II SA/Gl 999/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 grudnia 2015 r. Skarżący, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że nie dysponuje środkami pozwalającymi mu na poniesienie tego rodzaju wydatku, stanowiącego, jak to określił 1/3 jego miesięcznych dochodów. Skarżący podał, że w skład jego majątku wchodzą 3 silosy zbożowe (których rozbiórka jest przedmiotem skargi), a poza nimi i wydzierżawionymi gruntami rolnymi, nie posiada żadnych innych składników majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych jak również przedmiotów o wartości przekraczającej 5000 zł. Źródłem jego utrzymania się jest dochód ze stosunku zatrudnienia w wysokości 1286 zł netto miesięcznie oraz dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 500 zł miesięcznie. Na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego nadesłała szereg dokumentów obrazujących jego sytuację materialną. W oparciu o ich treść ustalono, że dochód netto skarżącego ze stosunku pracy wynosi 715 zł, a pełnomocnik strony wyjaśniła, że U. i S. M. są po rozwodzie, jednakże skarżący wykonuje na rzecz swojej żony prace polowe na należących do niej nieruchomościach w zamian za co była żona partycypuje w kosztach utrzymania byłego małżonka. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił wątpliwościami co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Wskazał, że skarżący i jego pełnomocnik podają różne informacje na temat wysokości uzyskiwanych przez stronę dochodów. Ponadto nie wyjaśniono w jakim zakresie była małżonka partycypuje w kosztach utrzymania skarżącego, gdzie skarżący obecnie zamieszkuje (czy u niej, czy też we własnym lokum, a jeżeli tak to jakim), wreszcie, czy zadeklarowane w druku formularza dochody "z rolnictwa" to właśnie dochody za pracę na rzecz byłej małżonki, czy dochód z własnej działalności rolniczej. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw. W sprzeciwie pełnomocnik wyjaśnił, że różnica we wskazanych dochodach skarżącego wynika ze zmiany umowy o pracę i zmniejszeniu wynagrodzenia do kwoty 716 zł netto. Odnośnie wątpliwości co do sytuacji rodzinno - osobistej skarżącego pełnomocnik wskazał, że Sąd powinien ponownie wezwać skarżącego o przedłożenie stosownych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył , co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie P.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący wniósł tylko o zwolnienie z kosztów sądowych czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym, zatem do przyznania prawa pomocy konieczne jest uznanie, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie wyjaśniono co prawda kwestię różnicy w dochodach skarżącego, jednak w dalszym stopniu nie wyjaśniono kwestii wydatków związanych z utrzymaniem skarżącego. Skarżący zarządzeniem z dnia 10 listopada 2015 r. był wzywany o udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem, dlatego chybiony jest argument sprzeciwu o tym, że Sąd powinien ponownie o to wezwać skarżącego. Referendarz sądowy, słusznie przyjął, że w niniejszej sprawie istnieją wątpliwości co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd zgadza się z poglądem, iż inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie strona nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.