II SA/Ka 1047/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.),, Sędzia NSA Henryk Wach, Protokolant sekr. sąd. Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 marca 2005 przy udziale - sprawy ze skargi J. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę. Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] r., nr [...] , działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071) orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu położonego w G. przy ul. [...]J.T.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że najemcy lokalu przy ul. [...]J. i G. T. złożyli wniosek o wymeldowanie syna J. T., ponieważ nie przebywa on w tym lokalu od siedmiu lat. Przesłuchania stron postępowania, w tym J. T. oraz świadka potwierdziły, że J. T. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od 1993 r., kiedy to dobrowolnie zamieszkał u konkubiny, przy czym zabrał ze sobą swoje osobiste rzeczy. W tym okresie do lokalu rodziców nie był wpuszczany, gdyż przychodząc do nich pod wpływem alkoholu wszczynał awantury. Nadto J. T. nie zgłaszał organom ścigania faktu uniemożliwiania mu korzystania z lokalu oraz nie podejmował żadnych czynności celem powrotu do niego. Powołując się na orzecznictwo sądowe w kwestii opuszczenia lokalu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz na konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. zauważono, że w postępowaniach meldunkowych nie bada się zagadnienia posiadania bądź utraty uprawnienia do przebywania w lokalu. Rejestracja pobytu w określonym miejscu powinna być zgodna ze stanem faktycznym, zatem w przypadku J. T. należało orzec o wymeldowaniu. W odwołaniu od powyższej decyzji J. T., nie godząc się z rozstrzygnięciem o wymeldowaniu podniósł, iż w lokalu przy ul. [...] w G. nie opuścił dobrowolnie. Został do tego zmuszony, bowiem chciał w nim zamieszkać brat wraz z żoną, która zresztą przebywała tam od 5 lat bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Nawiązał także do bezskutecznych prób załatwienia mieszkania zastępczego. Nadto poinformował, że nie zamieszkuje już u konkubiny, a obecnie przebywa w Areszcie Śledczym. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071) araz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960) utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy nawiązał do ustalonego stanu faktycznego sprawy, który w jego ocenie bezspornie wskazuje, iż J. T. nie zamieszkuje w spornym lokalu od około 7 lat. Lokal ten opuścił dobrowolnie, zabierając swoje rzeczy osobiste i zamieszkał u konkubiny. Odwołujący nie przedstawił organom administracyjnym wyroku przywracającego posiadanie mieszkania lub orzeczenia sądu potwierdzającego fakt zmuszenia go do opuszczenia spornego lokalu, a więc należało przyjąć, iż faktycznie opuścił on ten lokal dobrowolnie. Zgromadzony zatem materiał dowodowy daje podstawę do wymeldowania J. T. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w G. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01. Powyższa decyzja zaskarżona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez J. T.. W uzasadnieniu skargi podniósł, że wymeldowanie ze spornego lokalu uniemożliwi mu normalne funkcjonowanie po opuszczeniu Aresztu Śledczego. Dodał, iż z konkubiną już go nic nie łączy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Dodano, że wymeldowanie z pobytu stałego nie służy regulacji stosunków cywilnoprawnych, lecz ma na celu wyłącznie likwidację stanu niezgodnego z wymaganiami ustawy w zakresie obowiązków meldunkowych obywateli. Obowiązek meldunkowy służy wyłącznie rejestracji faktów. Utrzymywanie zatem stanu zameldowania osób faktycznie niezamieszkałych w danym lokalu prowadzi do fikcji meldunkowej i obejścia przepisów ustawy. W pismach procesowych, datowanych [...] 2003 r., [...] 2003 r., [...] 2003 r. oraz [...] 2005 r. skarżący nawiązał do swoich bezskutecznych starań o przyznanie lokalu zastępczego. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę ( pismo z dnia [...] 