II SA/Ka 1058/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia NSA Szczepan Prax, Asesor WSA Rafał Wolnik, Protokolant sek. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania do domu opieki społecznej oddala skargę Decyzją nr [...], wydaną w dniu [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B. skierował S. J. do domu pomocy społecznej określając, że przyjęcie nastąpi w terminie trzech miesięcy. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy art. 19, art. 36 oraz art. 55e ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż zgodnie z ustaleniami poczynionymi w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego S. J. jest osobą wymagającą całodobowej opieki, a tym samym w sprawie zachodzi przesłanka warunkująca przyznanie pomocy w rzeczonej formie na podstawie art. 55e ust. 2 przywołanej ustawy z dnia 29 listopada 1990r. Od przedstawionej wyżej decyzji odwołanie wniósł małżonek S. J. – R. J.. Skarżący oświadczył, iż nie zagadza się z rozstrzygnięciem Dyrektora MOPR wywodząc, że organ ten nie miał prawa zadecydować o umieszczeniu żony w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Jednocześnie strona dała wyraz niezadowoleniu z pracy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie podnosząc, iż nie realizuje w sposób należyty swych obowiązków polegających na zapewnieniu jego rodzinie wsparcia odpowiedniego do trudnej sytuacji materialnej w jakiej się znajduje. Ponadto skarżący zakwestionował prawidłowość innej decyzji wydanej przez powyższy Ośrodek w przedmiocie odmowy przyznania renty socjalnej. Decyzją nr [...] z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. umorzyło postępowanie odwoławcze. W treści uzasadnienia Kolegium wskazało, iż postępowanie w sprawie wszczęte zostało postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...], na mocy którego zezwolono na przyjęcie S. J. do domu pomocy społecznej bez jej zgody. W tym miejscu organ odwoławczy powołał się na art. 44 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., podkreślając, że odwołanie od decyzji w przedmiocie przyznania pomocy w rzeczonej formie może zostać złożone przez osobę nie będącą stroną w sprawie jedynie pod warunkiem wyrażenia na to zgody przez stronę, którą jest adresat tej decyzji. Tymczasem w treści oświadczenia złożonego przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego S. J. stwierdziła, że nie jest ubezwłasnowolniona podnosząc jednocześnie, iż jej współmałżonek “nie ma prawa podejmować decyzji w sprawie o umieszczenie w domu pomocy społecznej". Zdaniem organu odwoławczego w tym stanie rzeczy zachodzą przesłanki określone w art. 105 K.p.a. uzasadniające uznanie postępowania odwoławczego za bezprzedmiotowe a tym samym jego umorzenie na zasadach zawartych w art.138 §1 pkt 3 K.p.a. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. J. zakwestionował rozstrzygnięcie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podnosząc, iż zostało ono wydane z naruszeniem prawa. Skarżący raz jeszcze wyraził niezadowolenie z funkcjonowania instytucji odpowiedzialnych za wykonywanie zadań z zakresu pomocy społecznej oraz wskazał że S. J. może liczyć na sprawowanie odpowiedniej opieki przez rodzinę. Podniósł także zarzut, zgodnie z którym oświadczenie przywołane w uzasadnieniu decyzji Kolegium złożone zostało przez jego małżonkę pod przymusem pracownika socjalnego zaś cała sprawa została “starannie wyreżyserowana". Ponadto zdaniem strony złożenie przedmiotowego oświadczenia mogło nastąpić wyłącznie w obecności członków jej rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy ponownie oparł się na argumentacji zawartej w treści zaskarżonego aktu stwierdzając, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że przedmiotowa skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r., o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r., utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie zaś z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r., Nr 64, poz.414 ze zm.) przewidują różne formy i rodzaje pomocy udzielanej przez gminy osobom i rodzinom takiej pomocy oczekującym. Zasadniczym celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych uprawnionych przy czym pomoc ta powinna umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie same pokonać. Jednym ze świadczeń przewidzianych w cytowanej ustawie z dnia 29 listopada 1990r., jest skierowanie do domu pomocy społecznej. Przyznanie pomocy w rzeczonej formie uzależnione jest od łącznego