II SA/Gl 99/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi G. S., D. S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 21 listopada 2023 r. nr WINB-WOA.7721.175.2023.KC w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Decyzją z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. nakazał D. S. i G. S., jako inwestorom, rozbiórkę wykonanej instalacji gazowej dla lokalu mieszkalnego nr [...] przy ulicy [...] w G., poprzez: - odłączenie dwufunkcyjnego kotła gazowego od przewodu spalinowego i usunięcie urządzenia, - likwidację komina spalinowo-powietrznego i zamurowanie otworu, - likwidację instalacji gazowej prowadzonej od kotła gazowego do gazomierza i zabezpieczenie gazomierza. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowy budynek zgodnie z wypisem z rejestru gruntów, stanowi współwłasność R. i M. P. (lokal numer [...]), A. i K. D. (lokal numer [...]), G. i D. S. (lokal numer [...]) Z treści postanowienia Sądu Rejonowego w G. ustalono, że sąd dokonał podziału majątku wspólnego R. i M. P. i przyznał prawo własności lokalu mieszkalnego numer [...] przy ul. [...] w G. M. P.. Następnie, na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] r. wynika, że M. P. zbyła lokal numer [...] przy ul. [...] w G. na rzecz A. i A.1 T.1. Ponadto, na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dn. [...] r. numer [...] ustalono, że spadek po zmarłym A. D. nabyli K. D., L. D. i K.1 D.1. W dniu 22 października 2019 r. organ nadzoru budowlanego przeprowadził czynności kontrolne na terenie przedmiotowej nieruchomości. W trakcie kontroli stwierdzono, że na terenie w/wym. nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny wykonany w technologii tradycyjnej murowanej. Budynek jest podpiwniczony, 3-kondygnacyjny z poddaszem użytkowym. Obiekt posiada trzy lokale mieszkalne. Właściciel lokalu mieszkalnego numer [...] w roku 2016 wykonał instalację gazową z montażem kotła gazowego dwufunkcyjnego z zamkniętą komorą spalania, a przewód spalinowy z kotła wyprowadził na zewnątrz przez ścianę. Właściciele lokalu numer [...] nie uzyskali pozwolenia na budowę takiej instalacji, nie wykonali próby szczelności instalacji gazowej i odbioru kominiarskiego. W celu ustalenia, czy zachodzą okoliczności do wdrożenia procedury naprawczej, tj. wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, zgodnie z dyspozycją art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego w drodze postanowienia Nr [...] z dn. 14 września 2021 r. nałożył obowiązek przedłożenia oceny technicznej dotyczącej zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi wraz z opinią kominiarską dotyczącą prawidłowości podłączenia kotła c.o. do przewodu dymowego oraz wentylacji pomieszczenia z kotłem. Ekspertyza taka została przedłożona dnia 22 grudnia 2021 r. W trakcie postępowania inwestorzy nie przedstawili oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Jednocześnie pismem z dnia 12 maja 2022 r. A.1 T.1 przesłała informację potwierdzoną stosowna uchwałą, z której wynika, że członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G. A. T. i A.1 T.1 nie wyrażają zgody na legalizację instalacji gazowej wraz z montażem dwufunkcyjnego kotła gazowego zlokalizowanego w pomieszczeniu kotłowni w części wspólnej piwnicy, w budynku przy ul. [...] w G.. Decyzją Nr [...] z dnia 12.05.2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. nakazał inwestorom, rozbiórkę wykonanej instalacji gazowej dla lokalu mieszkalnym nr [...] przy ulicy [...] w G., poprzez: - odłączenie dwufunkcyjnego kotła gazowego od przewodu spalinowego i usunięcie urządzenia, - likwidację komina spalinowo-powietrznego i zamurowanie otworu, - likwidację instalacji gazowej prowadzonej od kotła gazowego do gazomierza i zabezpieczenie gazomierza. W następstwie wniesionego odwołania przez adresatów decyzji decyzją znak WINB-WOA.7721.239.2022.AS z dnia 4 października 2022 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że należy ustalić czy sporny kocioł gazowy znajduje się w piwnicy należącej wyłącznie do inwestorów oraz czy wyprowadzenie przewodu spalinowego przez ścianę zewnętrzną budynku nie było z naruszeniem części wspólnych budynku. Po podjęciu postępowania organ I instancji na podstawie aktu notarialnego repetytorium A nr [...] z dn. [...] r. "Umowa o zmianie odrębnej własności lokali oraz o podział co do korzystania" ustalił, że kocioł gazowy znajduje się w piwnicy stanowiącej część wspólną wszystkich współwłaścicieli budynku. Postanowienia aktu notarialnego uzupełnia załącznik graficzny. Jednocześnie ustalono, że wyprowadzenie przewodu spalinowego przez ścianę zewnętrzną budynku powoduje naruszenie części wspólnych budynku, gdyż ściana ta stanowi część pomieszczenia wspólnego