II SA/Ka 1111/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Leszek Kiermaszek /spr./ Protokolant stażysta Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2004r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że decyzja ta nie może być wykonywana, 2/ zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę [...] /[...]/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz.U. Nr 89, poz.414 ze zm./ , Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. nakazał Z.Z. rozbiórkę garażu betonowego typu Karlik, usytuowanego na działkach nr [...] i [...] w G. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego wskazał, że na wymienionych działkach, stanowiących własność Gminy G. i Skarbu Państwa – w użytkowaniu KWK "A" w G. w pierwszym kwartale [...]r. zlokalizowano zespół składający się ze [...] garaży blaszanych i [...] garaży betonowych typu Karlik. Żaden z użytkowników garaży nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto organ nadzoru budowlanego stwierdził, że lokalizacja garaży koliduje z istniejącym uzbrojeniem terenu i jest sprzeczna z planem miejscowym miasta G. Od decyzji tej odwołanie wniósł Z. Z., podnosząc, iż w przeszłości KWK "A" zamierzała wybudować na tym terenie cztery segmenty garaży, do realizacji tej inwestycji jednak nie doszło. Za namową pracowników Kopalni nabył jeden z istniejących kontenerów betonowych typu Karlik, które były używane jako obiekty gospodarcze w związku z budową zespołu garaży. Odwołujący wniósł o wyrażenie zgody na czasowe pozostawienie kontenera do czasu przeprowadzenia przetargu na poszczególne działki gdyż nie jest wykluczone, że na tym terenie powstaną obiekty garażowe. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] na zasadzie art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając w całości ustalenia i pogląd tego organu, że w świetle art.48 ustawy Prawo budowlane konsekwencją wybudowania obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę jest wydanie nakazu rozbiórki. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.Z. wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Skarżący zarzucił, iż organ błędnie przyjął, że na realizację przenośnego, nie związanego z gruntem na trwale kontenera żelbetowego typu Karlik [...] wymagane było pozwolenie na budowę, a ponadto iż obiekt ten wybudowany został w pierwszym kwartale [...]r. W istocie nowiem kontener ten zakupił w [...]r. od Przedsiębiorstwa A w G. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie tej skargi. Ustosunkowując się do podniesionego zarzutu co do wadliwej daty ustalenia ustawienia garażu organ ten stwierdził, że nawet gdyby przyjąć, iż garaż postawiony został w [...]r. to nie upłynął pięcioletni termin o którym mowa w art.49 ust.1 ustawy Prawo budowlane. Zatem, istniały podstawy do orzeczenia rozbiórki obiektu na podstawie art.48 tej ustawy. Na rozprawie przed Sądem skarżący podał, iż w dacie zakupu garażu /w [...]r./ obiekt ten był już posadowiony na gruncie i nie zmieniał od tego czasu jego lokalizacji. Garaż mógł zostać wzniesiony około [...] lat przed zakupem. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Trafnie przyjął [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, że obowiązujący w dacie orzekania przepis art.48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane /Dz.U.z 2003r Nr 207, poz.2016/ stanowił materialnoprawną przesłankę do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ. Z uwagi na kategoryczne brzmienie powyższej normy prawnej nie pozostawiającej właściwemu organowi nadzoru budowlanego żadnej sfery uznania, w orzecznictwie sądowym prezentowany był pogląd, że postępowanie administracyjne w tym przedmiocie winno być prowadzone wnikliwie, starannie z zachowaniem wszelkich zasad i reguł procesowych. Jedyną bowiem konsekwencją budowy obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem dyspozycji art.48 było wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę, chyba że zachodził przypadek o którym mowa w art.49 ust.1 ustawy Prawo budowlane. W rozpoznawanej sprawie analiza przedstawionych akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że postępowanie nie odpowiadało w pełni wskazanym wymogom i to pomimo powtórnego rozpatrywania sprawy wskutek kasacyjnej decyzji organu odwoławczego. Prawidłowo jedynie przyjął organ, że betonowy kontener typu "Karlik" [...], użytkowany jako garaż, jest obiektem budowlanym w rozumieniu art.3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, na realizację którego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Wbrew zarzutowi skarżącego, sam fakt, że sporny obiekt nie jest połączony na trwale z gruntem, może zostać przeniesiony w inne miejsce czy też przeznaczony jest do czasowego użytkowania nie oznacza, że przez to traci charakter obiektu budowlanego. Wprost przeciwnie przepis art.3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane