II SA/Ka 1122/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędziowie: NSA Ewa Krawczyk WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi A.M., E.R., J.W. i A.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o d d a l a s k a r g ę Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o pow. 8894 m2, położonej w C. przy ul. L., oznaczoną jako działki nr [...] i [...], stanowiącą własność W. i A. małż. M.. Następnie kolejną decyzją tego organu z dnia [...] orzeczono o przywróceniu własności działki nr [...] jako zbędnej na cel wywłaszczenia. W [...] r. W. i A. małż. M. wystąpili o zwrot działki nr [...]. W toku postępowania zmarł W.M., zaś spadek po nim nabyły A.M. oraz córki J.W., E.R. i A.M. (postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] sygn.akt [...]), które podtrzymały wniosek. Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Urzędu Rejonowego w C. decyzją z dnia [...] nr [...], podjętą na podstawie art. 69 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), orzekł o przywróceniu własności działki nr [...] o pow. 1996 m2 (powstałej z podziału działki nr [...]) oraz zobowiązał wnioskodawców do zwrotu odszkodowania, stwierdzając że decyzja stanowi podstawę do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego tej działki, ustanowionego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w C. aktem notarialnym z dnia [...] Nr Rep. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał na fakt niezagospodarowania działki nr [...], wywłaszczonej pod budownictwo jednorodzinne. W odwołaniu od decyzji Spółdzielnia Mieszkaniowa "B" jako następca prawny SM "A" oraz użytkownik wieczysty działki nr [...] podniosła, iż teren ten spełnia swą funkcję w ramach usług podstawowych osiedla mieszkaniowego, stąd brak podstaw do jego zwrotu. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją Wojewody [...] z dnia [...] nr [...], utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Jednak wskutek wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "B" w C. decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...]. nr [...] stwierdzono nieważność powyższej decyzji Wojewody [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję MGPiB z dnia [...]. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sygn.akt [...] umorzono postępowanie sądowe w sprawie ze skargi A.M. na decyzję ostateczną. Zaskarżoną decyzją, wydaną z up. Wojewody [...], po ponownym rozpatrzeniu odwołania SM "B" od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] orzekającej o przywróceniu prawa własności działki nr [...], uchylono decyzję organu I instancji i umorzono postępowanie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ II instancji powołał przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543). W uzasadnieniu organ administracji wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 233 cyt. ustawy, rozpatrzenie sprawy winno nastąpić na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego. Tymczasem zgodnie z art. 229 tej ustawy, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem jej wejścia w życie tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Przedmiotowa nieruchomość została zaś przekazana w [...] r. w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "A", której następcą prawnym jest odwołująca się SM "B", zaś prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej [...] również przed dniem 1 stycznia 1998 r. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, iż prowadzone postępowanie o zwrot nieruchomości stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.M., E.R., J.W. i A.M. zarzuciły, iż skoro działka nr [...] nie jest zabudowana, należało ją zwrócić poprzednim właścicielom. Poprzedni stan prawny nie blokował też zwrotu nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste. Jednakże wskutek opieszałości i błędów urzędników, doszło do wydania krzywdzącej decyzji. Skarżące wskazały też, iż sąsiednie działki zwrócono właścicielom, mimo identycznej sytuacji prawnej, co ich zdaniem świadczy o nierównym traktowaniu obywateli. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Składu Pięciu Sędziów z dnia 23 października 2000 r. sygn.akt OPK 12/00 (ONSA 2001/2/61), stwierdzenie nieważności decyzji organu drugiej instancji uzasadnia ponowne rozpatrzenie odwołania. Oznacza to, iż w niniejszej sprawie po stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] "odżyło" postępowanie odwoławcze i obowiązkiem organu wyższego stopnia było ponowne rozpoznanie odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "B" w C. od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] o przywróceniu własności działki nr [...]. Jak prawidłowo wskazał organ, którego działanie zaskarżono, w dacie ponownego rozpatrzenia odwołania obowiązywał już zmieniony stan prawny, obligujący rozpoznanie sprawy na gruncie obowiązującej od dnia 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Z dniem wejścia w życie tej ustawy utraciła bowiem moc ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), pod rządami której złożono wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, a następnie zapadła korzystna dla skarżących decyzja organu I instancji. Z woli ustawodawcy sprawy wszczęte przed dniem 1 stycznia 1998 r., lecz niezakończone, prowadzi się na podstawie nowej ustawy (art. 233 cyt. ustawy). Norma intertemporalna nakazywała zatem organowi II instancji rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem treści art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten jednoznacznie stanowi, iż roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Taki skutek prawny ustawodawca przewidział zaś niezależnie od formy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Tymczasem jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu odwoławczego, na mocy umowy notarialnej z dnia [...] Rep. [...], wywłaszczoną działkę nr [...] oddano w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "A", której następcą prawnym jest odwołująca się Spółdzielnia Mieszkaniowa "B" w C. Prawo użytkowania wieczystego ujawniono zaś w księdze wieczystej Kw nr [...] Sądu Rejonowego w C., co potwierdza odpis księgi wieczystej z dnia [...], przy czym wniosek o wpis zawarto w akcie notarialnym. Taki stan prawny wywłaszczonej działki nr [...] wyczerpuje dyspozycję art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co oznacza, iż roszczenie o zwrot nie przysługuje, mimo iż jest poza sporem, iż nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia przewlekłość postępowania administracyjnego, aczkolwiek stwierdzić przyjdzie, iż organ odwoławczy zobligowany był do wstrzymania się od ponownego rozpoznania sprawy do czasu prawomocnego zakończenia postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...]. Sąd Administracyjny nie jest też władny do rozpatrywania skarg na działalność urzędników z działu VIII Kpa. Wreszcie, dla rozpatrzenia niniejszej sprawy nie miały znaczenia ani waloru wiążącego, decyzje o zwrocie nieruchomości na rzecz innych osób, w czym skarżące upatrują naruszenie zasady równego traktowania. Aczkolwiek budzi wątpliwości rozstrzygnięcie organu odwoławczego o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania, jednak kwestia ta nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Zdaniem składu orzekającego, stwierdzenie przesłanek z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie skutkuje bowiem umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, lecz winno prowadzić do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Oba rozstrzygnięcia rodzą jednak identyczny dla sytuacji prawnej skarżących skutek prawny, stąd też brak podstaw do uwzględnienia skargi jedynie z tych względów. Z tych też powodów, nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani uchybienia przepisom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, bądź skutkującym wznowieniem postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).