i jest ścianą nośną. W konsekwencji powyższego orzeczono jak w sentencji decyzji. Odwołanie od tej decyzji złożyli jej adresaci. Wskazali, że: 1) cała instalacja gazowa (przewody) oraz dwufunkcyjny kocioł gazowy znajduje się w pomieszczeniu, które było przeznaczone na kotłownię (dawniej węglową). Poprzednio znajdował się w tym pomieszczeniu kocioł centralnego ogrzewania na węgiel, ogrzewający wszystkie mieszkania w budynku. Kocioł węglowy i cała instalacja c.o. została już dawno zdemontowana. Ponadto właściciele nieruchomości w Uchwale z dnia [...] r. dotyczącej podziału pomieszczeń w piwnicy zdecydowali o przeznaczeniu tego pomieszczenia. Od tego czasu nie zmienił się status i sposób użytkowania tego pomieszczenia. Obecnie oprócz przedmiotowego kotła gazowego znajdują się tu także instalacja liczników przyłączy wody do każdego mieszkania oraz instalacja gazowa z licznikami. Pomieszczenie było i jest kotłownią i ma także charakter pomieszczenia technicznego, które jest przeznaczone na instalacje oraz przyłącza mediów dla każdego z mieszkań w budynku. Z powodu obowiązującej Uchwały Wspólnoty oraz ze względu na zamontowane liczniki przyłączy to pomieszczenie nie może służyć innemu przeznaczeniu. Każde mieszkanie posiada wydzielone, tylko do własnego użytku, pomieszczenia gospodarcze w piwnicy. 2) wykonana instalacja nie zajmuje w znaczący sposób przestrzeni pomieszczenia w którym się znajduje. Jest to kocioł wiszący na ścianie o powierzchni w rzucie 0,3 m2 zamontowany w pomieszczeniu o powierzchni około 12,5 m2 (łącznie, wraz z przedsionkiem 20 m2). 3) wykonana instalacja nie powoduje w żadnym wypadku zmiany przeznaczenia obiektu ( budynek jest i dalej pozostanie budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym ), znajduje się także w pomieszczeniu wspólnym do tego celu przeznaczonym. Faktem oczywistym i bezspornym jest tylko to, że pomieszczenie znajduje się w piwnicy, a właściwie w suterenie. Zaskarżoną obecnie decyzją Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazał, że z uwagi na nowelizację Prawa budowlanego, która weszła w życie w dniu 9 września 2020 r., w ustalonym stanie faktycznym sprawy znajduje zastosowanie art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020 poz. 471), zgodnie z którym do spraw rozpoznawanych na podstawie Prawa budowlanego, wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej - wskazane w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, tj. w ustalonym stanie faktycznym sprawy przepisy Prawa budowlanego. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia PINB przyjął art. 51 ust. 1 pkt 1 pr. bud., zgodnie z którego treścią przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Z kolei art. 50 ust. 1 pr. bud., będący podstawą do wdrożenia procedur opisanych w art. 51 pr. bud., wskazuje na roboty wykonywane: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia; 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska; 3) na podstawie zgłoszenia, ale z naruszeniem art. 30 ust. 1 pr. bud.; 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Z uwagi na treść art. 50 ust. 1 pkt 4 pr. bud. organy nadzoru budowlanego posiadają kompetencję do prowadzenia postępowania naprawczego, określonego w art. 50-51 pr. bud., gdy wykonane prace budowlane, chociażby nie wymagały pozwolenia na budowę bądź dokonania zgłoszenia, w sposób istotny odbiegają od warunków określonych w przepisach. W orzecznictwie podkreśla się, że chodzi tu przede wszystkim o przepisy uregulowane w rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.) oraz dotyczące zgodności wykonanych robót z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jeśli więc w toku postępowania organ stwierdzi wykonanie robót spełniających którąś z ww. przesłanek art. 50 ust 1 pr. bud. oraz wykluczy możliwość zastosowania art. 48 ust. 1 lub w art. 49b pr. bud., wdraża postępowanie naprawcze zgodnie z zapisami art. 51 pr. bud. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w momencie kiedy roboty budowlane zostały zakończone i aktualnie nie są prowadzone, powinien mieć zastosowanie przepis art. 51 ust. 7 ustawy, bowiem w takiej sytuacji wstrzymanie robót budowlanych byłoby bezprzedmiotowe. Pogląd, iż art. 50 ust. 1 pr. bud. może mieć zastosowanie tylko do robót budowlanych, które w dacie wydania postanowienia o ich wstrzymaniu nie zostały jeszcze zakończone, jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wykładnia ta znajduje uzasadnienie w aspekcie treści art. 51 ust. 7 pr. bud. Jak wskazał organ w sprawie bezsporne jest, że wykonane przez inwestorów roboty miały charakter samowoli budowlanej, zostały zrealizowane bez prawem wymaganego pozwolenia na budowę. Niezależnie od tego podkreślił, że zgodnie z