II SA/Gl 995/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę W dniu 28 czerwca 2018 r. pełnomocnik "A" Sp. z o.o. w C. (dalej zwana stroną, stroną skarżącą), złożył wniosek o zarejestrowanie pojazdu marki Renault Megane III nr rej. [...], nr nadwozia: [...]. Do wniosku dołączono między innymi dokument własności pojazdu. Na dokumencie własności, tj. fakturze z dnia [...] jako opis przedmiotu wpisano "Samochód osobowy uszkodzony". Decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta C., na podstawie art. art. 72 ust. 1 pkt 4, art. 73 ust. 1 w związku z art. 81 ust. 11 pkt. 2 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017 r., poz. 1260 z późn. zm., dalej zwana ustawą) odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu. W treści uzasadnienia wskazano, że na podstawie 81 ust. 11 pkt. 2 lit b ustawy dodatkowemu badaniu technicznemu podlega pojazd skierowany przez starostę jeżeli z dokumentów wymaganych do rejestracji wynika, że uczestniczył on w wypadku drogowym lub narusza przepisy ochrony środowiska. Zgodnie zaś z art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy, zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego jest jednym z dokumentów wymaganych do zarejestrowania pojazdu. Brak przedstawienia tego dokumentu uniemożliwia rejestrację pojazdu. Organ nadto wskazał, że pojazd, jak podano w fakturze zakupu, jest samochodem uszkodzonym. W związku z powyższym w dniu 28 czerwca 2018 r. wydano postanowienie o skierowaniu pojazdu na dodatkowe badanie techniczne, które obligowało do wykonania dodatkowych badań technicznych w terminie 7 dni od otrzymania skierowania. Postanowienie zostało skutecznie doręczone w dniu 18 lipca 2018 r., wobec czego termin wykonania badania minął dnia 25 lipca 2018 r. Zdaniem organu badania technicznego w wymaganym terminie nie dostarczono do dokumentacji rejestracyjnej pojazdu. Wskazano nadto, iż dopuszczenie do ruchu pojazdu uszkodzonego bez wymaganego badania technicznego byłoby naruszeniem przepisów - stworzeniem zagrożenia dla innych użytkownikom dróg. Organ wspomniał również, iż z oświadczenia pełnomocnika strony, złożonego w obecności pracowników Wydziału Komunikacji wynika, że pojazd miał uszkodzony zderzak oraz szybę przednią. Są to uszkodzenia jednoznacznie sugerujące udział w zdarzeniu drogowym. Zdaniem organu, w oparciu o linię orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie "wypadek" należy rozpatrywać szeroko, w znaczeniu potocznym. Pojęcie "wypadek " pojawia się w ustawie wielokrotnie natomiast pojęciami "kolizja'" lub "stłuczka" ustawa w ogóle się nie posługuje. W rezultacie pojęciem "wypadek" należy objąć każde zdarzenie, które spowodowało straty materialne lub, w którym ktoś ucierpiał. W odwołaniu pełnomocnik strony wniósł o uchylenie powyższej decyzji i nakazanie rejestracji pojazdu zgodnie ze złożonym wnioskiem. W treści uzasadnienia tego odwołania pełnomocnik wskazał, że zgodnie z art. 81 ustawy starosta ma możliwość skierowania na badanie samochodu, jeśli z dokumentów wymaganych do rejestracji wynika, że uczestniczył w wypadku drogowym. Jednocześnie stwierdził, że przedłożone przez stronę dokumenty takiej informacji nie zawierają, a jedynie opisują samochód, jako uszkodzony. Rozszerzająca interpretacja podjęcia "wypadek drogowy", zastosowana przez organ, jest nieuzasadniona w świetle art. 81 ust. 11 pkt 1b ustawy. Prawo do skierowania pojazdu na badania techniczne w wyniku uczestnictwa w wypadku drogowym zostało w tym przepisie wyraźnie ograniczone, bowiem pojazd powinien nosić "ślady uszkodzeń", a takiego uprawnienia do oceny uszkodzeń nie przyznał staroście. Zakładając hipotetycznie racjonalność ustawodawcy nie znajduje uzasadnienia powoływanie się na różne desygnaty terminu "wypadek", nie tylko w tym samym akcie ustawodawczym, ale także w tym samym artykule danego aktu. Pełnomocnik wskazał również, że istnienie okoliczności dających uprawnienie winno być staroście znane w dacie składania wniosku przez stronę, a nie w wyniku prowadzenia czynności po wydaniu skierowania czy posiadania wątpliwości. Zdaniem pełnomocnika desygnat terminu uszkodzony nie jest tożsamy z terminem uczestnictwo w wypadku, a wykładnia rozszerzająca uprawnień starosty kosztem praw strony jest nieuzasadniona. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W treści uzasadnienia wskazano, że argumentacja strony jest w całości nietrafna, sugeruje też nieznaną k.p.a. formalizację dowodów, a ocena tego co ewentualnie faktura miałaby zawierać jest wręcz sprzeczna z jakimikolwiek zasadami doświadczenia życiowego. Zdaniem organu na przedmiotowej fakturze jest jedynie lakoniczna informacja o "uszkodzeniu" pojazdu (spotykana w praktyce), co na zasadzie doświadczenia życiowego i powszechnie dostępnej wiedzy można łączyć z ceną figurującą na tejże fakturze, która jest 2 do 3 razy niższa niż przeciętne ceny podawane na specjalistycznych portalach internetowych dla pojazdów Renault Megane rocznik 2014. Zdaniem SKO powyższe uzasadnia podejrzenie, iż uszkodzenia pojazdu (zwłaszcza niewidoczne z zewnątrz, bez specjalistycznych urządzeń) mogą być znaczne . Organ nadto wskazał, iż z uwagi na podejrzenie uczestnictwa pojazdu w wypadku skierowanie na dodatkowe badanie techniczne było ewidentnie celowe i uzasadnione. Zauważono również, iż argument pełnomocnika o braku uprawnień do oceny uszkodzeń przez starostę godzi w zasadę swobodnej oceny dowodów oraz prawdy obiektywnej. Kolegium powołując się na swoje twierdzenia odwołało się również do art. 81 ust 11 pkt 2 ustawy. Skargę na powyższą decyzję wniósł pełnomocnik strony, zarzucając: 1/ naruszenie art. 10 k.p.a., 77 § 4 k.p.a., 79 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez organ II instancji postępowania dowodowego w zakresie ustalenia rynkowej ceny samochodu m-ki Renault Megane oraz oparcie się na notoryjnie znanych okolicznościach, o których strona w toku postępowania nie była informowana, co uniemożliwiało wypowiedzenia się, co do treści materiału dowodowego i naruszyło przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ naruszenie przepisów art. 11 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpoznanie całości zarzutów odwołania, a zwłaszcza nie ustosunkowanie się do podniesionych okoliczności związanych z wykładnią kwestionowanych przepisów; 3/ naruszenie przepisów prawa materialnego art. 81 ust 11 pkt 2 ustawy poprzez jego niewłaściwą wykładnię, opierającą się jedynie na niewłaściwie interpretowanej wykładni celowościowej przepisu art. 81 ust 11 pkt. 2 lit b ustawy, z pominięciem pozostałych zasad wykładni, a zwłaszcza literalnej i z pominięciem, iż kwestionowane uprawnienie stanowi wyjątek od reguły i tym samym nie może być interpretowane rozszerzająco. W nawiązaniu do powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. W treści uzasadnienia wskazano, że zaskarżona decyzja istotnie narusza art. 10, art. 79 oraz art. 77 § 4 k.p.a., bowiem organ odwoławczy dopuścił dowód z danych, pozyskanych na bliżej nieustalonych portalach internetowych oraz oparł się na znanych mu z urzędu informacjach, iż wartość samochodu podlegająca rejestracji jest wyższa niż cena samochodu, który zgłoszony został do rejestracji, o czym nie powiadomił strony przed wydaniem decyzji. Pełnomocnik nadto zarzucił, iż organ odwoławczy wskazywał również na stwierdzenia o informacjach "spotykanych w praktyce" bliżej nie konkretyzując na jakiej podstawie oparł swoje stanowisko. Zdaniem pełnomocnika, strona mogłaby wskazać dane uzasadniające ustaloną cenę samochodu, która wynika z faktu, iż jego nabycie nastąpiło przez leasingobiorcę w wykonaniu umowy leasingowej. Nadto stwierdzono, iż w odwołaniu wskazano sposób wykładni przepisów stanowiących podstawę wydania skarżonej decyzji do czego organ się nie odniósł. Zastosował wykładnię celowościową opierając się na założeniu, iż uprawnienia starosty stanowiące wyjątek od reguły, obowiązku rejestracji, mogą być interpretowane rozszerzająco. Zdaniem pełnomocnika, organ oparł się także na fałszywych notatkach sporządzonych przez pracowników starostwa, ponieważ nie jest prawdą, iż strona w toku czynności rejestracyjnych złożyła jakiekolwiek oświadczenie o uszkodzeniu pojazdu. Nadto podkreślono, że zaskarżona decyzja nie odnosi się do podstawowego zarzutu