II SA/Ka 11/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie NSA Anna Apollo,, Asesor WSA Małgorzata Walentek /spr./, Protokolant ref. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. [...] i postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. [...]; 2) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. w oparciu o art.1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) §§ 1, 7, 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz 294 ze zm.) stwierdził u Z. K. chorobę zawodową – uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/wym. rozporządzenia. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że klinicznego rozpoznania choroby zawodowej dokonała Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. orzeczeniem lekarskim z dnia [...] r. Ustalono że Z. K. pracując w latach 1980-1991 w "B" w S., w 1992 r. w "A" Sp. z o.o. w C. oraz w latach 1993-1996 we własnym "C" w S., w każdym z w/w zakładów jako kierowca ciągnika siodłowego samochodu [...], był narażony na czynnik szkodliwy w postaci hałasu o natężeniu 86,5 do 87 dB. Pismem z dnia [...] 2001r. "A" Sp. z o.o. w C. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem wyżej powołanej decyzji. Jako podstawę wznowienia wskazano art. 145 § 1 pkt 4 kpa podnosząc, że Spółka nie brała bez swojej winy udziału w postępowaniu u nie została jej doręczona decyzja kończąca postępowanie w sprawie, W uzasadnieniu wyjaśniono, że o przedmiotowej decyzji zarząd spółki powziął wiadomość [...] r. tj. po niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciu zapadłym przed Sądem Okręgowym w K. w sprawie z pozwu Z. K. o odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej . Stwierdzono, że organ błędnie przyjął, że Z. K. był sam dla siebie zakładem pracy co wykazało postępowanie przed Sądem Rejonowym i Okręgowym. W wyniku błędnych ustaleń organu spółka jako ostatni zakład pracy dla Z. K. zastała pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. odmówił wznowienia postępowania. Jako podstawę prawną powołał art. 145,148 § 2 oraz 149 § 3 kpa. W uzasadnieniu organ podniósł, że miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych przez spółkę nie został zachowany. Zdaniem organu o decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u Z. K. spółka mogła dowiedzieć się najpóźniej w [...] r. kiedy to organ przesłał Sądowi Rejonowemu całość dokumentacji w tej sprawie. Przestawiając przebieg postępowania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej u w/w organ dodatkowo wyjaśnił, że zadaniem organów inspekcji sanitarnej nie jest ustalenie odpowiedzialności poszczególnych zakładów pracy a stwierdzenie bądź odmowa stwierdzenia choroby zawodowej. Zdaniem organu sądy rozpoznając sprawę o świadczenia z tytułu choroby zawodowej nie są związane decyzją inspektora sanitarnego.. W odwołaniu od decyzji Spółka zarzuciła obrazę przepisu art. 145 § 1 pkt 4 kpa, poprzez uniemożliwienie jej czynnego udziału w postępowaniu, którego była stroną , w skutek czego została pozbawiona możliwości obrony własnych interesów. Dalej podniosła zarzut nieważności decyzji z dnia [...] r. jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej organu , co jej zdaniem skutkowało wadliwym przebiegiem postępowania. Ponadto podtrzymała dotychczasową argumentacje co do terminu, w którym powzięła wiadomość o decyzji w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Decyzja z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Zaleceniach co do dalszego postępowania wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w wyniku wznowienia postępowania celem ustalenia, czy zachodzą okoliczności do uchylenia bądź odmowy uchylenia dotychczasowej decyzji zgodnie z art. 151 § 1 kpa. Postanowieniem z dnia [...] r. Państwowy Inspektor Sanitarny w S. wznowił postępowanie i uzupełnił materiał dowodowy o dochodzenie epidemiologiczne celem ustalenia narażenia na hałas w okresie zatrudnieniu skarżącej Z. K.. Następnie decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 151 § 1 kpa organ odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Poniósł że dochodzenie epidemiologiczne przeprowadzone w wyniku wznowienia postępowania wykazało, iż Z. K. wykonywał pracę u skarżącej w warunkach narażenia na hałas o natężeniu stwarzającym ryzyko powstania choroby zawodowej. Ponownie wskazał, że żądanie spółki nie zasługuje na uwzględnienie z racji przekroczenia terminu do jego wniesienia. W odwołaniu od decyzji Spółka wniosła o jej uchylnie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zakwestionowała ustalenia zawarte w uzasadnieniu decyzji. Podniosła, że z protokołu dochodzenia wynika, że Z. K. wykonywał prace na fabrycznie nowym samochodzie w ograniczonym czasie nie przekraczającym ½ dziennej normy i tylko w sezonie budowlanym. Powołała się na badania lekarskie o zdolności do pracy w/w na stanowisku kierowcy. Dodatkowo powołała pismo producenta samochodu o nieprzekroczeniu wówczas obowiązujących dopuszczalnych norm głośności wewnętrznej samochodu, który prowadził Z. K.. Decyzja z dnia [...] [...]Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. w uzasadnieniu organ stwierdził, że żądanie skarżącej jest bezzasadne bowiem nie zaistniały "żadne istotne przesłanki do wznowienia postępowania" wymienione wyczerpująco w art. 145 § 1 kpa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji jako utrzymującej w mocy decyzję wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości organu. Podniósł, że decyzja z dnia [...] r. została wydana przez organ niewłaściwy miejscowo. Ponadto zarzucił naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 poprzez nie uwzględnienie faktu pozbawienia skarżącej prawa udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u Z. K.. Wskazał , że dochodzenie przeprowadzone wyniku wznowienia postępowania nie wykazało aby u skarżącej zaistniały warunki narażenia na wystąpienie choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawy i stosowanie do art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) stanowi, że sądy w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy tym zgodnie z art. 134 § 1 wymienionej ustawy sąd wykonując kontrolę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną, co oznacza, że kontrola ta jest prowadzona z urzędu niezależnie od podniesionych w skardze okoliczności. Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z przyczyn, które sąd wziął pod uwagę z urzędu. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego uregulowane w ustawie z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r., Dz. U. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) składa się z dwóch etapów. W pierwszym z nich organ właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania tj. organ który wydał decyzję w ostatniej instancji ( art. 150 kpa) bada czy wniosek został wniesiony w terminie określonym w art. 158 kpa, oraz czy podane we wniosku przyczyny wznowienia mieszczą się w kategorii podstaw wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 kpa. Przy czym organ nie bada zasadności powołanych we wniosku przyczyn, a jedynie fakt powołania się na nie. W przypadku spełnienia wyżej wymienionych warunków organ ten wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie to stanowi dopiero podstawę do rozpatrzenia dwóch połączonych ze sobą spraw, to jest sprawy dotyczącej przyczyn wznowienia oraz drugiej co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wobec tego prowadzenie postępowania wyjaśniającego w przedmiocie istnienia podstaw wznowienia postępowania, a następnie wydanie decyzji na zasadzie art. 151 § 1 pkt 1 lub 2 kpa może nastąpić jedynie w okolicznościach w których dopuszczalne jest wznowienie postępowania z przyczyn formalnych. Złożenie podania o wznowienie postępowania w pierwszej kolejności wszczyna postępowanie wstępne, w którym zastosowanie znajdują ogólne zasady kpa, a w szczególności art. 7 kpa zgodnie z którym w toku postępowania ogany podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stany faktycznego oraz do załatwienia prawy. W niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania został oparty o przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. We wniosku skarżąca podniosłą, że nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną stwierdzającą u Z. K. chorobę zawodową pomimo, że była ostatnim zakładem pracy, w którym mogło wystąpić narażenie na powstanie choroby zawodowej. Wobec wskazania podstawy wznowienia organ winien był ustalić, czy zaistniał drugi z warunków dopuszczalności wznowienia postępowania, to jest czy został zachowany termin do wniesienia żądania o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 148 § 2 kpa termin do wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie do dnia, w którym strona dowijała się o decyzji. W świetle powyższej regulacji istotne jest jedynie to , aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zwartym w niej rozstrzygnięciu. W przedmiotowej sprawie organ wznowił postępowanie pomimo, iż z akt sprawy wynika, że termin ten mógł nie zostać zachowany . Jest bowiem mało prawdopodobne żeby skarżąca przez cały dwuletni okres toczącego się postępowania z powództwa o zapłatę odszkodowania z tytułu choroby zawodowej, nie wiedziała o istnieniu decyzji stwierdzającej u Z. K. chorobę zawodową uszkodzenia słuchu , na którą chociażby powołał się w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w S. Wydział V Pracy. Należy zwrócić uwagę, że organ wydający decyzję w I instancji wskazał w jej uzasadnieniu na bezzasadność żądania spółki z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowie postępowania powinno było zatem skutkować wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania ( art. 149 § 3 kpa) nie zaś postanowienia o jego wznowieniu. Brak wyjaśnienia wszelkich okoliczności niezbędnych do prawidłowego rozpozna wniosku skarżącej stanowiło naruszenie art. 7 kpa. Co do zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzje wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości należy stwierdzić, że zgodnie z art. 150 § 1 kpa organem właściwym do orzekania w sprawie wznowienia postępowania jest organ, kŧóry wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji Organem tym w niniejszej sprawie jest Powiatowy Inspektor Sanitarny w S.. Kwestionowanie właściwości miejscowej w/w organu w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] r. Może być przedmiotem odrębnego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji zgodnie z przepisami art. 156 i nast. Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję organów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję organów I i II instancji oraz poprzedzające je postawienie w celu ponownego rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym – z uwzględnieniem powyższych wskazań - podania skarżącej o wznowienie postępowania w przedmiocie choroby zawodowej. O kosztach rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 powołanej wyżej ustawy.