II SA/Ka 1125/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie WSA Stanisław Nitecki (spr.) Włodzimierz Kubik Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] Nr[...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. P. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z treścią art. 103 ust. 2 oraz art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) odmówił wydania decyzji nakazującej rozbiórkę wodociągu magistralowego przebiegającego przez posesję przy ul. [...] w C. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że nie jest możliwe ustalenie, czy w sprawie tej występuje samowola budowlana, a gdyby nawet tak było to w świetle obowiązujących unormowań prawnych rozpatrywanie tego zagadnienia jest niedopuszczalne. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, w którego imieniu odwołanie wniósł pełnomocnik. W odwołaniu tym zarzucił organowi pierwszej instancji nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności kiedy wodociąg został wybudowany i czy został wybudowany zgodnie z projektem, ponieważ przebiega w innym miejscu niż jest to zaznaczone na mapach. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W jej uzasadnieniu wskazał, że organ pierwszej instancji błędnie podał, że w obowiązującym stanie prawnym nie można likwidować samowoli budowlanej zaistniałej przed rokiem 1974. Nadto podzielił zarzuty odwołującego się, iż nie zostało wyjaśnione kiedy faktycznie wodociąg został wybudowany, jak również dostrzegł zagrożenie dla usytuowanego na wodociągu budynku gospodarczego i zasugerował możliwość zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania związanego z ustaleniem prawidłowości postawienia tegoż budynku. W następstwie takiego rozstrzygnięcia organu wyższego stopnia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 103 ust. 2 oraz art. 67 ustawy Prawo budowlane ponownie odmówił wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego wodociągu. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wbrew stanowisku organu II instancji uznał, że istnieją wystarczające dowody dla ustalenia daty wybudowania przedmiotowej magistrali wodociągowej. Zdaniem tego organu projekty i kosztorysy na wykonanie przyłączy wodociągowych do posesji przy ul. [...] w C. przekazane do realizacji w dniu [...] nie mogły łączyć wskazanych posesji z nieistniejącym wodociągiem. Nadto wodociąg ten oznaczono także na planie sytuacyjnym, będącym integralną częścią wskazanych powyżej projektów. Oznacza to, że wodociąg wybudowany został w latach [...] w czasie obowiązywania ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 7, poz. 46 ). Dodatkowo organ ten uznał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie można wykluczyć, że budowa wodociągu została wykonana na podstawie pozwolenia na budowę, natomiast brak możliwości odnalezienia takiego pozwolenia związany jest z okresem przechowywania akt przez urzędy i archiwa państwowe. Jednocześnie organ ten wskazał, że Prezydent Miasta C. zakończył postępowanie odnośnie budynku magazynowo – garażowego i decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia decyzji pozwolenia na jego budowę z powodu upływu 5 lat od chwili jej doręczenia stronom i stwierdził, że wyżej wymieniona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, tzn. w oparciu o mapę zasadniczą dla celów projektowych, zawierająca nieprawidłowy przebieg magistrali wodociągowej. Z decyzją tą nie zgodził się skarżący, który ponownie wniósł odwołanie. W odwołaniu tym domagał się wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego wodociągu, bądź nakazanie właścicielowi rury wodociągowej przełożenie jej w pas przydrożny z wywłaszczeniem części nieruchomości. Wskazał, iż pozwolenia na budowę wodociągu w głębi działki nie było, gdyż jego budowa była realizowana samowolnie, bez uwzględnienia długotrwałego sprzeciwu właściciela. Jednocześnie skarżący wniósł o uwzględnienie jego pisma z [...] jako integralnej części tego odwołania, ponieważ w ramach pierwszego postępowania nie zostało ono wzięte pod rozwagę przez organ odwoławczy. W piśmie tym skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, gdyż jego zdaniem wodociąg był budowany w latach [...]. Wodociąg ten stanowi realne zagrożenie zarówno dla budynku gospodarczo – magazynowego jak i dla domu mieszkalnego, a potwierdzeniem tego faktu jest jego awaria, która miała miejsce w dniu [...]