II SA/Gl 998/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę. We wniosku do Starosty [...] z dnia [...] r. M. D. zwrócił się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C i C+E. Po rozpatrzeniu tego wniosku Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 102 ust. 2, art. 12 ust. 2, art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 627 z późn. zm., zwanej też dalej ustawą lub ustawą o kierujących pojazdami) i art. 104 Kpa oraz § 10 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. 2016. poz. 231), Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu M. D. zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kat. C, CE z uwagi na orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii B. W uzasadnieniu stwierdził, że M. D. posiada uprawnienia do prowadzenia pojazdów silnikowych kategorii B, C, BE, CE potwierdzone prawem jazdy o numerze [...] wydanym w dniu [...] r. przez Starostę [...] na druku serii [...], kat. B, BE ważne bezterminowo, natomiast kat. C, CE ważne do dnia [...]r. z symbolem 95. Wyrokiem Sądu Rejonowego w G. sygn. akt [...] z dnia [...]r. został orzeczony wobec M. D. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie kat. B od dnia [...] r. do dnia [...] r. W związku z tym Starosta [...] wydał decyzję nr [...] w sprawie cofnięcia w/w uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B. Orzeczenie przez sąd karny zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B uniemożliwia zatem, w związku z treścią art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E – w okresie obowiązywania zakazu w zakresie kategorii B. W odwołaniu od tej decyzji reprezentowany przez adwokata M. D. wniósł o jej uchylenie i orzeczenie o zwrocie prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E, względnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił, że decyzja ta została wydana m.in. z naruszeniem art. 12 ust. 1 i art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami przez błędne przyjęcie, że orzeczenie wobec odwołującego się przez sąd karny zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B stanowi przeszkodę w zwrocie posiadanego przez niego prawa jazdy w zakresie kat. C i C+E. Przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy ma zastosowanie jedynie do osób, które starają się pierwszy raz o prawo jazdy innej kategorii. On natomiast stara się o zwrot prawa jazdy w zakresie kategorii, które już wcześniej nabył. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kpa orzeczenie Starosty [...] utrzymało w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdziło, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy art. 12 ust. 2 pkt 2 tej ustawy przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B. W konsekwencji ponieważ w stosunku do strony orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres trzech lat w zakresie prawa jazdy kategorii B, w okresie obowiązywania tego zakazu nie może zostać jej wydane prawo jazdy także w kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D. Ustawa o kierujących pojazdami nie przewiduje wyjątków od tej zasady, przepis ten nie jest także stosowany na zasadzie uznania administracyjnego, lecz decyzji związanej przez prawo. Organ administracyjny nie może uciekać się do ocen pozaprawnych i rozważać, czy sytuacja strony uzasadnia uczynienie dla niej wyjątku i wydanie jej prawa jazdy mimo ustawowego zakazu. W ocenie organu odwoławczego jest wręcz przeciwnie. Z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że skoro strona nie może kierować pojazdem osobowym, to tym bardziej nie powinna prowadzić tramwaju, autobusu czy samochodu ciężarowego. Organy administracyjne nie są uprawnione do badania stopnia dostosowania przepisów prawa administracyjnego do prawa karnego czy też innych dziedzin prawa. Zgodnie z wynikającą z art. 10 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zasadą trójpodziału władzy organy administracyjne wykonują ustawy, zaś sądy i trybunały sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez badania zgodności ustaw z Konstytucją. Zgodnie z zasadą praworządności organy administracyjne obowiązane są do działania na podstawie i w granicach prawa, skoro zaś z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami wynika zakaz wydania prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, to tych dokumentów strona otrzymać nie może. Podkreśliło też SKO, że zakaz prowadzenia środków mechanicznych nie jest karą, lecz środkiem karnym, dominującymi zaś funkcjami środków karnych są w świetle Kodeksu Karnego prewencja i kompensacja. Zakaz ten stanowi środek zapobiegawczy, skoro bowiem strona nie postrzega zakazu prowadzenia pojazdu osobowego pod wpływem alkoholu, to tym bardziej nie powinna prowadzić tramwaju lub autobusu. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO reprezentowany przez adwokata M. D. wniósł o jej uchylenie "i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia" oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 80 Kpa oraz art. 12 ust. 1 i art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, a także § 10 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że orzeczony wobec skarżącego wyrokiem sądu karnego środek karny polegający na zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kategorii B uzasadniała jednocześnie odmowę zwrotu na jego rzecz prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E. W uzasadnieniu skargi podtrzymano w ogólnym zarysie argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę SKO w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż wbrew jej zarzutom zaskarżona decyzja odpowiada prawu i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W świetle jednoznacznego, obowiązującego od 24 sierpnia 2014 r. brzmienia art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, nie może budzić wątpliwości, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy zgodnie z którym prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia prawa jazdy m.in. w zakresie kategorii C i C+E. Wcześniej, tj. przed zmianą dokonaną na mocy art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970 ze zm.) art. 12 ust. 1 stanowił jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy. W znowelizowanym brzmieniu przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizującej) i ma zastosowanie do skarżącego do którego zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu już po tej dacie, bo wyrokiem z dnia [...] r. Oznacza to, że w stosunku do skarżącego wystąpiła okoliczność uniemożliwiająca mu wydanie prawa jazdy kategorii C i C+E w okresie obowiązywania orzeczonego prawnomocnym wyrokiem sądu zakazu kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. W znowelizowanym stanie prawnym, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jak i dysponujących już takim prawem jazdy, z którą to sytuacją mamy do czynienia w odniesieniu do skarżącego. Za taką wykładnią w odniesieniu do skarżącego treści art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami przemawia także wykładnia celowościowa tych przepisów. Niewątpliwie celem prawodawcy było niedopuszczenie do ruchu drogowego osób, które prowadziły pojazd w stanie nietrzeźwości, które korzystając z uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie innych kategorii mogłyby stwarzać podobne lub nawet większe zagrożenie w ruchu. Taka wykładnia mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów znajduje też jednoznaczne potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (zobacz m.in. wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt III SA-Gd 581/17 – Lex nr 2395632, WSA w Krakowie z dnia 25 października 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 377/17 – Lex nr 2398017, NSA z dnia 13 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3181/15 – Lex nr 2404383 oraz WSA w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 522/16). Odmienny w tym względzie, a powołany przez skarżącego wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 1490/13 zapadł na gruncie innego stanu prawnego, a mianowicie przy zastosowaniu treści art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w jego brzmieniu obowiązującym do 24 października 2014 r. Jak wynika z powyższych rozważań, wbrew zarzutom skargi, organy orzekające dokonały należytej wykładni obowiązujących przepisów i prawidłowo je zastosowały odmawiając skarżącemu zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E. W tym zakresie sprawa została też dostatecznie wyjaśniona. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. ec