II SA/Ka 1098/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik( spr.) Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant stażysta Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi J. P. i G.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza na rzecz skarżących J. P. i G.S. solidarnie od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę [...] (sł. [...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Działając na skutek zawiadomienia właścicieli sąsiedniej działki Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB) wszczął postępowanie w sprawie prowadzonej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego na działce oznaczonej nr [...] przy ul. [...] w K. W wyniku poczynionych ustaleń organ ten stwierdził, że przedmiotowa budowa jest prowadzona niezgodnie z zatwierdzonym w [...] r. projektem budowlanym i udzielonym pozwoleniem. W szczególności w toku dokonanych oględzin ustalono, że w rozbudowywanym budynku wykonano dodatkową kondygnację, a także wzniesiono bez pozwolenia żelbetowy mur oporowy. Postanowieniem z dnia [...] r. PINB nakazał inwestorom K. i B.O. wstrzymanie prowadzonych robót, a następnie decyzją z dnia [...] r. nakazano inwestorom m.in. przedłożenie nowego pozwolenia na budowę. To ostatnie rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej [...]WINB). Następnie decyzją z dnia [...]r. Prezydent K. działając w trybie art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126) – dalej ustawa Prawo budowlane – uchylił wydane przez siebie w [...] r. pozwolenie na przedmiotową budowę, a decyzją z dnia [...] r. organ ten umorzył postępowanie w sprawie zatwierdzenia aneksu (nr 2) do projektu budowlanego i odmówił wydania pozwolenia na budowę i rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Wojewoda [...]. W tym stanie rzeczy w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. stwierdził nieważność decyzji [...]WINB z [...] r. Na skutek tego rozstrzygnięcia z kolei ten ostatni organ uchylił pierwszą decyzję wydaną w tej sprawie przez PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W związku z powyższym PINB decyzją z dnia [...] r. nakazał inwestorom przedłożenie zamiennego projektu budowlanego. Drugą zaś decyzją z dnia [...] r. organ ten w oparciu o przedłożony zamienny projekt nadbudowy i rozbudowy przedmiotowego budynku udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Właściciele sąsiednich nieruchomości J.P. i G.S. wnieśli odwołanie od ostatnio omówionej decyzji PINB w K., którym wskazali, że rozbudowywany budynek jest usytuowany w odległości 2,80 m od granicy z działką nr [...] stanowiącą własność skarżącego G.S. i w jego dobudowanej ścianie zwróconej w stronę granicy umieszczone zostały otwory okienne nadto podnieśli oni, że przedłożony przez inwestorów zamienny projekt budowlany z [...] r. został wykonany niezgodnie z przepisami technicznymi. Zaskarżoną decyzją opartą na art. 51 ust. 1a ustawy Prawo budowlane (w jej ówczesnym brzmieniu) organ II instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie PINB. W motywach swojej decyzji podniósł on, że odległość ściany przedmiotowego budynku od sąsiedniej działki nie uległa zmianie, "podobnie jak elewacje ( okien w części rozbudowy objętej projektem – nie było i nie ma)". Organ ten dodał także, że wyjaśniona została także sprawa zacienienia pomieszczeń mieszkalnych budynku na sąsiedniej działce na podstawie sporządzonej analizy oświetlenia za pomocą tzw. linijki słońca. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.P. i G.S. podali, że odległość ściany budynku inwestorów od sąsiedniej działki wynosi 2,80 m i w ścianie tej umieszczone są okna, których istnienia [...]WINB nie dostrzegł. Powyższe zdaniem skarżących, musi budzić zdziwienie wobec wcześniej prowadzonych oględzin, a także dokumentacji zdjęciowej znajdującej się w aktach sprawy. W tej sytuacji skarżący domagają się uchylenia zaskarżonej decyzji jako niezgodnej ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. [...]WINB wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ ten ponownie stwierdził, że okna w nadbudowanej części budynku są w przepisowej odległości zgodnie z pierwotnym projektem nadbudowy, a stan faktyczny został ustalony prawidłowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przede wszystkim należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem. Wynik tej kontroli wskazuje na naruszenie w toku postępowania przepisów postępowania administracyjnego. W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie, że mimo prowadzenia przez blisko dwa lata postępowania administracyjnego w sprawie istotnego odstąpienia przez inwestorów od zatwierdzonego projektu budowlanego i udzielonego pozwolenia na budowę, organy nadzoru budowlanego obu instancji nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy do czego są zobligowane normą zawartą w art. 7 kpa. W toku podejmowanych przez siebie rozstrzygnięć naruszyły też dyspozycję normy zamieszczonej w art. 77 § 1 kpa zgodnie z którą na organach administracji publicznej ciąży obowiązek nie tylko zebrania, ale też rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Naruszona została wreszcie wyrażona w art. 80 kpa zasada