II SA/Ka 1115/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kubik sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Protokolant st. Sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o wykonanie robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzją oraz utrzymaną nią decyzję Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...]r. Nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. powołując się na art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie w sprawie wykonania otworów okiennych w budynku mieszkalnym na działce nr ewid. [...] w P. przy ulicy [...], będącym własnością Pana M.D., a skierowanm w kierunku posesji Pana M. K. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że właściciel przedmiotowego budynku posiada pozwolenie na budowę wraz z projektem budowlanym, które obejmuje remont tego budynku z dobudową wiaty gospodarczej i adaptacją dachu. W projekcie tym ujęte zostały sporne okna jako istniejące. Dodał, że także w trakcie rozprawy administracyjnej z dnia [...] r. obecni na niej świadkowie zeznali, że wymienione otwory istniały w budynku od chwili jego wybudowania w latach sześćdziesiątych. Odwołanie od tej decyzji złożył M.K. W odwołaniu tym wniósł o uchylenie decyzji Powiatowego inspektora Nadzoru Budowlanego i o rozpatrzenie sprawy ponownie. Podniósł, że skoro Naczelnik Miasta P. wydał dla sąsiadów pozwolenie obejmujące remont i adaptacje dachu budynku, przewidując w elewacji wschodniej sporne okno wychodzące na jego posesję, to wobec odległości 2,2 m od granicy jego działki, winien był uzyskać od niego zgodę na osadzenie okien w tym budynku. Dodał, że Urząd Miasta P. nie informował go o nadbudowie poddasza wraz z oknem, a jedynie sąsiad A.D. poinformował go w [...] r. o zamiarze przebudowy domu i w związku z tym wspólnie ustalili, że od strony wschodniej sąsiad osadzi luksfery. Podobne oświadczenie spisali w Urzędzie Miejskim w P. w dniu [...] r. Dlatego też, jego zdaniem, powoływanie się na fakt istnienia tego otworu okiennego w projekcie z [...] r., podczas, gdy ustalenie o wykonaniu otworów okiennych luksferowych wychodzących na jego posesję miało miejsce w roku [...], uważa za bezzasadne. Wyjaśnił również, że powoływanie się na zeznania świadków potwierdzające, jakoby istniał otwór w starym budynku z lat [...]-tych nie może być miarodajne, gdyż nie dodano, że poddasze miało wtedy inne przeznaczenie, było miejscem przechowywania siana, a istniejący wtedy otwór zamykany był drewnianymi drzwiczkami. Taki stan rzeczy potwierdzili na wymienionej rozprawie administracyjnej świadkowie, ale fakty te nie zostały uwzględnione przez rozpatrujący sprawę organ. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powołując się w podstawie prawnej na art. 138 ( 1 oraz art. 105 ( 1 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu podniósł, że w trakcie przeprowadzonego postępowania ustalono, że zarówno w planie realizacyjnym przedmiotowego budynku z [...] r., jak również w pozwoleniu na przebudowę tego budynku z dnia [...] r. (remont, dobudowę i adaptację dachu) w elewacji wschodniej były otwory okienne- okno w poziomie piwnicy i okno w poziomie I kondygnacji - byłe okno poddasza. Wyjaśnił więc, że inwestor A. D. realizował inwestycję na podstawie ostatecznej decyzji, która nie został zaskarżona przez M. K. Dodał, że chociaż w aktach sprawy znajdują się oświadczenia Pana A. D. i Pana M.K. o wzajemnych zgodach na wykonanie otworów okiennych z luksferów w ścianach granicznych, to jednak nie są to ugody zawarte prze organem administracji publicznej i nie wnoszą, jego zdaniem, nowych okoliczności do sprawy. Dlatego też postępowanie umorzono po stwierdzeniu, że inwestor nie wykonał samowolnie tych okien lecz na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. wniósł o uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w K. W uzasadnieniu podniósł, że nie może zgodzić z zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacją organu drugiej instancji. Po pierwsze plan realizacyjny przedmiotowego budynku z [...] r. nie przewidywał otworu okiennego, tylko otwór na wysokości strychu, gdzie składowane było przez sąsiada siano, zamykany drewnianymi drzwiczkami. Po drugie podnosi, że nie był informowany o toczącym się postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na przebudowę budynku i nie wiedział o planowanym zastąpieniu otworu z drzwiczkami otworem okiennym. Wyraził jedynie zgodę na wykonanie otworu z luksferami (znajdujące się w aktach oświadczenia). Także wówczas, gdy wraz z sąsiadem byli w urzędzie składając powyższe oświadczenie, nie został poinformowany o decyzji pozwalającej na remont, podobnie jak nie wiedział, że składane oświadczenia to "nic nie warty papierek". Dodał, że przebudowa ciągnęła się latami i na dzień dzisiejszy trudno przewidzieć jaki będzie docelowy kształt i wygląd budynku. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodał, że wobec faktu, iż przedmiotowy budynek budowany był po rządami prawa budowlanego z 1928 r, według którego okna piwnicy i poddasza w budynku wzniesionym w granicy mniejszej niż 3 m od granicy sąsiadów były dopuszczalne (nie można było przewidywać okien w lokalach przeznaczonych a pobyt ludzi - do których nie należały piwnica i poddasze), a także okna te obecnie zostały potwierdzone decyzją z dnia [...] r. - pozwolenie na remont tego budynku, dlatego nie można mówić o samowoli budowlanej inwestora. Nadmienił również, że te okna, których nie przewidywały powołane powyżej zezwolenia, a które zostały przez inwestora w trakcie remontu samowolnie wykonane, na mocy odrębnych decyzji nakazujących ich likwidację, zostały zamurowane luksferami. