacie odszkodowania na rzecz współwłaścicieli nieruchomości, ujawnionych w księgach wieczystych i decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, brak podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku, gdyż posiadana dokumentacja nie dała podstawy do uznania, że w chwili wywłaszczenia J. B. był jej współwłaścicielem. Organ I instancji uznał bowiem, że przywołany przez wnioskodawcę plan sytuacyjny z dnia [...] r. nr [...], nie jest dokumentem, na podstawie którego można ustalić prawo własności nieruchomości. Postępowanie wyjaśniające wykazało bowiem, że prawo współwłasności na rzecz J. B. w stosunku do pgr [...], z której powstały pgr [...] i [...], zostało ujawnione w operacie ewidencji gruntów i budynków w trakcie jej zakładania w [...] r. Jednakże organ ustalił, że brak jest dokumentu potwierdzającego ten wpis. W tym stanie rzeczy organ I instancji stwierdził, że postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W odwołaniu od decyzji T. B. po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania zarzucił, że wypis z ksiąg wieczystych z [...] r., jest całkowicie niewiarygodny z uwagi na naniesione odręcznie poprawki przez niezidentyfikowaną osobę, co zmieniło całkowicie treść tego dokumentu co do właścicieli pgr [...], a następnie powstałych z niej pgr [...] i dalej [...] i [...]. Odwołujący się zarzucił też, że w dniu [...] r. z tym samym numerem Naczelnik Miasta wydał dwie różniące się od siebie decyzje dotyczące wywłaszczenia pgr [...], w których błędnie oznaczono jej współwłaścicieli. Taki stan rzeczy spowodował, że odszkodowanie, które należało się jego ojcu nie zostało mu przekazane, gdyż wypłacono je osobom, nie będącym nigdy właścicielami tej nieruchomości. Następnie pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. uzupełniając odwołanie, T. B. podał, że pgr [...] i [...] powstały z podziału pgr [...], która jest ujawniona w Kwh [...] karta A, poz. [...], zaś zgodnie z zapisem karta B, poz. [...], jej współwłaścicielem była jego matka E. B. w 1/4 części. Taki stan prawny potwierdzają też dołączone pisma Burmistrza Miasta W. i Starostwa Powiatowego w C.. Stąd jego zdaniem, powyższe działki nie powstały z podziału parceli [...], będącej współwłasnością osób, wymienionych w decyzji o wywłaszczeniu. Zatem odmowa wypłaty odszkodowania po jego rodzicach E. i J. B., jest bezpodstawna. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Wojewoda [...] stwierdził, że odwołujący się nie wykazał, aby jemu bądź jego poprzednikom prawnym przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy wyjaśnił, że odwołujący się w piśmie z 17 marca 2008 r. ponowił swoje roszczenie o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość, natomiast w odpowiedzi na wezwanie Starosty [...] (pismo z 24 kwietnia 2008 r.), poinformował, że "z dokumentów, które posiada Starosta tj. wypisu z rejestru gruntów z [...] r. i z [...] r. oraz pisma Burmistrza Miasta W. z [...] r. nr [...] wynika, że jedynymi współwłaścicielami nieruchomości w chwili wywłaszczenia pgr [...] byli J. B., J. C., Z. W. oraz Z. i P. C., a tym samym niezrozumiałym jest wezwanie Starosty do przekazania informacji, po której z osób wymienionych w decyzji z [...] r. występuje o odszkodowanie". Jednakże na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ ustalił, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni 0.0420 ha, powstała w wyniku zmian gruntowych pierwotnej działki nr [...] zapisanej w księdze wieczystej Lwh [...] gm. kat. W., ciąg dalszy księga wieczysta nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C. Akta sprawy potwierdzają także, iż ani Skarb Państwa, ani Rejonowa Dyrekcja Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w U. nie ujawnili prawa własności do ww. działki nr [...], wynikającego z ww. decyzji z [...] r. Zaniedbanie to nie spowodowało jednak, że E. B., T. W., A. B., M. W., H. C., Z. B. i A. W., w dalszym ciągu są współwłaścicielami ww. wywłaszczonej nieruchomości. Z uwagi na powyższe, Starosta [...] w tym zakresie podjął działania i wnioskiem z 9 maja 2008 r. skierowanym do Sądu Rejonowego w C. Wydziału Ksiąg Wieczystych na podstawie wcześniej wykonanej dokumentacji tj. planu sytuacyjnego podziału przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] r. nr [...], wykazu zmian gruntowych przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] r. nr [...], wniósł o ujawnienie w dziale I zmiany oznaczenia pgr [...] o powierzchni 0,0749 ha na pgr [...] o powierzchni 0,0749 ha, ujawnienia podziału pgr [...] o powierzchni 0,0749 ha na pgr [...] o powierzchni 0,0329 ha i nr [...] o powierzchni 0,0420 ha, odłączenie pgr [...] o powierzchni 0,0420 ha do księgi wieczystej nr [...] i wpisanie w dziale II tej księgi jako właściciela Skarbu Państwa, na podstawie decyzji Naczelnika Miasta W. z [...] r. nr [...]