swobodnej oceny dowodów. Zasada ta nie może oznaczać dowolności dokonania oceny zebranych dowodów. Tymczasem organ II instancji, mimo wyraźnego podniesienia przez skarżących w odwołaniu kwestii związanej z otworami okiennymi istniejącymi w dobudowanej ścianie usytuowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy sąsiedniej działki, zanegował to stwierdzenie nie wskazując żadnych argumentów na poparcie swojego stanowiska. W toku rozprawy okazało się jednak, że zarówno skarżący jak i zainteresowany w sprawie współinwestor B. O. po okazaniu znajdujących się w aktach sprawy zdjęć dokumentujących zakres prowadzonych robót budowlanych potwierdzili istnienie w ścianie budynku zwróconej w stronę działki nr [...] otworów okiennych tak w części wybudowanej w latach [...] – tych jak i w obu dobudowanych kondygnacjach. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja PINB w K. - nie odnosząc się do wyżej wskazanej kwestii – nie zawierają tym samym stanowisk tych organów wobec stosowania przepisu § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 140 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji. W tym miejscu należy zauważyć, iż razie konfliktu interesów właścicieli nieruchomości, a więc inwestora i właściciela nieruchomości sąsiedniej - z którym to konfliktem mamy do czynienia w niniejszej sprawie - optymalne korzystanie z ich praw wiąże się z reguły z wprowadzeniem ograniczeń w korzystaniu z jednej z tych nieruchomości lub obu. Zatem istnieje konieczność odniesienia się do tej okoliczności przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Dodatkowego zbadania wymaga też problem zacienienia sąsiedniej działki. W opinii Sądu niedostatecznie zostało wyjaśnione przyjęcie w oparciu o przepis § 13 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia, sposobu ustalenia wysokości obiektu przesłaniającego. Załączona do akt analiza zacienienia ustala wysokość zacieniającego obiektu licząc od dolnej krawędzi okien znajdujących się na pierwszym piętrze zacienianego budynku. Jednak w budynku usytuowanym na sąsiadującej z inwestycją działce są również okna umieszczone na wysokości parteru. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888) podejmie odpowiednie rozstrzygnięcia w sprawie kierując się naprowadzonymi wyżej okolicznościami oraz stosując przepisy zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.). Odnosząc się szczegółowo do drugiego podniesionego przez skarżących zarzutu, a to usytuowania ściany budynku inwestorów w odległości 2,80 m od granicy działki należy wskazać, że obowiązujący w czasie wydawanych decyzji przepis § 12 ust. 6 cytowanego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) dopuszczał usytuowanie budynku od granicy sąsiedniej działki w odległości mniejszej niż 3,0 m, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej. [...]WINB odnosząc się do tego zarzutu zasadnie także podniósł, że wykonana nadbudowa nie zmieniła usytuowania przedmiotowego budynku względem granicy z działką, której współwłaścicielem jest skarżący G.S. Na marginesie należy dodać, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. sygn. P. 11/2000 (OTK 2001, nr 2, poz. 33), nie jest wymagana pisemna zgoda właściciela działki sąsiedniej na takie usytuowanie budynku. Na podstawie przepisów kodeksu cywilnego, a w szczególności art. 143 k.c., dotyczącego przestrzennych granic własności nieruchomości, można uznać, że usytuowanie budynku nawet w granicy nieruchomości nie jest budową na cudzym gruncie tym bardziej więc nie jest taką budową przypadek usytuowania budynku w odległości mniejszej niż 3,0 m lecz większej niż 1,5 m. Przyjęcie tego założenia pozwala z kolei na sformułowanie wniosku o prawie inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wymaganego przez art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Skoro jest taka możliwość, i to w świetle powołanych wyżej przepisów prawa budowlanego dotyczących pozwolenia na budowę, rozstrzygnięcie o tym może być zawarte w pozwoleniu na budowę ( por. w tej kwestii wyrok 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2001 r. sygn. OSA 4/01 (ONSA z 2001z.4 poz.145). Wymaga to jednak oceny szeregu kwestii związanych z oddziaływaniem jednej nieruchomości na drugą i to nie tylko odnoszących się do zachowania wymaganych odległości. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny – właściwy do rozpoznania tej sprawy na mocy art. art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271ze zm.) - uznał, że zaskarżona decyzja nie może się ostać albowiem wydana została, bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy koniecznego do końcowego jej rozstrzygnięcia. Dostrzeżone przez Sąd uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270)- dalej zwanej ustawą - PoPPSA. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stosownie do brzmienia art. 135 ustawy – PoPPSA wyeliminował również z obiegu prawnego decyzję PINB w K. z dnia [...] r. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 152 ustawy - PoPPSA w związku z art. 97 § 1 cytowanej wyżej ustawy przepisy wprowadzające(...). O kosztach postępowania Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 i 202 § 1 i 2 ustawy – PoPPSA.