odwołania dotyczącego wykładni wskazanych terminów "wypadek" i "uszkodzenie". Stwierdzono również, iż przedłożone przez stronę dokumenty nie zawierają stwierdzenia, że samochód uczestniczył w wypadku, a jedynie opisują samochód, jako uszkodzony, a strona wskazała art. 81 pkt 11 ust 1 lit a i b ustawy jako odniesienie do interpretacji punktu następnego. Zdaniem pełnomocnika wszelkie znane i akceptowane przez sądy zasady wykładni uniemożliwiają nadanie tego samego znaczenia dwóm rożnym desygnatom w tym samym akcie prawnym nawet jak to wskazują ograny w celu zapewnia bezpieczeństwa, gdyż desygnat terminu "uszkodzony" nie jest tożsamy z terminem "uczestnictwo w wypadku". Wskazano, iż wykładnia rozszerzająca uprawnień starosty kosztem praw strony jest nieuzasadniona. Nadto podniesiono, iż uprawnienie do kierowania na badania jest wyjątkiem od zasady rejestracji pojazdu, który w dacie składania wniosku posiadał aktualne badania techniczne. Zdaniem pełnomocnika za wskazaną wykładnią ww. przepisu przemawia także wykładnia historyczna - zasady kierowania pojazdów na badania dodatkowe, na podstawie art. 81 ust. 8 ustawy w brzmieniu pierwotnym - dodatkowemu badaniu technicznemu podlega również pojazd: 1) skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego lub starostę w razie uzasadnionego przypuszczenia, że zagraża bezpieczeństwu ruchu lub narusza wymagania ochrony środowiska. Pełnomocnik nadmienił, iż przyjmując za organami, że celem uregulowań jest zapewnienie bezpieczeństwa to trudno pogodzić osiąganie tych celów przy porównaniu wskazanego już w odwołaniu art. 81 ust 11 pkt. 1 z pkt. 2 ustawy. Stwierdził, że prawo do kierowania na dodatkowe badania techniczne zostało ograniczone tylko do enumeratywnie wymienionych okoliczności, przy czym nawet termin uczestnictwo w wypadku został ograniczony do określonych uszkodzeń, a uprawnienia do kierowania na dodatkowe badania przyznano tylko organom kontroli ruchu drogowego, gdy samochód nosi ślady uszkodzeń. W dalszej części wskazano, że skoro ustawodawca dążyłby do kontroli stanu technicznego pojazdów po każdym zdarzeniu kolizji to nie ograniczałby uprawnień kontrolujących pojazdy bezpośrednio jedynie do powyższych zdarzeń. Tym samym cel ustawy domniemywany przez organy administracji w postaci zapewnienia pełnej sprawności pojazdów byłby nierealizowany w sytuacji kontroli bezpośredniej, a miałby być realizowany w sytuacji kontroli pośredniej przy całkowicie ambiwalentnych czynnościach rejestracji. Powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego pełnomocnik wskazał, że przyjęta przez organy wykładnia przepisów nie może się ostać, ponieważ zakładałaby brak wewnętrznej spójności przepisów i brak racjonalności ustawodawcy przy realizacji domniemywanych przez SKO celów ustawy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowana przez sąd decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty C. z [...] w sprawie odmowy rejestracji samochodu marki Renault Megane III, zapadła na podstawie art. 72 ust. 1 pkt. 4 w zw. z art. 73 ust. 1 i art. 81 ust. 11 pkt. 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1990, dalej: p.r.d.). Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.r.d., rejestracji dokonuje się m.in. na podstawie zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego. Przepis art. 73 ust. 1 określa właściwość organów w zakresie rejestracji. W myśl art. 81 ust. 11 pkt. 2 lit. b p.r.d., dodatkowemu badaniu technicznemu podlega pojazd skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, który uczestniczył w wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy, z zastrzeżeniem pkt 5, lub noszący ślady uszkodzeń albo którego stan techniczny wskazuje na naruszenie elementów nośnych konstrukcji pojazdu, mogące stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, iż w przypadku określonym w 81 ust. 11 pkt. 2 lit. b p.r.d., ze względu na uszkodzenie pojazdu i skierowanie go na badania techniczne dodatkowe, warunkiem rejestracji samochodu będzie przedstawienie zaświadczenia o pozytywnym wyniku tego badania. Jak należy przyjąć, nawet posiadanie aktualnego zaświadczenia o wyniku badania okresowego nie jest wystarczające, aby zarejestrować pojazd co do którego miało miejsce skierowanie na badania dodatkowe. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, bowiem postanowieniem z [...] Starosta C. orzekł o skierowaniu ww. samochodu na dodatkowe badania techniczne. "w zakresie usterek technicznych oraz naruszających wymagania ochrony środowiska", zakreślając termin do ich wykonania. Wobec tego sprawa stanowiąca przedmiot skargi jest konsekwencją orzeczenia o skierowania na badania, ze względu na niewykonanie w zakreślonym terminie obowiązku z niego wynikającego. Sąd nie jest jednak związany granicami skargi (art. 134 § 1. p.p.s.a.), stąd w ramach prowadzonego postępowania dokonał także oceny orzeczenia poprzedzającego wydanie decyzji o odmowie rejestracji samochodu. Stało się to konieczne z tego względu, że orzeczeniu temu nadano formę niezaskarżalnego postanowienia, chociaż w ocenie Sądu właściwą była forma decyzji administracyjnej, a ponadto pozbawiono tym samym stronę postępowania prawa do poddania tego orzeczenia weryfikacji w trybie odwoławczym. Hipoteza normy zawartej w art. 81 ust. 11 pkt. 2 b ustawy obejmuje trzy różne sytuacje, w których będzie wymagane dodatkowe badanie techniczne pojazdu: 1/ pojazd który uczestniczył w wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia albo ramy; 2/ pojazd nosi ślady uszkodzeń (domyślnie: w zakresie zasadniczych elementów nośnych konstrukcji nadwozia, podwozia albo ramy) albo 3/ stan techniczny pojazdu wskazuje na naruszenie elementów nośnych konstrukcji pojazdu, mogących stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Organy orzekające w sprawie, potraktowały pojazd jako uczestniczący w wypadku drogowym, a więc brały pod uwagę pierwszą z tych sytuacji, nie zważając na dwie zasadnicze przesłanki, jakie muszą zaistnieć, aby tę część przepisu zastosować: po pierwsze – uczestnictwo pojazdu w wypadku drogowym; po drugie – uszkodzenia, jakie są rezultatem tego wypadku, a więc "uszkodzenie zasadniczych elementów nośnych konstrukcji nadwozia, podwozia albo ramy". Sąd akceptuje stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym pojęcie wypadku użyte w tym przepisie należy traktować szeroko, jako każde nieszczęśliwe zdarzenie, które spowodowało straty materialne lub w którym ktoś ucierpiał (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 marca 2018 r., III SA/Wr 776/17, CBOSA oraz przywołany w tym wyroku Uniwersalny Słownik Języka Polskiego. T-Ż, praca zbiór, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2006, s. 643). Można zatem przyjąć, że pojazd uczestniczył w wypadku. Natomiast nie zostało wykazane, że rezultatem wypadku było uszkodzenie zasadniczych elementów nośnych konstrukcji nadwozia, podwozia albo ramy. Jak wynika z oględzin, pojazd miał uszkodzony zderzak oraz uszkodzoną szybę przednią, a więc żaden z zasadniczych elementów nośnych. Zgodnie jednak z art. 81 ust. 11 pkt 1 lit. a u.p.d., pojazd może zostać skierować pojazd na dodatkowe badanie techniczne nie tylko w opisanych wyżej przypadkach, ale również w sytuacji "uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd zagraża bezpieczeństwu ruchu lub narusza wymagania ochrony środowiska" . Zdaniem Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, można było uznać, iż samochód, który ma uszkodzoną szybę przednią, zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego i to mogło stanowić podstawę do skierowania na dodatkowe badania techniczne. W tym stanie rzeczy, podzielając zarzut skargi dotyczący błędnego zastosowania art. 81 ust. 11 pkt. 1 lit b p.r.d., Sąd uznał, iż nie miało to wpływu na wynik sprawy tj. skierowanie na dodatkowe badania techniczne, skoro podstawy takiej można upatrywać w art. 81 ust. 11 pkt. 1 lit a p.r.d.. Co za tym idzie, niewykonanie w terminie tych badań i nieuzyskanie zaświadczenia o ich pozytywnym wyniku, stanowi podstawę do odmowy rejestracji pojazdu. Sąd z przyczyn przytoczonych wyżej nie podziela zarzutów podnoszonych w skardze. W tym stanie rzeczy skarga jako nieznajdująca podstaw prawnych podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.