. Prawo wynikające z ww. decyzji w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako pgr [...] zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego w C.. Obecnie nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] nie istnieje, gdyż na podstawie projektu podziału z [...] r. nr [...], uległa podziałowi na działki nr [...] i nr [...]. Decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] r. przez Województwo [...] działki nr [...], zajętej pod drogę publiczną. Podsumowując powyższe rozważania, organ stwierdził, iż J. B. - ojciec wnioskodawcy nie był współwłaścicielem nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0420 ha (wydzielonej z działki nr [...]), a tym samym brak jest podstaw prawnych do ustalenia i wypłacenia wnioskowanego odszkodowania. Fakt ten powoduje, że żądanie T. B. (spadkobiercy J. B.) jest bezprzedmiotowe, które podlega umorzeniu zgodnie z art. 105 § 1 kpa – jak uczynił to Starosta [...]. Co prawda Starosta w swojej decyzji odniósł się tylko do odszkodowania ustalonego decyzją z [...] r., pomijając kwestie roszczeń odszkodowawczych za obniżenie wartości działki nr [...] (wniosek z 11 czerwca 2013 r.), jednak uchybienie to pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji. Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], nie była bowiem objęta ww. decyzją Naczelnika Miasta W. z [...] r. nr [...]. W tym zakresie organ I instancji winien zatem wydać odrębne rozstrzygnięcie. Odnosząc się do odwołania organ wskazał, że ujawnienie w ewidencji właścicieli bądź osób władających gruntem jest czynnością techniczną, odtwórczą, dokonywaną w oparciu o wskazane w przepisach dokumenty. Dlatego dane z ewidencji nie są podstawą ustalania stanu własności nieruchomości, a zawartych w wypisie z ewidencji danych o właścicielu nie obejmuje domniemanie prawdziwości. Ewidencja gruntów, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawo do gruntów ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Ewidencja gruntów jest tylko zbiorem informacji, a rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów i stąd też ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Wydawane z zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumenty (wypisy, czy wyrysy) w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego mają charakter zaświadczenia i nie potwierdzają stanu prawnego gruntu. Dlatego dane z ewidencji nie są podstawą ustalania stanu własności nieruchomości, a zawartych w wypisie z ewidencji danych o właścicielu nie obejmuje domniemanie prawdziwości. Dokumentami stwierdzającymi prawo własności nieruchomości są takie dokumenty, które z mocy prawa stwierdzają nabycie własności lub stanowią dowód, że takie nabycie miało miejsce, w szczególności odpisy ksiąg wieczystych, odpowiednie orzeczenia sądowe lub administracyjne, odpisy umów notarialnych o przeniesieniu własności. Ponadto organ wyjaśnił, iż w toku postępowania T. B. nie wykazał, że jemu lub jego poprzednikom przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. Podniesione zatem w odwołaniu zarzuty pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Z tych względów odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego T. B. domagał się uchylenia decyzji Wojewody [...] jako wydanej wskutek pominięcia dowodów, przedłożonych przez niego przy piśmie z dnia 27 stycznia 2014 r. i wadliwe oparcie rozstrzygnięcia na niewiarygodnym wypisie z ksiąg wieczystych z dnia [...] r. Skarżący podniósł, że w oparciu o pierwotne księgi wieczyste Lwh [...] i Lwh [...], wykazał iż współwłaścicielem pgr [...] i [...], byli w 1/4 części jego rodzice E. i J. B., zaś przy wywłaszczeniu pgr [...] przyjęto inne osoby, które nie były i nie są jej współwłaścicielami. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, gdyż zawarte w niej zarzuty dotyczą zgodności z prawem decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania z [...] r. i nie miały żadnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia 25 maja 2005 r. i 29 sierpnia 2005 r. W pismach tych, jak i w toku całego postępowania skarżący jako spadkobierca E. B. i J. B. domagał się ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną pgr [...]. Tymczasem wywłaszczenie tej nieruchomości nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa na mocy wyżej przywołanej decyzji Naczelnika Miasta W. z dnia [...] r., w której to decyzji ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Decyzja ta posiada zaś przymiot ostateczności, co oznacza, że dopóki nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w nadzwyczajnych trybach, nie jest prawnie dopuszczalne ponowne ustalenie odszkodowania i kręgu osób uprawnionych do jego otrzymania. Wniosek skarżącego dotyczy zatem sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 kpa, co wyklucza możliwość ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy, a w konsekwencji, uzasadnia umorzenie jako bezprzedmiotowego niniejszego postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Ponadto, jak trafnie wskazał organ I instancji, w takim przypadku nie jest też możliwe wydanie odrębnej decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w trybie art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pozbawienie praw do nieruchomości nastąpiło bowiem z ustaleniem odszkodowania i kręgu osób uprawnionych do jego otrzymania. Zupełnie inną kwestią jest zaś akcentowana przez skarżącego wadliwość decyzji o wywłaszczeniu z [...] r. Analizując akta sprawy wywłaszczeniowej skład orzekający stwierdził, że w postępowaniu o wywłaszczenie brał udział J. B. (ojciec skarżącego) i zgodnie z rozdzielnikiem do decyzji z dnia [...] r., decyzja ta została mu doręczona w dniu [...] r., co potwierdził własnoręcznym podpisem (vide: dowód doręczenia decyzji k. 10 akt adm.). Co więcej, operat szacunkowy z dnia [...] r. wymienia J. B. jako współwłaściciela wykazanego w Lwh [...]. W konsekwencji, może budzić wątpliwości fakt, że w decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania nie wymieniono J. B. jako współwłaściciela pgr [...], uprawnionego do odszkodowania. Jednak kwestia zgodności z prawem decyzji z [...] r. pozostaje poza ramami niniejszego postępowania i oceny sądu administracyjnego. Co prawda, organy obydwu instancji podjęły działania w celu ustalenia właścicieli pgr [...] w dacie jej wywłaszczenia, stwierdzając że powstała ona z podziału pgr [...] i poprzednicy prawni skarżącego nie byli jej współwłaścicielami, to jednak badanie tej okoliczności zmierzało do zweryfikowania prawidłowości innej decyzji, korzystającej z waloru ostateczności, a kwestia ta musiała pozostać poza ramami postępowania. Nie oznacza to jednak pozbawienia skarżącego ochrony prawnej w drodze wzruszenia ostatecznej decyzji w nadzwyczajnych trybach, a mianowicie, wznowienia postępowania na podstawie art. 145 kpa, bądź stwierdzenia nieważności (art. 156 kpa). Jednak zbadanie przesłanek do wyeliminowania decyzji z [...] r. z obrotu prawnego, co umożliwiłoby ponowne ustalenie osób uprawnionych do odszkodowania, możliwe jest wyłącznie w odrębnym postępowaniu. Zatem skarżący dla wykazania tytułu prawnego do pgr [...], winien zainicjować postępowanie nadzwyczajne. Jego wniosek o ustalenie odszkodowania nie mógł być zatem merytorycznie rozpatrzony w sytuacji, gdy decyzja z [...] r. nadal pozostaje w obrocie prawnym. Zatem zarzuty skarżącego co do błędnych ustaleń organów obydwu instancji w zakresie stanu prawnego pgr [...], nie mogły odnieść skutku, gdyż nie mają żadnego znaczenia w sprawie, dotyczącej ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżącego jako spadkobiercy E. i J. B., w sytuacji gdy krąg osób uprawnionych do odszkodowania określono w ostatecznej decyzji z [...] r. Z tych względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). sw