II SA/Gl 985/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kubik po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie dotyczącej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 stycznia 2010 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik F. N. zawarł wniosek o zwolnienie strony od kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego. Na wezwanie Sądu skarżący złożył ów wniosek w przewidzianej przepisami formie, tj. na druku urzędowego formularza. Z treści wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką, utrzymując się z wynagrodzenia swojej małżonki ([...] zł netto) oraz dochodów z działalności gospodarczej – (skarżący ocenił ich wielkość na średnio [...] zł netto miesięcznie). Dodatkowo rodzina wnioskodawcy uzyskuje zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca dokonał również zestawienia stałych, miesięcznych wydatków na utrzymanie się, z którego wynika, że koszt zakupu wody to około [...] zł, zakup energii elektrycznej – [...] zł, usługi telekomunikacyjne – [...] zł, zakup gazu w butli – [...] zł, wywóz śmieci[...]zł, wywóz szamba - [...] zł (w rozliczeniu miesięcznym), wydatki na żywność [...] zł, zakup odzieży – [...] zł oraz spłata zaciągniętego kredytu – [...] zł. Na wezwanie referendarza sądowego F. N. przedstawił dokumenty wykazujące uzyskiwany przez siebie i małżonkę dochód, a także potwierdzające wysokość części wydatków wskazanych we wniosku. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...]r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazano, iż dochód skarżącego i jego małżonki wynosi [...]zł netto miesięcznie. Nadto wskazano, iż wnioskodawca i jego małżonka są osobami schorowanymi, co powoduje konieczność ponoszenia wyższych niż przeciętne wydatków związanych z utrzymaniem się, bowiem znaczna część dochodu przeznaczana jest na niezbędne medykamenty. Dochód w wysokości [...] zł często nie wystarcza na pokrycie wszystkich zobowiązań i kosztów utrzymania się skarżącego i jego rodziny. Skarżący wraz z małżonką nierzadko zmuszeni są do zaciągania długów u znajomych i rodziny, niejednokrotnie borykają się z niezapłaconymi rachunkami, których wysokość wzrasta z powodu naliczanych odsetek karnych. Jednocześnie oświadczono, iż wraz ze skarżącym i jego rodziną w jednym domu zamieszkuje teściowa skarżącego, która jednakże nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, stąd też w oświadczeniu złożonym do Sądu pominięto dane dotyczące jej dochodów. Podniesiono, że argument, iż łączny dochód skarżącego i małżonki jest niższy od zadeklarowanej sumy wydatków nie może być podstawą do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy w tym miejscu, iż w myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Skarżącego nie można uznać bowiem za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ocena jego stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego przez skarżącego formularza, pozwala bowiem na ustalenie, iż wbrew stanowisku skarżącego jest on w stanie ponieść koszty postępowania. Przede wszystkim należy zauważyć, iż wydatki skarżącego przekraczają jego dochód co nasuwa wątpliwości co do rzetelności przedstawionych danych dotyczących jego sytuacji majątkowej i jego rodziny. Jednocześnie skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, iż ma długi czy też zalega z opłatami. Podnieść również należy, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż wraz z żoną uzyskuje dochód w łącznej wysokości [...]zł, tymczasem w sprzeciwie jako dochód wskazano kwotę [...]zł. Powyższe oświadczenie budzi wątpliwości co do jego wiarygodności, co z kolei powoduje, że sytuacja skarżącego i jego możliwości płatnicze nie mogą zostać ocenione w sposób pełny i prawidłowy. Powołując się na swoją trudną sytuację finansową, skarżący wskazał również, iż jego dochody obciążone są spłatą kredytu. Raty zaciągniętego kredytu na łączną kwotę [...]zł wynoszą miesięcznie [...]zł. Skarżący nie wykazał jednakże, że nie wywiązuje się ze swojego zobowiązania i że istnieją zaległości z tego tytułu. Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący miał zdolność finansową, która umożliwiała mu zaciągnięcie powyższego kredytu. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania mu prawa pomocy. Z osiąganych dochodów jest bowiem w stanie ponieść koszty sądowe. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1, art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.