przedłożoną w sprawie opinią techniczną, naruszają one § 175 warunków technicznych. Odnosząc się do kwestii dysponowania przez inwestorów nieruchomością na cele budowlane wskazano, że w budynku przy ul. [...] w G. znajdują się 3 wyodrębnione lokale mieszkalne. Zatem zastosowanie w przedmiotowej sprawie znajdzie art. 19 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r., poz. 1048 ze zm.), zgodnie z którego treścią jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż trzy, do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności. Przy czym właścicielami 50 % udziałów w nieruchomości wspólnej są A.1 i A. T., którzy nie wyrazili zgody na funkcjonowanie w budynku samowolnie zrealizowanej inwestycji. Jednocześnie organ uznał, że realizacja takiego zamierzenia w pomieszczeniu wchodzącym w skład nieruchomości wspólnej stanowi czynność przekraczający tzw. "zwykły zarząd". Z uwagi zatem na fakt, iż inwestorzy nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie ma możliwości przeprowadzenia skutecznej procedury naprawczej, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 pr. bud., legalizującej wykonane roboty. Powyższe powoduje po stronie organu nadzoru budowlanego konieczność wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 pr. bud. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyli jej adresaci. Domagając się uchylenia decyzji organu II instancji zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie: 1) art. 77 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez zastosowanie dowolnej oceny skutków dowodów skutkującej uznaniem, że czynność polegająca na wykonaniu instalacji gazowej z montażem dwufunkcyjnego kotła gazowego do dla lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w G. stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd, podczas gdy inwestycja ta nie narusza i nie zagraża interesom współwłaścicieli niedziałających, 2) art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie wobec błędnego przyjęcia, że do uznania za spełniony warunek posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane do przeprowadzenia procedury naprawczej, w stanie sprawy konieczna była zgoda wszystkich współwłaścicieli, podczas gdy czynność objęta postępowaniem nie stanowiła czynności przekraczającej zwykły zarząd, 3) art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo budowlane przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki pozwalające na wydanie decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Kontrolując zaskarżoną decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Sąd ustalił co następuje. W sprawie organy nadzoru budowlanego zastosowały właściwe przepisy. Ze względu na datę wszczęcia postępowania konieczne było wykorzystanie procedur legalizacyjnych w brzmieniu przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020 poz. 471). Zasadnie również organ II instancji uznał, iż bezprzedmiotowe było wstrzymywanie robót budowlanych (już zrealizowanych) w drodze postanowienia. Roboty budowlane wykonane przez skarżących bez wątpienia stanowią samowolę budowlaną, Wbrew twierdzeniom skargi objęły one nie tylko montaż instalacji gazowej i kotła dwufunkcyjnego. W ich ramach wykonano również przewód powietrzno-spalinowy co wymagało wykonania otworu w ścianie nośnej budynku. Co istotne, budowa tego przewodu nastąpiła z naruszeniem przepisów prawa tj. § 175 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (jest zlokalizowany na zbyt małej wysokości). Niezależnie od tego, jak oświadczyła współwłaścicielka nieruchomości w trakcie rozprawy, taka lokalizacja przewodu powietrzno-spalinowego powoduje immisje oddziałujące na jej lokal mieszkalny. Wobec powyższego Sąd uznaje zarzuty skargi za nieuzasadnione. Rozmiar wykonanych robót oraz miejsce ich lokalizacji (pomieszczenie przeznaczone do użytku wspólnego) bez wątpienia należy uznać za czynność przekraczającą zwykły zarząd. Ingerencja w konstrukcję budynku (wykonanie otworu w ścianie nośnej) montaż instalacji gazowej w pomieszczeniu przeznaczonym do użytku wspólnego bez wątpienia oddziałuje na prawa wszystkich współwłaścicieli budynku mieszkalnego. Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego w sprawie są prawidłowe. Dalsze istnienie i funkcjonowanie zrealizowanej przez inwestorów instalacji wymagało przeprowadzenia procedury naprawczej w trybie art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186). Zgodnie z tym przepisem "przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Brak uprawnień skarżących do dysponowania nieruchomością na cele budowlane skutkował koniecznością wydania nakazu wykonania robót, które doprowadzą budynek do stanu zgodnego z prawem. Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.