II SA/Gl 999/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu S. M. (M.) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że nie dysponuje środkami pozwalającymi mu na poniesienie tego rodzaju wydatku, stanowiącego, jak to określił 1/3 jego miesięcznych dochodów.. Skarżący podał, że w skład jego majątku wchodzą 3 silosy zbożowe (których rozbiórka jest przedmiotem skargi), a poza nimi i wydzierżawionymi gruntami rolnymi, nie posiada żadnych innych składników majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych jak również przedmiotów o wartości przekraczającej 5000 zł. Źródłem jego utrzymania się jest dochód ze stosunku zatrudnienia w wysokości 1286 zł netto miesięcznie oraz dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 500 zł miesięcznie. Na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego nadesłała szereg dokumentów obrazujących jego sytuację materialną. W oparciu o ich treść ustalono, że dochód netto skarżącego ze stosunku pracy wynosi 715 zł, a pełnomocnik strony wyjaśniła, że U. i S. M. są po rozwodzie, jednakże skarżący wykonuje na rzecz swojej żony prace polowe na należących do niej nieruchomościach w zamian za co była żona partycypuje w kosztach utrzymania byłego małżonka. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Nie ulega wątpliwości, że tylko w sytuacji, gdy sąd lub referendarz sądowy jest w pełni przekonany co do trudnej sytuacji materialnej strony, możliwe jest przyznanie prawa pomocy. Kluczowe jest więc przedstawienie informacji, które pozwolą stwierdzić, że rzeczywiście obiektywne okoliczności wykluczają lub też w sposób istotny ograniczają możliwość poniesienia przez stronę kosztów sądowych. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę słowo "wykazać", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W realiach rozpoznawanej sprawy sytuacja materialna wnioskodawcy budzi daleko idące wątpliwości, które nie zostały przezeń rozwiane, co rzutuje na wynik oceny jego możliwości finansowych. Po pierwsze skarżący i jego pełnomocnik podają różne informacje na temat wysokości uzyskiwanych przez stronę dochodów. W druku formularza wskazano bowiem, że S. M. otrzymuje wynagrodzenie za pracę w "A" Sp. jawna w wysokości 1286 zł netto miesięcznie oraz uzyskuje dochód w wysokości około 500 zł netto z tytułu pracy w rolnictwie, zaś z nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, iż wynagrodzenie to wynosi w istocie 715 zł netto miesięcznie. Takie przedstawienie okoliczności związanych ze źródłem dochodu strony budzi zastrzeżenia względem wiarygodności podanych informacji. Kolejną kwestia jest bardzo nietypowa sytuacja osobisto – rodzinna strony. Nie wykluczając z góry możliwości udzielania wsparcia byłej małżonce, wskazać trzeba, że nie wyjaśniono w jakim zakresie była małżonka partycypuje w kosztach utrzymania skarżącego (w całości czy też w części i jakiego rzędu są to wydatki), gdzie tenże obecnie zamieszkuje (czy u niej, czy też we własnym lokum, a jeżeli tak to jakim), wreszcie, czy zadeklarowane w druku formularza dochody "z rolnictwa" to właśnie dochody za pracę na rzecz byłej małżonki, czy też własne. Kwestie te nie pozostają zaś bez wpływu na ocenę możliwości finansowych strony i obecnie nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, ze skarżący nie dysponuje środkami pozwalającymi mu na samodzielne poniesienie kosztów sądowych. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.