II SA/Ka 1090/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Protokolant Joanna Spadek, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u R. K. choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu, wymienionego w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65., poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu organ I instancji podał, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że R. K. w miejscu pracy był eksponowany na hałas przekraczający dopuszczalną normę. Jednak orzeczeniami Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S. nie rozpoznano choroby zawodowej z powodu charakteru niedosłuchu. Stąd też organ uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu do tej decyzji R. K. domagał się jej zmiany poprzez stwierdzenie choroby zawodowej słuchu. Wskazywał, że występujące u niego uszkodzenie słuchu zostało spowodowane pracą w warunkach ponadnormatywnego hałasu. Kwestionował wyniki badań lekarskich obu jednostek diagnostycznych, w szczególności wskazywał, że placówka diagnostyczna II stopnia zaniżyła stopieni stwierdzonego u niego niedosłuchu. Podkreślił, że wbrew twierdzeniom lekarzy diagnostów, nigdy nie chorował na zapalenie ucha środkowego. Decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. Państwowy Wojewódzki Inspektorat Sanitarny w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: -orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych, -wskazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Podniesiono że przeprowadzone w sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że R. K. pracował w latach [...]1960-[...]1960, [...]1962-[...]1962, 1963-1996 w KWK "A" w Z. jako referent techniczny oddz. ds. gospodarki materiałowej, nadgórnik i sztygar zmianowy pod ziemią oraz w latach 1996-2001 w "B" Sp. Z o.o. w Z. jako nadsztygar górniczy pod ziemią, gdzie hałas w środowisku pracy był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu. Przyjęto zatem, że pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Wskazano, iż R. K. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.(orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.) i w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (obserwacja kliniczna [...] 2002-[...] 2002, orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2002 r.)., a lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) w konkluzjach orzeczeń wykluczyli istnienie u w/wym. choroby zawodowej narządu słuchu (wym. W poz. 15 wykazu chorób zawodowych). Zaakcentowano, że według ostatniego orzeczenia (IMPiZŚ w S.) rozpoznano u R. K. obustronnie niedosłuch mieszany, który nie jest charakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego pochodzenia zawodowego. Stwierdzone w badaniu przedmiotowym obustronne zmiany pozapalne ucha środkowego oraz niecharakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego przebieg krzywych powietrznych w audiometrii tonalnej nie uzasadniają rozpoznania choroby zawodowej. Podkreślono, że przy rozpoznaniu chorób zawodowych niezmiernie istotne jest narażenie zawodowe, to jednak brak istnienia określonych skutków zdrowotnych tego narażenia uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej. Zespół objawów choroby zawodowej narządu słuchu powinien bowiem odpowiadać skutkom biologicznym działania hałasu na narząd słuchu, a w przypadku R. K. uszkodzenie słuchu nastąpiło z udziałem czynników pozazawodowych (zapalnych).Reasumując wskazano, że wobec braku rozpoznania choroby zawodowej -w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 z późniejszymi zmianami) -przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych (WaMP i IMPiZŚ) -Państwowy Wojewódzki Inspektorat Sanitarny w K. nie miał podstaw by uwzględnić odwołanie R. K., a tym samym nie utrzymał w całości w mocy decyzję pierwszej instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. K. domagał się zmiany decyzji przez rozpoznanie u niego choroby zawodowej. Wskazywał że decyzja jest dla niego krzywdząca, albowiem występujące u niego uszkodzenie słuchu zostało spowodowane pracą w warunkach ponadnormatywnego hałasu. Ponownie kwestionował wyniki badań lekarskich obu jednostek diagnostycznych, w szczególności wskazywał, że wbrew twierdzeniom lekarzy diagnostów, nigdy nie chorował na zapalenie ucha środkowego. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, przytaczając na uzasadnienie argumenty i wywody zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Niniejsza skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed dniem 01 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowienia art. 79 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia przedmiotowej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Oceniając legalność zapadłych w sprawie decyzji w których granicach nie sposób dostrzec naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa, nie sposób też było podzielić zarzutów skargi. Wydając opisane wyżej decyzje organy działały zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. W szczególności wyjaśniły sprawę w stopniu uniemożliwiającym jej rozstrzygnięcie, przeprowadzając potrzebne dowody. Nadto właściwie oceniając ich wiarygodność, dokonały pełnych i poprawnych ustaleń stanu faktycznego, poczyniły wszechstronne rozważania faktyczne i prawne, trafnie rozstrzygając występujące w sprawie zagadnienie, a swe stanowisko przekonująco umotywowały. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozostawia też wątpliwości co do jej zgodności z powołanym przepisem prawa materialnego. Trafnie podkreślił organ odwoławczy, iż stwierdzenie choroby zawodowej wymaga wystąpienia przesłanek z § 1 ust. 1 cyt. Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, tj. wystąpienia schorzenia zakwalifikowanego jako choroba zawodowa, praca w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego oraz związku przyczynowego pomiędzy pracą w takich warunkach a schorzeniem. Istnienie choroby zawodowej, określonej w wykazie tych chorób stwierdza upoważniona placówka diagnostyczno - lekarska. Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Umieszczenie określonego schorzenia w wykazie chorób zawodowych ma ten skutek, iż jeśli u pracownika lekarz stwierdzi chorobę ujętą w wykazie i jeżeli inspektor sanitarny stwierdził, że pracownik był narażony na działania czynnika szkodliwego, to powstałe schorzenie bezwzględnie należy zakwalifikować jako chorobę zawodową. Zaskarżona decyzja, oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są prawidłowymi z uwagi na charakter stwierdzonego u skarżącego niedosłuchu. Placówka diagnostyczna II stopnia, po przeprowadzeniu badań - w toku obserwacji klinicznej - rozpoznała u skarżącego ubytek słuchu mieszany (przewodzeniowo - odbiorczy) obustronny o poziomie 27 dB w uchu prawym i 24 dB w uchu lewym. Stwierdziła w badaniu przedmiotowym obustronnie zmiany pozapalne ucha środkowego oraz niecharakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego przebieg krzywych powietrznych w audiometrii tonalnej, które nie uzasadniają rozpoznania choroby zawodowej. Faktem również jest, iż poprzedzające orzeczenie lekarskie rozpoznało ubytek słuchu również o takim samym charakterze, gdyż badaniem przedmiotowym i audiometrią impedancyjną stwierdzono bowiem obustronną patologię ucha środkowego. Mieszany charakter niedosłuchu nie jest typowy dla zawodowego urazu akustycznego. Jego przyczyna tkwi także w innych czynnikach, jak na przykład w stanach zapalanych, które mogą przebiegać nawet bezobjawowo. Organ II instancji konkludując, iż żadna z uprawnionych placówek służby zdrowia nie rozpoznała urazu akustycznego pochodzenia zawodowego zdaje się podzielać tą opinię. Też sam skarżący nie przytacza przekonywujących okoliczności, które mogłyby to przekonanie obalić. Podnieść też należy, iż dotychczasowa judykatura zajmuje utrwalone stanowisko, iż uszkodzenie słuchu o charakterze mieszanym w obu uszach nie daje podstaw do uznania go za chorobę zawodową. W świetle powyższego należy zgodzić się z konkluzją organu II instancji, iż stwierdzona choroba nie jest typowym następstwem długotrwałego działania nadmiernego hałasu na narząd słuchu. Takim następstwem byłby ubytek słuchu o charakterze wyłącznie odbiorczym. Jak już wyżej zaznaczono, przy zaistnieniu obu przesłanek, niezbędnych do stwierdzenia choroby zawodowej, domniemuje się istnienie związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy i stwierdzoną chorobą, będącą wynikiem tylko i wyłącznie pracy w określonych warunkach. Stwierdzone u skarżącego schorzenie nie jest wynikiem jedynie działania ponadnormatywnego hałasu, lecz również innych pozazawodowych przyczyn, w tym przypadku obustronnych pozapalnych zmian ucha środkowego, które jak już wyżej wskazano mogły przebiegać nawet bezobjawowo. Brak przesłanki w postaci rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu przez upoważnioną placówkę lekarską uniemożliwia stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Dla wyniku sprawy nie ma już więc znaczenia okoliczność, że wiele lat pracował w warunkach narażenia na działanie hałasu, jak też wielkość uszkodzenia słuchu, ani wreszcie odczucie pokrzywdzenia zapadłymi rozstrzygnięciami. Należy także wskazać skarżącemu, że skoro w toku powstępowania był badany zgodnie z wymogami przewidzianymi § 9 wyżej cytowanego rozporządzenia RM przez dwie jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, to brak jest do zlecenia ponownego badania lekarskiego. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)