II SA/Ka 1018/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Asesor WSA Iwona Bogucka,, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekret. spraw. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M.K. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ewidencji działalności gospodarczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżonego [...] zł ([...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dnia [...] 2003 r. skarżący M. K. wystąpił do Prezydenta Miasta B. z wnioskiem o wykreślenie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej z ewidencji z dniem [...] 2002 r., tj. z dniem jej likwidacji. W treści powyższego wyjaśnił, że z uwagi na jego pobyt w szpitalu trwający od [...] 2002 r. do v 2003 r., wcześniejsze złożenie wniosku nie było możliwe. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 88e ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz.1178 z późn. zm.), postanowił wykreślić z dniem [...] 2003 r. wpis dokonany w dniu [...] 1994 r. pod nr [...] dotyczący prowadzonej przez M. K. działalności gospodarczej. W uzasadnieniu swego stanowiska wyjaśnił, że obowiązujące przepisy prawne obligują przedsiębiorcę do zgłaszania organowi ewidencyjnemu w ciągu 14 dni zmian stanu faktycznego prawnego, odnoszących się do prowadzonej działalności. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie M. K. nie zastosował się do tego, jako dzień wykreślenia przyjąć należało "wstecz pierwszy dzień z czternastodniowego terminu od dnia złożenia wniosku przez stronę". Nie zgadzając się z powyższym, działający w imieniu strony skarżącej, pełnomocnik radca prawny H. M. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., w treści którego domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i wykreślenia z ewidencji prowadzonej przez M. K. działalności gospodarczej z dniem [...] 2002 r. Z tym bowiem dniem – jak wskazał- strona faktycznie zakończyła działalność i zamknęła księgi handlowe. O powyższym fakcie nie poinformowała jednak żadnych organów, ponieważ była hospitalizowana za granicą w związku z wypadkiem. Nieuwzględnienie usprawiedliwionego, nieznacznego przekroczenia terminu zgłoszenia zmian stanu faktycznego doprowadziło – zdaniem pełnomocnika strony – do ustalenia daty wykreślenia działalności z ewidencji w sposób dowolny, co jest niedopuszczalne. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania utrzymało zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu powyższego wskazało, że zgodnie z art. 88 i nast. Ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz 1178 z późn. zm.) prowadzona przez osoby fizyczne działalność gospodarcza podlega ewidencjonowaniu przez gminę. Podobnie każda zmiana danych objęta wpisem, stosownie do art. 88d ustawy, powinna być zgłoszona przez przedsiębiorcę w terminie 14 dni od dnia je powstania. Oznacza to, że również zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej – jako okoliczność powodująca zmianę danych – jest objęta obowiązkiem zgłaszania organowi ewidencyjnemu w przewidzianym wyżej terminie. Za takim poglądem przemawia zarówno wykładnia systemowa dokonana na tle układu przepisów regulujących instytucję wpisu do ewidencji jak i wykładnia celowościowa art. 88d ustawy, który nie przewidział możliwości przedłużenia, przesunięcia lub przywrócenia 14-dniowego terminu zgłaszania zmian danych. Okoliczności niezawinionego, czy też usprawiedliwionego przekroczenia terminu nie mogła mieć zatem – zdaniem organu odwoławczego – istotnego znaczenia w sprawie. Skoro ewidencja działalności, jak wynika z art. 88a ust. 2 ustawy, jest rejestrem jawnym i ogólnodostępnym informacje w niej zawarte muszą mieć cechę aktualności, albowiem dotyczą dziedziny tak dynamicznie zmieniającej się jak działalność gospodarcza. Stąd ustawodawca w art. 88d ustanowił tak krótki, 14 - dniowy termin o zawitym charakterze do dokonywania wszelkich zmian danych. Powyższe potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 28 września 1992 r. sygn. akt II SA 462/02 opublik. Wokanda 93/2/25 oraz z dnia 22 października 1998 r. sygn. akt II SA 645/98 opublik. LEX 43210, których treść organ odwoławczy krótko przytoczył. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] działający w imieniu strony skarżące, pełnomocnik radca prawny H. M. wniósł skargę do Naczelnika Sądu Administracyjnego w Katowicach. W jej uzasadnieniu – powtarzając podniesione na etapie postępowania odwoławczego argumenty – podniósł, że wykreślenie prowadzonej przez M. K. działalności gospodarczej z dniem [...] 2003 r. nastąpiło w sposób całkowicie dowolny i oderwany od stanu faktycznego, z którego jednoznacznie wynika, że zakończenie działalności gospodarczej nastąpiło z dniem [...] 2002 r., kiedy to dokonano zamknięcia ksiąg i przeprowadzono stosowne remanenty. Z uwagi jednak na nieprzewidziane zdarzenie, które nastąpiło [...] 2002 r. (wypadek w czasie pobytu za granicą w wyniku którego skarżący doznał poważnych obrażeń ciała, przeszedł operację i był hospitalizowany w okresie od [...] 2002 r. do [...] 2003 r.) nie zdołał dokonać stosownego zgłoszenia w terminie 14 dni od dnia faktycznej likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej. Niezwłocznie jednak po powrocie do kraju w dniu [...] 