. Dodatkowo zaznaczył, że z uwagi na okres budowy wspomnianego wodociągu mają do niego zastosowanie postanowienia art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. ( Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W decyzji tej organ odwoławczy podzielił stanowisko przyjęte przez organ pierwszej instancji i uznał, że przedmiotowy wodociąg wybudowany został przed [...]. Nadto wskazał, że niemożność dotarcia do pozwolenia budowlanego nie wyklucza, iż takie pozwolenie było wydane, a ówcześnie obowiązujące przepisy prawa nie nakładały na inwestora obowiązku tak długiego przechowywania tego typu dokumentów. W następstwie przeprowadzonego postępowania dowodowego i wyjaśniającego organ ten doszedł do przekonania, że w sprawie tej nie ma zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Odnosząc się do zagrożeń jakie stwarza takie usytuowanie wodociągu, organ ten stwierdził, że w odniesieniu do budynku mieszkalnego takiego zagrożenia nie ma, ponieważ obowiązujące przepisy przewidują lokalizację takiego wodociągu w odległości minimum 3,0 m od obiektów kubaturowych, natomiast stwarza on zagrożenie dla budynku gospodarczego, jednakże w tym zakresie podjęte zostanie odrębne rozstrzygnięcie. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który za pośrednictwem pełnomocnika adwokata B. S., wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez przyjęcie, że brak jest realnego zagrożenia dla budynku mieszkalnego, budynku magazynowo – gospodarczego i ludzi w nich przebywających, jak również poprzez przyjęcie, że magistrala wodociągowa wybudowana została zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sytuacji gdy plany sytuacyjne pokazują jej przebieg w innym miejscu niż w rzeczywistości jest posadowiona i wystąpił o uchylenie jej w całości. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotowy wodociąg budowlany był w latach [...] bez zgody ówczesnych właścicieli nieruchomości, a rura posadowiona została w innym miejscu niż wskazują to plany geodezyjne istniejące dla wskazanej posesji. Jednocześnie zauważono, że gdyby wodociąg budowany był w latach [...] to dla wydania pozwolenia na budowę wymagana była zgoda właścicieli nieruchomości, a taka zgoda nie była wydana, a tym samym pozwolenia na budowę nie było. W końcowej części skargi wskazano, że skarżący wyraził zgodę właścicielowi wodociągu, by przełożył rurę w pas przydrożny przedmiotowej posesji i odkupił od niego część zajętej działki. Jednakże właściciel wodociągu nie wyraził na to zgody i zobowiązał skarżącego do usunięcia kolizji na własny koszt. Z takim stanowiskiem skarżący się nie zgadza, ponieważ nie dopuścił się naruszenia żadnego przepisu prawa i nie znajduje podstaw do ponoszenia kosztów związanych z doprowadzeniem wodociągu do stanu zgodnego z prawem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przytoczył analogiczną argumentację jaką zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ ten wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania była sprawa zagrożenia ze strony wodociągu jedynie w stosunku do budynku mieszkalnego, a nie magazynowo – gospodarczego z tego powodu nie znaleziono podstaw prawnych do usunięcia spornego wodociągu w oparciu o postanowienia art. 37 Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organ administracji publicznej zobowiązany jest stosownie do postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a po myśli art. 77 § 1 tego Kodeksu jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z brzmieniem art. 80 wyżej wymienionego Kodeksu organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpatrywanej sprawie organy administracji nie przeprowadziły postępowania administracyjnego w sposób przewidziany przywołanymi powyżej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności organy te podjęły rozstrzygnięcia przed wyjaśnieniem wszystkich okoliczności związanych z wybudowaniem przedmiotowego wodociągu. Zdaniem Sądu nie jest do przyjęcia, zamieszczona w uzasadnieniu decyzji obu organów administracji nadzoru budowlanego teza, że skoro brak jest możliwości dotarcia do pozwolenia na budowę wskazanej magistrali wodociągowej to nie wyklucza to, że takowe pozwolenie inwestor