II SA/Ka 1100/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia NSA Ewa Krawczyk /spr./ Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego o d d a l a s k a r g ę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta C. dnia [...] r. nakazującą – w oparciu o art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo budowlane /Dz.U. nr 38, poz. 229/ rozbiórkę ganku zrealizowanego przy budynku mieszkalnym na działce przy ul. [...] w C. i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją z dnia [...] r. – utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody C. z dnia [...]r. /skarga na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego została odrzucona postanowieniem NSA w Warszawie z dnia 22.04.2003 r. sygn. akt IV SA 263/02/. W związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji z [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – po ponownym rozpoznaniu odwołania inwestorki T.K. od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nakazującej rozbiórkę ganku – zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył postępowanie w przedmiocie rozbiórki ganku zrealizowanego przy budynku mieszkalnym na działce przy ul. [...] w C. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż po decyzji Wojewody C. z dnia [...]r., którą uchylono decyzję nakazującą rozbiórkę ganku, Prezydent Miasta C. wydał w stosunku do tego ganku decyzję z [...] r. opartą na art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 10.09.1996 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie SA/Ka 1612/95 oddalił skargę J.G. na tę ostatnią decyzję. Następnie została wydana przez Prezydenta Miasta C. decyzja nr [...] z dnia [...] r. udzielająca T.K. pozwolenia na użytkowanie ganku, a wniosek J.G. o wznowienie postępowania w tej ostatniej sprawie został oddalony decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...]r. Zdaniem organu odwoławczego wobec uzyskania przez inwestora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie samowolnie zrealizowanego ganku bezprzedmiotowe jest postępowanie o jego rozbiórkę, co uzasadniało umorzenie postępowania w tym zakresie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. J.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego decyzja ta sankcjonuje bezprawne działanie inwestora – T.K.– polegające na samowolnym wykonaniu ganku na działce będącej przedmiotem współwłasności. Decyzja może negatywnie wpływać na toczące się między stronami postępowanie o zniesieniu współwłasności. Nadto na rozprawie w dniu 9 czerwca 2004 r. skarżący J. G. podtrzymując skargę akcentował przede wszystkim, iż zaskarżona decyzja narusza jego prawo własności. Podał także, że w dniu 13 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił jego skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W tym zakresie Sąd ustalił z urzędu, że wyrokiem z dnia 13 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie 7/IV SA 4919/02 oddalił skargę J.G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w przedmiocie rozbiórki ganku /w dacie orzekania w niniejszej sprawie wyrok ten był nieprawomocny/. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji. Wyraził także pogląd, że udzielenie zezwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w oparciu o art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. nie przesądza o prawie własności gruntu i nie posiada bezpośredniego wpływu na ustalenia w tym zakresie. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie wpłynęła do Sądu pod rządami ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz. 368 z zm./. Ustawa ta straciła moc z dniem 1.01.2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 83, poz. 1270/, zwanej dalej ustawą p.s.a. Skarga w niniejszej sprawie w ocenie składu orzekającego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu II instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to z art. 138 kpa, który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwa w tym artykule zostały określone możliwościami w zakresie wydania decyzji przez organ odwoławczy. Organ ten wydając decyzję bierze pod uwagę stan prawny istniejący w dacie orzekania. Stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa organ odwoławczy upoważniony jest do wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i umorzenia postępowania w I instancji /w sprawie/. Wydanie takiej decyzji ogranicza kryterium umorzenia postępowania I instancji, co sprowadza się do stwierdzenia bezprzedmiotowości tego postępowania. Jak to bowiem wskazał NSA w wyroku z dnia 11.06.1981 r. SA 103/81 /ONSA 1981 nr 1, poz. 60/ "umorzenie postępowania przez organ odwoławczy w wypadku uchylenia decyzji organu I instancji jest dopuszczalne tylko w związku z art. 105 kpa". Ten ostatni artykuł ustanawia dwie ogólne reguły umarzania postępowania administracyjnego, pierwsza – dotycząca działania organu ex officio /§ 1/ oraz druga – dopuszczalności stosowania zasady względnej dyspozycyjności /§ 2/. Przy tym – co w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie – umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 jest obligatoryjne. Na podstawie tego przepisu ulega umorzeniu postępowanie bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o którym stanowi art. 105 § 1 kpa oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może także powstać w czasie trwania postępowania administracyjnego w sprawie. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z kilku przyczyn, wśród których mieści się brak przedmiotu tego postępowania. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było wykonanie ganku przylegającego do budynku mieszkalnego samowolnie. Organ odwoławczy orzekający w 8 lat po wydaniu decyzji przez organ I instancji zobowiązany był do uwzględnienia zmiany stanu prawnego dotyczącego tego obiektu. Na tę zmianę stanu prawnego złożyła się decyzja Wojewody [...] z dnia [...] wydana na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., wyrok NSA w sprawie SA/Ka 1612/95, którym zaakceptowano decyzję z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. i wykluczono przesłanki uzasadniające rozbiórkę ganku wykonanego poza porządkiem prawnym i przede wszystkim ostateczna decyzja Prezydenta Miasta [...] o zezwoleniu na użytkowanie spornego ganku /art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r./. Decyzja ta ma ten skutek, że wcześniej popełnioną samowolę uznaje się za niebyłą. W dacie orzekania przez organ odwoławczy – wydania zaskarżonej decyzji – stan samowoli został więc zlikwidowany. Nie istniał więc przedmiot postępowania i dlatego zasadnie w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 wydano zaskarżoną decyzję. Fakt stwierdzenia przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. /uchylającej decyzję rozbiórkową/ ma jedynie skutek w postaci powstania przyczyny wznowienia postępowania /art. 145 § 1 pkt 7/ zakończonego ostatecznymi decyzjami wydanymi w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., a następnie decyzji o zezwoleniu na użytkowanie /art. 42 Prawa budowlanego z 1994 r./, a także sprawy zakończonej wyrokiem NSA w sprawie II SA/Ka 1612/95. W chwili orzekania w niniejszej sprawie decyzje te pozostają w obiegu prawnym, podobnie jak wyrok NSA, co uzasadnia twierdzenie, iż postępowanie w sprawie rozbiórki ganku będącego przedmiotem tych decyzji, jak i wyroku NSA, jest bezprzedmiotowe. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, iż dotyczą one postępowania zakończonego ostateczną decyzją o zezwoleniu na użytkowanie, która pozostaje poza kontrolą Sądu w obecnie prowadzonym postępowaniu sądowym, a nadto, że ani decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, która nie odnosi się do stosunków własnościowych, ani podlegająca kontroli w niniejszym postępowaniu decyzja, nie mają wpływu na postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości. Z tego względu na podstawie art. 151 ustawy p.s.a. orzeczono jak w sentencji.