II SA/Gl 995/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zatwierdzenia projektu wymiany gruntów oddala skargę. F. S. wnioskiem z dnia 8 24 września 2012 r. wystąpił do Starosty [...] o stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R., wydanej [...] r. nr [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów w zakresie dotyczącym działki nr [...] k.m. [...], zapisanej obecnie w księdze wieczystej KW nr [...]. W uzasadnieniu stwierdził, iż decyzja ta jest nieważna z mocy prawa bowiem P. S. w momencie jej wydania już nie żył, stąd nie mógł być stroną postępowania. Wniosek ten, ze względu na wątpliwości co do organu uprawnionego do jego rozpatrzenia, został przekazany Wojewodzie [...], który skierował go do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: SKO) pismem z dnia 3 lipca 2013 r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów. W uzasadnieniu wskazano na brak przesłanek nieważnościowych, a ponadto na fakt, iż kwestionowana decyzja nie została skierowana do P. S., lecz do F. S. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało powyższe rozstrzygnięcie w mocy. Na tą decyzję F. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, następnie cofniętą, co spowodowało umorzenie postępowanie sądowego postanowieniem z dnia 15 września 2014 r. sygn.. akr II SA/Gl 869/14. Po tym wyroku F. S. pismem z dnia 26 września 2014 r. złożył kolejny wniosek o stwierdzenie nieważności, przy czym wniosek ten dotyczył decyzji SKO z dnia [...] r. nr [...] utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie tego organu z dnia [...] r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podniósł zarzuty skierowane, w istocie rzeczy, przeciwko decyzji z [...] r. Wskazał w szczególności na brak możliwości przeprowadzenia wymiany gruntów, ponieważ Państwo nie było ich właścicielem ze względu na nieobowiązywanie dekretu PKWN na terenach [...], a ponadto na to, że decyzja nie określała stron postępowania oraz wydano ją wobec osób zmarłych. Decyzją z dnia z dnia [...] r. nr [...], utrzymaną w mocy rozstrzygnięciem z dnia [...] r. nr [...], SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. nie dostrzegając wad nieważnościowych w tym akcie. W uzasadnieniu zwrócono uwagę na wnioski wynikające z postanowienia WSA z dnia 15 września 2014 r. sygn. akr II SA/Gl 869/14. Na podstawie art. 60 p.p.s.a. Sąd mógł uznać cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli spowodowałoby ono utrzymanie w mocy aktu dotkniętego wadą nieważności. Tym samym, umarzając postępowanie, Sąd nie dostrzegł wadliwości decyzji SKO z dnia [...] r. Pismem z dnia 25 maja 2015 r. F. S. wystąpił o stwierdzenie nieważności, tym razem decyzji SKO z dnia [...] r. nr [...]. Jak wskazał w uzasadnieniu tego pisma, decyzja ta nie mogła być wydana przez adresata pisma, a ponadto postępowanie nie mogło się toczyć przed SKO po otrzymaniu akt z WSA w Gliwicach Decyzją z dnia [...] r. nr [...], SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu wyjaśniono w szczególności, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało, aby kwestionowana decyzja była obarczona jedną z wad nieważności określoną w art. 156 § 1 k.p.a. O tej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył F. S. żądając by Kolegium podało merytoryczną podstawę prawną rozstrzygnięcia, w tym określiło na mocy jakich przepisów dokonano umowy zamiany gruntów. W jego ocenie, grunty te do 1945 r. nie były własnością państwa polskiego. Nie ma, jak twierdzi, aktu prawnego z którego by wynikało, że nieruchomości przyznane Polsce po II wojnie światowej były poddane przepisom prawa cywilnego obowiązującego w Polsce. Dekret PKWN gruntów takich nie dotyczył. SKO decyzją nr [...] z [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, aprobując pogląd o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. Skargę na powyższą decyzję Kolegium w piśmie z 23 września 2016 r. F. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jej uchylenie. Jak wskazuje w uzasadnieniu skargi, SKO nie wyjaśniło czy decyzja z [...] r. była wydana na podstawie obowiązującego prawa, a w szczególności czy zmarły jego ojciec w 1945 r., mógł być stroną postępowania wymiennego prowadzonego w [...] r. oraz tego, czy decyzję dotyczącą wymiany mógł wydać organ w stosunku do nieruchomości, których nie był właścicielem. Nie wymieniono w decyzji stron postępowania, nie ma w niej planu, na podstawie którego dokonano wymiany. Decyzja z [...] r. nie wywołała skutków rzeczowych ponieważ Skarb Państwa nie mógł wymieniać jakichkolwiek nieruchomości z rolnikami, gdyż nie miał swoich nieruchomości. Wnosi o podanie w jakich to księgach ewentualnie miał on wpisane nieruchomości wymienne i na jakiej podstawie. Skarżący żąda przedstawienia całego protokołu wymiennego, będącego przedmiotem sprawy, na okoliczność tego kto był stroną tego postępowania, a także zaliczenia protokołu w poczet dowodów w sprawie. Domaga się również dopuszczenia dowodu z uzasadnienia postanowienia z [...] r. Państwowego Biura Notarialnego w R. KW nr [...] Dz KW [...], z którego wynika niezbicie, ze stroną postępowania wymiennego w [...] r. był P. S. nie żyjący od 1945 r. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko wyrażone w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził co następuje. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (SKO) z dnia [...] r. nr [...] utrzymując w mocy rozstrzygnięcie tego organu z dnia [...] r. nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Ta ostatnia decyzja kończyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r. zatwierdzającej projekt podziału gruntów. Precyzując przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie trzeba zauważyć, że nie jest nim kwestia zgodności z prawem aktu odmawiającego stwierdzenia nieważności decyzji merytorycznej z [...] r., ale problem legalności aktu odmawiającego stwierdzenia nieważności decyzji merytorycznej z [...] r . Najkrócej rzecz ujmując, można by postawić zarzut nieważności decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji merytorycznej tylko w sytuacji, w której byłaby ona obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. W szczególności byłoby to możliwe, gdyby właściwy organ z rażącym naruszeniem prawa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji merytorycznej. Zdaniem Sądu, tak prowadzone postępowanie, jak i zarzuty (argumenty) podnoszone przez skarżącego we wniosku, na wcześniejszych etapach postępowania oraz w skardze, w żaden sposób nie wskazują na zaistnienie takich uchybień, które uzasadniałyby przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r. zatwierdzającej projekt wymiany gruntów została podjęta z rażącym naruszeniem prawa bądź też była obarczona innymi wadami nieważnościowymi. Tym samym nie doszło do wydania przez SKO w sposób niezgodny z prawem decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia [...] r. nr [...]. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze przyjdzie zauważyć, że nie dotyczą one bezpośrednio zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] r., stąd , jako pozostające poza zakresem sprawy sądowoadministracyjnej, nie mogły być przedmiotem oceny Sądu. Na marginesie jedynie można wskazać, że decyzja z [...] r. nie została skierowana do osoby nie żyjącej w czasie prowadzenia postępowania tj. P. S. W pkt. II decyzji stwierdzono: "Skargi Ob. S. F., S. A. i P. M. pozostawić bez zmian.", stąd można wnosić, że to F. S., a nie jego ojciec – P. S. - zmarły w 1945 r. był uczestnikiem (stroną) postępowania w sprawie wymiany gruntów. Potwierdza to decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia [...] r. dotycząca "wdrożenia postępowania w sprawie wymiany gruntów we wsi B...", gdzie w części drugiej wymieniono posiadaczy gruntów podlegających wymianie, w tym m.in. "spadkobierców S. P." (pkt. II e). W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.