2003 r.) przyznał, że lokal opuścił dobrowolnie, lecz tylko na określony czas, tj. do momentu uzyskania mieszkania przez brata. Usiłował powrócić do spornego lokalu, lecz nie został do niego wpuszczony. O tym fakcie powiadomił dzielnicowego, lecz nie otrzymał od niego rady jak ma postępować, aby odzyskać dostęp do lokalu. Wniósł także o "przywrócenie" zameldowania oraz o ukaranie żony brata, przebywającej bez zameldowania w przedmiotowym lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że mimo, iż skarga wniesiona została pod rządami ustawy z dnia 11 maja1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm. ), to jednak rozpoznać należało ją w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.). Konsekwencja taka wynika bowiem z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną , co oznacza, że skarga powinna być uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd zatem dokonał oceny zaskarżonej decyzji, co do zgodności z przepisami prawa materialnego oraz prawa procesowego, choć skarżący nie sprecyzował jakiego naruszenia prawa dopuściły się organy, prowadzące postępowanie w sprawie o wymeldowanie. Organy obu instancji jako materialnoprawną podstawę swoich rozstrzygnięć wskazały przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.). W art. 15 ust. 2 tej ustawy, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, organ gminy na wniosek strony lub z urzędu uprawniony był do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która (1) utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo (2) osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W rozpoznawanej sprawie ustalony stan faktyczny powiązano z pierwszą sytuacją określoną w tym przepisie, przy czym organy obu instancji nie wzięły pod uwagę w swoich rozważaniach uprawnień do lokalu wynikających z art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 ( Dz. U. z 2002 r. nr 78, poz. 719), stwierdził niezgodność tego przepisu art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej interpretacji prawa materialnego przyjmując, że warunkiem koniecznym, a zarazem wystarczającym do wydania orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest wcześniejsze ustalenie, że bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Przypomnieć trzeba, że Trybunał Konstytucyjny, w uzasadnieniu wyżej opisanego wyroku stwierdził, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Rozwijając ten wątek przyjdzie stwierdzić, że skoro ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, to nie może ona uwzględniać, tak jak to podnosi skarżący woli (zamiaru) pobytu stałego pod określonym adresem. Ustalony zaś w sprawie stan faktyczny, zdaniem Sądu, bezsprzecznie wskazuje, że J. T. opuścił bez wymeldowania miejsce stałego pobytu przy ul. [...] w G., czego zresztą nie neguje. Postępowanie w sprawie wymeldowania J. T. zostało wszczęte na wniosek jego rodziców G. i J. T., którzy powołali się na to, że ich syn prawie od siedmiu lat nie przebywa w tym lokalu. Po powiadomieniu stron o wszczęciu postępowania, organ pierwszej instancji dokonał przesłuchań stron oraz świadka, którzy potwierdzili, iż J. T. dobrowolnie opuścił sporny lokal i po zabraniu swoich osobistych rzeczy zamieszkał u konkubiny. Nadto ustalono, że J. T. nigdzie nie zgłaszał faktu uniemożliwienia mu korzystania ze spornego lokalu. Z uwagi na tymczasowe aresztowanie J. T. organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji przesłał mu kopie protokołów z przesłuchań stron i świadka na adres Aresztu Śledczego. Po zapoznaniu się z ich treścią skorzystał z możliwości złożenia wyjaśnień, do których ustosunkowano się w decyzji kończącej postępowanie przed organem pierwszej instancji. Dodać trzeba, że tymczasowe aresztowanie nie stanowiło podstawy do stwierdzenia, że skarżący opuścił sporny lokal. Zasygnalizowany wyżej przebieg postępowania administracyjnego nie daje podstaw do przyjęcia, że w jego toku naruszono przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), w tym szczególności zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz zasady swobodnej oceny materiału dowodowego, a brak aprobaty zaskarżonej decyzji ze strony skarżącego nie może tej oceny zmienić. Na koniec dodać przyjdzie, że podnoszona przez skarżącego kwestia przyznania lokalu zastępczego nie może być przedmiotem rozważań Sądu, bowiem wykracza poza granice rozpatrywanej sprawy wyznaczone jej przedmiotem, tj. wymeldowaniem J. T. z pobytu stałego. W sumie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) skargę oddalił.