posiadał. Przyjęcie takiego domniemania nie ma umocowania w obowiązujących przepisach prawa i jest sprzeczne z akcentowaną powyżej zasadą prawdy obiektywnej, występującej na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do postanowień art. 77 § 1 wyżej wymienionego Kodeksu organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a po myśli art. 80 ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd rozumie, iż mogą występować istotne trudności z uzyskaniem dokumentu potwierdzającego istnienie pozwolenia na budowę, jednakże nie zwalnia to organów administracji od obowiązku udokumentowania tej okoliczności, tym bardziej jest to istotne, że jak wykazało to przeprowadzone postępowanie dowodowe posadowienie magistrali wodociągowej w terenie odbiega od tego, które znajduje się na stosownych mapach, czego namacalnym efektem było posadowienie obiektu magazynowo – gospodarczego na powyższym wodociągu, na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W tej sytuacji należy zauważyć, iż jeżeli faktycznie dla budowy wodociągu wydane było pozwolenia na budowę to realizacja tego pozwolenia odbyła się z naruszeniem prawa i wydanego ewentualnie pozwolenia na budowę, ponieważ winien on przebiegać w innym miejscu niż w rzeczywistości jest zlokalizowany. Okoliczność ta uzasadnia już zastosowanie wskazanego art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r., tym samym stwierdzenie organu odwoławczego zamieszczone w odpowiedzi na skargę, że zarzut skarżącego jakoby przedmiotowy wodociąg był samowolą budowlaną nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym i jest rozbieżne z ustaleniami poczynionymi przez Sąd. Przeprowadzone powyżej rozważania pozwalają na stwierdzenie, że organy administracji publicznej przy podejmowaniu stosownych rozstrzygnięć dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Zdaniem Sądu nie jest trafny pogląd wyrażony przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, iż przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego było zagrożenie ze strony przedmiotowego wodociągu względem jedynie budynku mieszkalnego, a postępowanie to nie odnosiło się do budynku magazynowo – gospodarczego. Przyjęcie takiego poglądu nie znajduje umocowania w treści wniosku skarżącego z dnia [...] jak również z przebiegu całego dotychczasowego postępowania. Przedmiotem postępowania jest bowiem żądanie rozbiórki posadowionego na posesji skarżącego wodociągu a związane jest ono z zagrożeniem jakie stwarza magistrala wodociągowa dla budynku mieszkalnego i magazynowo – gospodarczego. Oznacza to, że organy administracji samodzielnie ograniczyły zakres prowadzonego postępowania i nie wzięły pod uwagę całości żądania skierowanego pod ich adresem. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organy administracji winny kierując się naprowadzeniami zamieszczonymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku przeprowadzić postępowanie w taki sposób by wyjaśnić wszystkie okoliczności prawne i faktyczne związane z budową przedmiotowej magistrali wodociągowej i dopiero wówczas podjąć prawem przewidziane rozstrzygnięcie. Nadto należy wskazać, iż skarżący w swoim wniosku skierowanym do organów administracji, inicjującym przedmiotowe postępowanie wskazał inną możliwość rozwiązania zaistniałej sytuacji, polegającej na przeniesieniu wodociągu w inne miejsce, jednakże organy administracji w trakcie prowadzonego postępowania w ogóle do niej się nie odniosły. Zdaniem Sądu w demokratycznym państwie prawa nie może być tak by jakikolwiek obywatel ponosił negatywne konsekwencje wadliwych bądź nieprawidłowych działań ze strony podmiotów publicznych działających w imieniu i na rachunek Państwa. Skoro przedmiotowy wodociąg przebiega nie w tym miejscu jak zostało to zaznaczone na mapach zasadniczych, w tej sytuacji organy te winny podjąć wszelkie niezbędne działania zmierzające do usunięcia występującej rozbieżności i do doprowadzenia do stanu nie tylko zgodności z przepisami prawa ale także usuwającego możliwość występowania jakiegokolwiek zagrożenia dla ludzi i mienia. Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że uchylona decyzja nie może być wykonywana. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 i art. 209 cytowanej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. su.