II SA/Gl 995/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości. Wójt Gminy W., orzekając w sprawie ponownie na skutek decyzji kasacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] roku, decyzją z dnia [...] roku wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993 z zm., dalej powoływanej jak "ustawa") – po rozpatrzeniu wniosku M. C. – odmówił wymeldowania K. C. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości K . Zdaniem organu orzekającego K. C. nie opuścił budynku przy ul. [...], co potwierdziły oględziny w dniu [...] roku. W trakcie tych oględzin ustalono, że K. C. spał w jednym z pokoi, stwierdzono iż w tym pokoju znajdują się też jego rzeczy osobiste: ubrania i artykuły spożywcze. Posiada on klucze do domu, a rzadkie pobyty wynikają z charakteru jego pracy. Strona nigdzie indziej nie posiada zameldowania na pobyt stały i nie ma zamiaru opuszczenia na trwałe przedmiotowego budynku. Strony to jest wnioskodawczyni i K. C. pozostają w związku małżeńskim, a powództwo o rozwód zostało oddalone. Wobec braku spełnienia przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy w postaci opuszczenia lokalu brak było podstaw do wymeldowania z pobytu stałego K. C . W odwołaniu od wyżej opisanej decyzji M. C. zakwestionowała ustalenia faktyczne organu I instancji i podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcia. Podtrzymała swoje oświadczenie co do wyprowadzenia się męża z budynku do konkubiny w [...] roku, która zamieszkiwała wtedy w S., a obecnie w R . Zdaniem odwołującej się K. C. nie przebywa w budynku, nie posiada w nim rzeczy osobistych a jego obecność w dniu [...] roku (oględziny) związana była z zawiadomieniem go przez organ o tej czynności. Wnioskodawczyni wskazała na zeznania M. K. (st. posterunkowy prowadzący tzw. "Niebieską kartę"), dorosłych dzieci: J. C.-S. i Z. C. Zarzuciła także brak przeprowadzenia przez organ ustaleń w faktycznym miejscu pobytu męża to jest R., a wcześniej w S . W celu ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego wniosła o przesłuchanie listonosza z terenu K. na okoliczność faktycznego nie przebywania męża w budynku przy ul. [...]. Wojewoda [...] nie podzielił zarzutów odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiła przesłanka w postaci opuszczenia lokalu przez K. C., rozumiana jako trwałe i dobrowolne opuszczenie. R. C. przyjeżdża bowiem sporadycznie do miejsca swojego pobytu stałego, ale nie ma znaczenia w jakim czasie utrzymuje związki z dotychczasowym miejscem pobytu. Zdaniem organu odwoławczego w tej sytuacji (ustalonej przez organ I instancji) nie można przyjąć, że K. C. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu z zamiarem trwałym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. C. zakwestionowała przede wszystkim fakt przyjęty przez organy orzekające braku opuszczenia dobrowolnego lokalu. Nadto podniosła zarzuty – przytoczone w odwołaniu, a wskazujące w ocenie skarżącej na błędne ustalenia organów co do zamieszkiwania K. C. w spornym lokalu. Wskazała także na kolejną sprawę rozwodową z powództwa jej męża, w czasie której przyjaciółka męża Z. O. przyznała fakt zamieszkiwania z K. C. i pozostawania z nim w 3 miesiącu ciąży. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zwrócić uwagę na charakter przesłanek wydania decyzji o wymeldowaniu wymienionych w art. 15 ust. 2 ustawy. W myśl tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Należy podzielić stanowisko organów orzekających w sprawie, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Obowiązkiem organów administracji prowadzących sprawę o wymeldowanie jest więc ustalenie – w oparciu o zebrany materiał dowodowy – okoliczności faktycznych, to jest tego, czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Z powyższego jednoznacznie wynika, że ustalenie zaistnienia przesłanki do wymeldowania jest obowiązkiem organów ewidencyjnych, a spełnienia tej przesłanki nie wyklucza twierdzenie osoby w stosunku do której skierowano wniosek o wymeldowanie, iż przebywa sporadycznie w lokalu co związane jest z charakterem pracy oraz że lokal ten stanowi jej centrum życiowe. W niniejszej sprawie spornym pozostawało opuszczenie budynku przy ul. [...] w miejscowości K. Co do faktu opuszczenia budynku organy zgromadziły znaczny materiał dowodowy, w zasadzie nie obejmujący jedynie wnioskowanych przez skarżącą ustaleń co do zamieszkiwania K. C. u swojej konkubiny w S., a obecnie w R., a także informacji co do charakteru pracy K. C . W ocenie składu orzekającego powyższe informacje miały bezpośredni wpływ na ocenę zeznań K. C . Skład orzekający podziela także zastrzeżenia skarżącej co do sposobu przeprowadzenia oględzin w dniu [...] roku, które, jak na to wskazuje protokół tej czynności, ograniczyły się do pokoju w którym K. C. spał, a pominęły kuchnię i łazienkę w całości. Dokładny protokół z oględzin z uwzględnieniem kuchni i łazienki dawałby – zdaniem Sądu – materiał pozwalający na weryfikację zeznań K. C., dotyczy to także opisu rzeczy, których istnienie stwierdzono w pokoju zajętym przez stronę. Co do oceny pozostałego materiału dowodowego, która to ocena doprowadziła organy obu instancji do stwierdzenia nie istnienia przesłanki wymeldowania, to w ocenie składu orzekającego, została ona dokonana z przekroczeniem granic art. 80 kpa, co w konsekwencji spowodowało naruszenie art. 107 § 3 kpa. Stosownie do art. 80 kpa organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie zgromadzonego materiału dowodowego. W literaturze przedmiotu wskazano, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonywana z uwzględnieniem prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny, które polegają na tym, że: – należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, – materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, – ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, – rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawidłami logiki. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy orzekające przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów. Ustalając bowiem, że K. C. nie opuścił stałego miejsca pobytu oparły się w zasadzie na jego zeznaniach, nie dostrzegając zresztą różnic, powodów w/g tej strony rzadkich pobytów w domu – charakter pracy i kłótni z żoną (zeznanie z dnia [...] roku). W całości natomiast pominięto zeznania skarżącej, Z. C., J. C.-S. oraz starszego posterunkowego z Rewiru Dzielnicowych we W. M. K. (prowadzącego niebieską kartę) z których wynika, że K. C. co najmniej od dwóch lat nie przebywa w budynku przy ul. [...]. Organy nie wyjaśniły przy tym dlaczego zeznania tych osób nie pozwalały na ustalenie spełnienia przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. Wyraźnie bowiem należy stwierdzić, że organ może tylko wtedy odmówić wiary określonym dowodom, gdy je uprzednio wszechstronnie rozpatrzy i wyjaśni przyczyny takiej ich oceny, co znajdzie odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji. W rozpoznawanej sprawie to nie nastąpiło. W związku z powyższym – skład orzekający doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej ppsa) i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji. W postępowaniu ponownym organy powinny dokonać oceny materiału dowodowego przy uwzględnieniu reguł wskazanych w powyższym wyroku, uzupełniając uprzednio postępowanie dowodowe o informację z miejsca zamieszkania Z. O., jak i z miejsca zatrudnienia skarżącego co do sposobu (czas) świadczenia przez niego pracy. Oceniając ponownie materiał dowodowy organy winny mieć na uwadze, że rejestracja danych o miejscu pobytu osób służy jedynie zbieraniu informacji w tym zakresie, a pozostaje bez wpływu na uprawnienia tych osób do konkretnych lokali oraz stosunki rodzinne, majątkowe i wynikające z nich rozliczenia. SW