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga została wniesiona w okresie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 12 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm). Stosownie do art. 97 ( 1 wymienionej ustawy sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim zauważyć przyjdzie, że zaskarżona decyzja i utrzymaną nią decyzja organu pierwszej instancji wydana została w wyniku powtórnego postępowania tych organów administracyjnych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami budynki mieszkalne powinny być wznoszone m.in. przy zachowaniu przewidzianych odległości od granicy z działką sąsiednią. I tak według ( 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie (t.jedn. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140) odległość ta dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi powinna wynosić 4 m, a w przypadku budynków bez otworów okiennych - w odległości 3 m. W przypadku przedmiotowego budynku odległość ta wynosi 2,20 m, a zatem pozostaje ona w zasadniczej sprzeczności z przytoczonymi powyżej przepisami. Pomimo tego faktu, organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie uznając, że wobec faktu istnienia otworów okiennych w pierwotnym planie z [...] r. a nadto po uzyskaniu pozwolenia na remont tego budynku, gdzie były uwzględnione także otwory okienne, brak było podstaw do stwierdzenia samowoli budowlanej inwestora. Z tego powodu zdaniem organu pierwszej instancji postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Stanowisko to podzielił organ drugiej instancji. Jak wynika jednak z przedłożonych akt administracyjnych, przedmiotowy budynek położony w P. przy ulicy [...] został wybudowany na podstawie planu sytuacyjnego dla budynku mieszkalnego zatwierdzonego przez Wydział Architektury i Budownictwa z dnia [...] r. Według twierdzeń organów nadzoru budowlanego (wymienionego planu brak w aktach sprawy) we wschodniej elewacji budynku, która położona była w odległości 2,20 m od granicy działki sąsiedniej (wówczas działki ojca obecnie skarżącego M. K.) usytuowane były dwa otwory, a mianowicie otwór okienny do piwnicy oraz otwór drzwiowy w poddaszu do wciągania siana. Następnie na podstawie decyzji Naczelnika Miasta P. z dnia [...] r. przeprowadzono remont tego budynku wraz z dobudową wiaty gospodarczej i adaptacją dachu. Remont ten prowadzony był w dłuższym okresie czasu, kontynuowany przez syna adresata wymienionej ostatnio decyzji – M.D. Zdaniem skarżącego w wyniku tego właśnie remontu pojawiły się sporne okna w budynku sąsiada. Sprawa ta nie jest tak oczywista jak wydaje się to z decyzji organów administracyjnych. Poza sporem pozostaje fakt, iż w ścianie wschodniej przedmiotowego budynku mieszkalnego były dwa otwory. Bezspornym pozostaje tylko istnienie otworu okiennego do piwnicy, natomiast w przypadku otworu na poddaszu zamykanego drewnianymi drzwiczkami, trudno uznać za istnienie otworu okiennego. Potwierdzają to świadkowie przesłuchiwani podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] r., mówiąc, że otwór na strychu zamykany drewnianymi drzwiczkami służył do wciągania na strych siana. Potwierdzają także, że sporne okno na I kondygnacji pojawiło się dopiero w takcie prowadzonej przebudowy - adaptacji dachu, według twierdzenia skarżącego w roku [...]. Trudno przyjąć za trafne rozstrzygnięcie traktujące na równi otwór okienny z otworem drzwiowym (gospodarczym). Na uwagę zasługuje także fakt powoływania się przez organy nadzoru budowlanego na ostateczną decyzję z [...] r., której nie kwestionował niezadowolony obecnie M. K.. Jak wynika z całości przedłożonych dokumentów w sprawie decyzja z [...] r. nie została doręczona skarżącemu ani jego ojcu (brak takiej informacji w rozdzielniku decyzji). Skarżący twierdzi, że nie wiedział nic o postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na remont, a jedynie wyraził w miejscowym urzędzie zgodę na zabudowę otworu okiennego w ścianie wschodniej budynku sąsiada luksferami. Obecnie organy nadzoru budowlanego pomijają ten fakt, uwzględniając jedynie istnienie dwóch otworów okiennych i uznając legalność wykonanych prac remontowych. Zdaniem składu orzekającego, uznanie przez organy nadzoru budowlanego w istniejącym stanie faktycznym, że postępowanie w zakresie legalności dobudowanych otworów okiennych jest bezprzedmiotowe, należy uznać przynajmniej za przedwczesne. Powyższe wywody jednoznacznie bowiem wskazują, że organy administracyjne obu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych dal rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i nie dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 7, 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego). Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający wyeliminuje wskazane uchybienia, ustali stan faktyczny sprawy i wskazując jakie okoliczności zostały udowodnione, wykaże jakie przesłanki przemawiają za uznaniem wykonanych prac za legalne, zgodne z udzielonymi pozwoleniami, bądź w przypadku braku takiego uznania skorzysta z uprawnień wynikających z art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Mając powyższe na uwadze, decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 ( 1 pkt. 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 ( 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.