wyraźnie zalicza tego rodzaju obiekty kontenerowe do tymczasowych obiektów budowlanych, których budowa nie wymaga pozwolenia tylko wówczas gdy stanowią wyłącznie eksponaty wystawowe bez pełnienia jakichkolwiek funkcji użytkowych /art.29 ust.1 pkt 5/. Nie jest zaś zakwestionowane, że sporny obiekt kontenerowy użytkowany jest przez skarżącego jako garaż. Nie sposób także skutecznie twierdzić, by sporny obiekt nie wymagał pozwolenia na budowę na podstawie art.29 ust.1 pkt 5a ustawy Prawo budowlane, skoro użytkowany jest jako obiekt samodzielny, niezwiązany z realizacją żadnej innej budowy. Na marginesie jedynie zauważyć trzeba, że wymienione ostatnio tymczasowe obiekty budowlane wymagają zgłoszenia właściwemu organowi /art.30 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane/. Zasadnie zarzuca skarżący, że w toku postępowania organ nie ustalił w sposób stanowczy daty zakończenia budowy tego obiektu, a zagadnienie to w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ma zasadnicze znaczenie dla wyboru środka zwalczającego samowolę budowlaną, w konsekwencji więc finalnego wyniku sprawy. Organy obu instancji co prawda przyjęły, iż budowa kontenera typu "Karlik" miała miejsce w pierwszym kwartale [...]r., jednakże w żaden sposób nie umotywowały, na podstawie jakich dowodów poczyniły te ustalenia. W aktach sprawy brak zaś jest jakichkolwiek dowodów mogących uzasadniać zajęte przez organy stanowisko. W odwołaniu od pierwszoinstancyjnej decyzji skarżący zasygnalizował, przyznać trzeba że w sposób mało precyzyjny, że zakupił kontener betonowy typu "Karlik" /z rachunku wynika, że miało to miejsce w [...]r./, który już wówczas był postawiony i użytkowany jako obiekt gospodarczy. Nakazywało to organowi odwoławczemu, orzekającemu w [...]r., precyzyjnie wyjaśnić datę budowy spornego obiektu. Jeśli się weźmie pod uwagę treść wyjaśnień skarżącego złożonych na rozprawie, że w dacie zakupu kontenera betonowego był to już [...] obiekt, którego lokalizacji nie zmieniał, wątpliwości co do daty zakończenia budowy stają się uzasadnione. Stosowne zaś wyjaśnienie tego zagadnienia winno nastąpić nie w postępowaniu sądowym, lecz na drodze administracyjnej przed wydaniem ostatecznej decyzji. Gdyby bowiem okazało się, co sugeruje skarżący, że od czasu zakończenia budowy spornego obiektu kontenerowego upłynęło [...] lat, to nie można nakazać rozbiórki na podstawie art.48 /art.49 ust.1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ/. W takim wypadku na skarżącym ciążyłby obowiązek uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie, a dopiero nieuzyskanie pozwolenia upewniałoby do podjęcia decyzji w oparciu o przepis art.48 ustawy Prawo budowlane. O ile zaś budowa obiektu została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995r. – przepis art.48 w ogóle nie mógłby mieć zastosowania z uwagi na międzyczasową normę art.103 ust.2. Do takich obiektów stosuje się bowiem w dalszym ciągu dotychczasowe przepisy, tj. ustawę z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38, poz.229 ze zm./. Rozważania powyższe skłaniają do wniosku, że nie może się ostać w obrocie prawym zaskarżona decyzja z powodu naruszenia przepisu art.48 ustawy Prawo budowlane stanowiącego materialnoprawną podstawę orzekania oraz przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz motywowania decyzji /art.7, art.77 § 1, art.80, art.107 § 3, art.138 § 1 pkt 1 kpa./. Stwarza to podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy z dnia 30 stycznia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ i orzeczenia, że akt ten do czasu prawomocności wyroku nie może być wykonywany /art.152 powołanej ustawy/. Stosownie do wyniku sprawy, należało orzec o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, które sprowadzają się do wpisu od skargi – art.97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153. poz.1271 ze zm./ w związku z art.55 ust.1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Ponownie rozpoznając sprawę ustali organ nadzoru datę zakończenia budowy obiektu kontenerowego przeprowadzając w tym celu stosowne postępowanie wyjaśniające. Zadba przy tym organ, by poczynione ustalenia znajdowały odzwierciedlenie w materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy administracyjnej. Udokumentuje także organ ustalenia odnoszące się do terenu, na którym usytuowany jest obiekt kontenerowy. Umożliwi to dopiero właściwe ukierunkowanie postępowania i rozstrzygnięcie sprawy. Gdyby okazało się, że sprawcą samowoli jest inna osoba niż skarżący, to prowadząc postępowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane przepis art.52 tej ustawy umożliwiać będzie skierowanie nakazu do skarżącego jako obecnego właściciela obiektu. Uwzględni także organ przy orzekaniu na podstawie przepisów wymienionej ustawy międzyczasowy przepis art.7 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. .Nr 80, poz.718/. S/G