II SA/Gl 993/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej oddala skargę Decyzją Burmistrza Miasta S. z dnia [...] r. S. B. został skierowany do Miejskiego Domu Spokojnej Starości w U. o profilu dla starszych osób na pobyt stały. Następnie, decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. , działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta S. , z dnia [...] r. został umieszczony w Miejskim Domu Spokojnej Starości w U. . Decyzją z dnia [...]r. ustalono wobec umieszczonego opłatę za pobyt w DPS w wysokości 70% jego dochodu w ten sposób, że odpłatność od dnia umieszczenia wynosi po 884,69 zł miesięcznie, natomiast pozostała kwota odpłatności zostanie pokrywana przez Gminę S. w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS, a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca i osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W związku z powyższym zostało wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w DPS wobec S. B. , syna osoby umieszczonej w DPS. Strona pouczona o konsekwencjach wynikających art. 61 ust. 2e ustawy odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Nie odesłała również podpisanej umowy o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt członka rodziny w DPS. W konsekwencji decyzją z dnia [...] r. nr [...] ustalono wobec strony zobowiązanie do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w Miejskim Domu Spokojnej Starości w U. w wysokości po 603,32 zł miesięcznie od dnia umieszczenia ojca w DPS, tj. od 16 grudnia 2020 r., natomiast od 1 kwietnia 2021r. w wysokości po 749.20 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ wskazał, że ojciec strony jest osobą rozwiedzioną. W dalszej kolejności obowiązek wnoszenia opłaty spoczywa na zstępnych, tj. na stronie i trojgu jego rodzeństwa – wobec których również toczy się postępowanie w sprawie odpłatności za pobyt w DPS, przy czym jeden z braci jest zwolniony z odpłatności. Organ, stosując się do treści art. 61 ust. 2f ustawy, ustalił wysokość opłaty wobec strony proporcjonalnie do liczby osób zobowiązanych do jej wnoszenia. Organ wskazał, że miesięczny koszt pobytu w Miejskim Domu Spokojnej Starości w U. wynosi 3 297,97 zł - zgodnie z zarządzeniem nr [...] Burmistrza Miasta U. z dnia [...] r. Odpłatność ojca strony za pobyt wynosi 884,69 zł. Pozostała kwota w wysokości 2 413,28 zł została podzielona na 4 osoby z kręgu osób zobowiązanych i wynosi 603,32 zł na osobę. Kwota w wysokości 603,32 zł stanowi zobowiązanie strony za pobyt ojca w DPS od dnia jego umieszczenia, tj. od 16 grudnia 2020 r., natomiast od 1 kwietnia 2021r. wysokość zobowiązania stanowi kwotę 749,20 zł, z uwagi na zmianę miesięcznego kosztu pobytu w DPS na kwotę 3 880,78 zł - zgodnie z zarządzeniem nr [...]Burmistrza Miasta U. z dnia [...] r. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat podnosząc, że nie zgadza się z podjętym rozstrzygnięciem. Wskazał, iż w 2002 roku Sąd Okręgowy w B. orzekł separację pomiędzy jego rodzicami, następnie w 2006 roku małżeństwo jego rodziców zostało rozwiązane przez Sąd Okręgowy w B. Ojciec strony nigdy się nim nie interesował, nie miał z nim kontaktu, jest osobą uzależnioną od alkoholu. Został on skazany przez Sąd Rejonowy w C. za niepłacenie alimentów (wyrok w zawieszeniu). Strona powołała się na wysokie koszty utrzymania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. , zaskarżoną obecnie decyzją, utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W pełni podzieliło ustalenia Burmistrza Miasta S. oraz wywiedzione z nich skutki prawne. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił SKO w Bielsku-Bialej naruszenie: - art. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozważenie zebranego materiału dowodowego i niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez zaakceptowanie faktu zaniechania poinformowania strony o wysokości opłat za pobyt ojca w DPS w momencie jego tam umieszczenia, przez co nie był świadom konieczności obrony oraz zignorowaniu że jego rodzice rozstali się gdy miał 4 lata, ojciec nigdy nie płacił alimentów, ponadto ma ograniczoną władzę rodzicielską, a także błędne ustalenie, że opłata za miesiąc grudzień winna wynosić pełną, określoną decyzją I instancji kwotę pomimo, że jego ojciec został umieszczony w DPS dopiero w dniu [...] r., - art. 8 w zw. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 – dalej "u.p.s."). Jak stanowi art. 60 ust. 1 i 2 pkt 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. W rozumieniu art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: pkt 1 - mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, pkt 2 - małżonek, zstępni przed wstępnymi, pkt 3 - gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W rozstrzyganej sprawie ojciec skarżącego nie jest w stanie pokryć pełnego kosztu pobytu w domu pomocy społecznej. Zasadnie organy administracji uznały, że zobowiązanymi w tym zakresie są jego dzieci. Burmistrz Miasta S. podjął w stosunku do skarżącego postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Nie zgodził się on jednak na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego mimo, że został pouczony o skutkach takiej odmowy. Nie odesłał również projektu umowy dotyczącej finansowania. Ziściła się zatem przesłanka przewidziana w art. 61 ust. 2e u.p.s., zgodnie z którym "w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2". W związku z zastosowaniem (zasadnym) powyższego przepisu nie można uznać za zasadne zarzuty skargi. Skarżący pouczony o skutkach odmówił zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zatem ustalenia musiały ograniczyć się do ustalenia różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane. W konsekwencji nie można mówić o naruszeniu w sprawie art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Sąd zwraca także uwagę, iż ustalenie kwoty opłaty za miesiąc grudzień dotyczy stawki obowiązującej w momencie orzekania w sprawie. Okoliczności dotyczące sytuacji finansowej strony, czy też relacji z ojcem mogą stanowić co najwyżej podstawę do częściowego lub całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. – o czym skarżący był wcześniej informowany przez organy administracji. Przepis ten zawiera otwarty katalog przypadków, gdy osoba zobowiązana do uiszczania opłat może zostać z niej zwolniona. Zwolnienie takie musi jednak odnosić się do skonkretyzowanego obowiązku. Stąd też rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.