2003 r. poinformował o powyższym organ ewidencyjny pomimo trudności w poruszaniu się i przebywaniu na zwolnieniu lekarskim. Późniejsze złożenie wniosku o wykreślnie prowadzonej działalności z ewidencji, zdaniem pełnomocnika strony, chociaż stanowi naruszenie art. 88d ustawy Prawo działalności gospodarczej to jednak z uwagi na to, iż nastąpiło ono z winy nieumyślnej powinno zasługiwać na uwzględnieni przez organ ewidencyjny. Tym bardziej, że ewidencja działalności gospodarczej odzwierciedlać ma stan faktyczny i prawny odnoszący się do przedsiębiorcy, a to w jego ocenie oznacza, że widnieć w niej powinna data faktycznej likwidacji prowadzonej przez M. K. działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach przed dniem 1 stycznia 2004 r. Tymczasem z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz 652) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). "Sądy Administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (..) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżone postanowienie może być uchylone przez Sąd w całości lub w części, jeżeli zostało wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania. Ocenę pod tym kątem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji należy rozpocząć od stwierdzenia, iż przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz.1178 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji odwoławczej, nakazywały organowi ewidencyjnemu wykreślenie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej w drodze decyzji administracyjnej (art. 88e ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ) Konsekwencją tego stanu rzeczy jest stwierdzenie, iż decyzja ta stawała się skuteczna i wykonalna z chwilą, gdy stawała się decyzją ostateczną. Zgodnie bowiem z art. 130 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja administracyjna nie podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, a wniesienie odwołania wstrzymuje jej wykonanie. Tak więc wcześniej nie miała ona cechy wykonalności (tutaj także skuteczności). Odmienne mogło być tylko w przypadku nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w przypadku decyzji podlegającej natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa, bądź gdy decyzja była zgodna z żądaniem wszystkich stron (art. 130 § 3 i 4 k.p.a.) – co w niniejszej sprawie nie miało zastosowania. Orzekający w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji zawarł w swym rozstrzygnięciu stwierdzenie, iż wykreślenie skarżącego z ewidencji działalności gospodarczej następuje z data wcześniejszą, niż moment uzyskania przymiotu decyzji ostatecznej, a nawet z dniem wcześniejszym, niż data jej wydania, ku czemu, w ocenie Sądu, brak podstawy prawnej. Nie stanowił bowiem takiej podstawy przepis art. 88d ustawy – Prawo o działalności gospodarczej, który nakładał na przedsiębiorcę obowiązek zgłoszenia organowi ewidencyjnemu zmian stanu faktycznego i prawnego odnoszących się do przedsiębiorcy i wykonywanej przez niego działalności gospodarczej, objętych danymi zawartymi w zgłoszeniu i powstałych po dniu dokonania wpisu do ewidencji – w terminie 14 dni od dnia powstania tych zmian. Z przepisu tego wynikało bowiem jedynie, w jakim terminie przedsiębiorca miał obowiązek zgłosić organowi ewidencyjnemu wskazane w nim zmiany. Nie wynikał natomiast obowiązek wykreślenia wpisu do ewidencji – w terminie 14 dni od dnia powstania tych zmian. Z przepisu tego wynikało bowiem jedynie, w jakim terminie przedsiębiorca miał obowiązek zgłosić organowi ewidencyjnemu wskazane w nim zmiany. Nie wynikał natomiast obowiązek wykreślenia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z datą liczoną w sposób wskazany w zaskarżonej decyzji, to znaczy 14 dni wstecz od chwili dokonania zgłoszenia zmian. Nie ma tez zdaniem Sądu podstaw do przyjmowania domniemania, iż skoro zgłoszenie zmian miało miejsce w określonym dniu, to zmiany objęte tym zgłoszeniem nastąpiły 14 dni wcześniej. Moment zaistnienia zmian stanu faktycznego i prawnego objętego ewidencją i moment ich zgłoszenia to dwa różne zdarzenia i bez wątpienia moment ich zgłoszenia nie ma wpływu na moment ich zaistnienia, bo jest zdarzeniem następczym, czyli wynikiem zaistniałych zmian stanu objętego ewidencją. Trzeba tez, w ocenie Sądu, rozróżnić pojęcie zakończenia działalności gospodarczej i wykreślenia wpisu do właściwej ewidencji. Nie ma podstaw do przyjęcia, że zakończenie działalności gospodarczej następuje z dniem wykreślenia wpisu do ewidencji. Wykreślenie wpisu do ewidencji gospodarczej ma skutki wynikające z przepisów ustawy Prawo o działalności gospodarczej, ale żaden przepis tej ustawy nie daje podstaw do twierdzenia, iż dniem zakończenia działalności gospodarczej jest dzień wykreślenia wpisu do ewidencji. Wykreślenie wpisu do ewidencji jest skutkiem zgłoszenia zakończenia działalności gospodarczej, co wynika wprost z brzmienia art. 88e ust. 1 pkt 1 w/w ustawy Prawo o działalności gospodarczej, który stanowił, iż "Wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku: zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej.", co w oczywisty sposób musi mieć miejsce wcześnie. Skoro zatem wykreślenie wpisu jest wynikiem zgłoszenia o zaprzestaniu działalności gospodarczej to orzeczenie organu ewidencyjnego powinno stwierdzać wykreślenie wpisu z uzasadnieniem, że wykreślenie to nastąpiło wskutek zgłoszenia przez przedsiębiorcę zaprzestania działalności ze wskazanym przez niego dniem. Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 88e ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy Prawo o działalności gospodarczej i uchylił ją z mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane w oparciu o przepis art. 200 tej ustawy.