zachowania przez zainteresowanego dwóch przesłanek. Stosownie bowiem do treści art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., o skierowanie do domu pomocy społecznej może ubiegać się osoba wymagająca całodobowej opieki i to tylko w wypadku niemożności zapewnienia jej usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę. Szczególny tryb postępowania w przedmiotowym zakresie dotyczy osób, które wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie są zdolne do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie mają możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebują stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymagają leczenia szpitalnego. Zgodnie bowiem z art. 39 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535) w związku z §2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 1995r., w sprawie szczegółowego sposobu działania w sprawach przyjęcia do domu pomocy społecznej oraz wypisania z domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie i upośledzonej umysłowo (Dz. U. Nr 92, poz. 460), osoba taka, mocą orzeczenia sądu rodzinnego może zostać skierowana do domu pomocy społecznej, nawet pomimo braku jej zgody. Z kolei w myśl §3 przywołanego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 1995r., po otrzymaniu przedmiotowego orzeczenia, starosta powiatowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby kierowanej lub ze względu na siedzibę szpitala wydaje decyzję o skierowaniu do właściwego domu. Brzmienie cytowanych wyżej uregulowań nie pozostawia zatem wątpliwości, iż decyzja podjęta w przedmiotowej kwestii przez organ pomocy społecznej stanowi jedynie akt wykonujący orzeczenie wydane przez sąd opiekuńczy. (patrz też: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 1998r., sygn. akt: I SA 1435/98) . W tym miejscu należy podkreślić, iż prawo do wniesienia środka odwoławczego od decyzji w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej przysługuje stronie, czyli osobie, do której rozstrzygnięcie to jest adresowane, a ponadto w myśl art. 44 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., także innym osobom lecz jedynie wtedy, gdy strona wyrazi na to zgodę. Z dołączonego do akt sprawy oświadczenia złożonego przez S. J., która nie była ubezwłasnowolniona wynika jednoznacznie, iż nie zezwoliła ona współmałżonkowi na dokonywanie czynności w ramach toczącego się postępowania administracyjnego. Tym samym R. J. nie posiadał legitymacji procesowej do wniesienia środka odwoławczego od decyzji wydanej przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B.. Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał, że SKO w K. prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze. Organ II instancji był bowiem pozbawiony możliwości rozpoznania odwołania złożonego przez osobę do tego nieuprawnioną, a tym samym w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania wynikająca z braku podstaw prawnych do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Tak wyrażone stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie sądowym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 kwietnia 2003r., sygn. akt: III SA 2225/01 oraz z dnia 26 września 2001r., sygn. akt: V SA 381/01). Należy tu zaakcentować, iż R. J. mógł zająć stanowisko w kwestii umieszczenia współmałżonki w domu pomocy społecznej, będąc uczestnikiem postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Rejonowego w B. - Wydziału III [...], wydanym w dniu [...]. Nadto zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 41 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r., o ochronie zdrowia psychicznego, skarżącemu przysługiwało też prawo wystąpienia do Sądu Rejonowego w B. o zmianę rzeczonego postanowienia. Zdaniem Sądu strona miała zatem możliwość podjęcia działań zmierzających do ochrony swych praw na etapie postępowania przed wyżej wymienionym Sądem. Trzeba w tym miejscu raz jeszcze podkreślić, że rozstrzygnięcie co do przedmiotu sprawy zawarte zostało w cytowanym orzeczeniu Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]., wydanym w wyniku postępowania przeprowadzonego także z udziałem skarżącego. Z kolei decyzja będąca przedmiotem skargi utrzymywała jedynie w mocy akt organu gminy, wykonujący przywołane orzeczenie Sądu. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z obowiązującym prawem. Dlatego działając na podstawie art. 151 oraz art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153 , poz.1271), skargę oddalono.