II SA/Ka 1127/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia NSA Ewa Krawczyk Asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant st. ref. Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zabudowań kompleksu rzeźniczego i orzeka, że w tym zakresie nie może ona być wykonywana, 2. w pozostałym zakresie oddala skargę, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W związku z pismem W. N. z dnia [...] r., skierowanym do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wszczęte zostało postępowanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta R. w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych, dotyczące kompleksu rzeźniczego, ubojni i murowanego płotu w R. przy ul. [...], stanowiących własność A. N. W trakcie postępowania zostało ustalone, że działka skarżącego W. N. nosi numer [...] i graniczy m.in. z działką numer [...] należącą do A. i H. N. Działka [...] została ogrodzona w związku z działalnością prowadzoną przez zakład rzeźniczo-wędliniarski A. N., co uniemożliwiło skarżącemu korzystanie z dotychczasowego sposobu dojazdu do jego działki od ul. [...] w R. Okoliczność ta stanowiła przyczynę protestów W. N., który podnosił, że właściciele działki sąsiedniej bezprawnie, poprzez wybudowanie kompleksu rzeźniczego wraz z ubojnią i płotu uniemożliwili mu dojazd do pola. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu przed sądami powszechnymi, prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r., sygn. [...] w sprawie z powództwa A. N. przeciwko W.N. orzeczony został zakaz wobec W. N. przechodzenia, przejeżdżania przez nieruchomość stanowiącą własność A. i H. N. stanowiącą działkę nr [...]. Na podstawie oględzin w dniu [...] r. przedmiotowych nieruchomości ustalono, że płot stojący w ich granicy wykonany jest z prefabrykowanych elementów betonowych na wysokość 2 m. Wystające poza granicę działki części dwóch stóp fundamentowych słupków zostały skute. Odnośnie zabudowań istniejącego kompleksu rzeźniczego i ubojni właściciele okazali posiadane decyzje o pozwoleniu na budowę nr [...],[...],[...],[...] oraz [...]. W trakcie oględzin stwierdzono również istnienie wzniesionej bez pozwolenia wiaty na słupach stalowych, która była przedmiotem odrębnego postępowania, zakończonego decyzją nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta R. z dnia [...] r. Sprawa ta i decyzje w niej wydane nie były przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu. Po podjęciu postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uprzednio zawieszonego postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta R. umorzył postępowanie administracyjne dotyczące legalności zabudowań kompleksu rzeźniczego, ubojni oraz murowanego płotu w R. przy ul. [...]. W uzasadnieniu podano, że wykonany w granicy posesji w roku [...] płot nie był objęty obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia właściwemu organowi, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy prawo budowlane, nie stanowi on zatem samowoli budowlanej i nie podlega nakazowi rozbiórki. Wystające poza granicę działki słupki stóp fundamentowych zostały skute. Budowa zakładu rzeźniczego odbywała się etapami, co wynika z okazanych pozwoleń na budowę, zatem również nie stanowi samowoli budowlanej. Odwołanie od tej decyzji wniósł W. N., żądając przywrócenia mu prawa do drogi i podnosząc, że przysługuje mu ono zgodnie z wpisem w księdze wieczystej [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że żądania skarżącego dotyczące przywrócenia mu możliwości dojazdu do pola mają charakter cywilnoprawny. Natomiast rozstrzygnięcie podjęte wobec obiektów budowlanych oceniono jako prawidłowe, albowiem obiekty zakładu rzeźniczego zostały budowane w oparciu o pozwolenie na budowę, zaś ogrodzenie zostało zrealizowane między posesjami i nie wymagało ani pozwolenia ani zgłoszenia. W skardze wniesionej na decyzję organu II instancji do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach W.N. zarzucił niezgodność przyjętych przez organ okoliczności ze stanem faktycznym. Podniósł, że obiekty zakładu rzeźniczego nie zostały wybudowane w oparciu o udzielone pozwolenie na budowę a ogrodzenie podstawą fundamentu wchodzi w jego pole. Skarżący zawnioskował o przywrócenie dojazdu do pola. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podkreślając iż żądania skarżącego, dotyczące przywrócenia pierwotnego sposobu dojazdu do działki [...] oraz spory co do służebności drogowej i ogrodzeń międzysąsiedzkich nie leżą w kompetencji organów nadzoru budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Umorzenie postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. następuje w sytuacji, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Zgodnie z utrwalonym w nauce prawa administracyjnego i judykaturze stanowiskiem, bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych, dotyczące kompleksu rzeźniczego, ubojni i murowanego płotu. W odniesieniu do tego ostatniego obiektu należy stwierdzić, że zakres przeprowadzonego postępowania dowodowego pozwolił organowi ocenić zasadność stosowania środków przewidzianych przepisami prawa budowlanego. Płot, którego wysokość nie przekracza 2 metrów, stoi w granicy działek, z których żadna nie jest drogą publiczną. Prawidłowo zatem w ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że płot ten nie podlegał ani obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę, ani obowiązkowi zgłoszenia, co wynika z art. 29 ust. 1 pkt 7 i 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Warunki techniczne tego płotu nie naruszają również przepisów rozdziału 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. jedn. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm.), dotyczącego ogrodzeń. Okoliczności powyższe uzasadniają konkluzję, iż wykonany obiekt i zrealizowane roboty nie podlegają kompetencji organów nadzoru budowlanego, a postępowanie wszczęte w sprawie ich legalności jest bezprzedmiotowe i winno być umorzone. Organy nadzoru za bezprzedmiotowe uznały jednak również prowadzenie postępowania w zakresie obiektów zakładu rzeźniczego i ubojni, przyjmując iż powstały one na podstawie pozwoleń na budowę o wymienionych wyżej numerach. Znajdujące się w aktach sprawy pozwolenia na budowę dotyczą: budowy garaży (nr [...]), warsztatu wędliniarskiego (nr [...]), dobudowy do warsztatu wędliniarskiego części socjalnej, magazynu, chłodni, wiaty i budynków garaży (nr [...]), rozbudowy warsztatu rzeźniczego (nr [...]), rozbudowy usługowego budynku masarni (nr [...]). W trakcie przeprowadzonego postępowania nie zostało ustalone, jakie konkretnie obiekty kryją się pod pojęciem "kompleksu rzeźniczego i ubojni", nie jest zatem możliwe stwierdzenie, czy wszystkie objęte postępowaniem obiekty powstały na podstawie wskazanych zezwoleń na budowę. Nadto należy wskazać, że legalność wykonania robót budowlanych oznacza nie tylko wykonanie ich na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, ale także w sposób nie odbiegający od warunków udzielonego pozwolenia. Uprawnienie do działania w tym zakresie, w odniesieniu do już wykonanych robót budowlanych, dla organów nadzoru budowlanego, przewiduje przepis art. 51 ust. 4 prawa budowlanego. Zakres przeprowadzonego przez organ postępowania nie pozwala jednak na sprawdzenie, w jaki sposób wykonane roboty zostały zrealizowane, organ prowadzący postępowanie nie poczynił tutaj żadnych ustaleń. W takiej sytuacji przyjęcie przez organ, że prowadzenie postępowania w przedmiocie legalności wykonanych robót jest bezprzedmiotowe, należy ocenić jako przedwczesne i nieuzasadnione zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zaniechanie przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego i ograniczenie się do stwierdzenia, że inwestor dysponuje decyzjami o pozwoleniu na budowę, których nawet nie przyporządkowano do poszczególnych obiektów, stanowi uchybienie przepisom postępowania, które w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kompleksu rzeźniczego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej PoPPSA. Uchylając zaskarżoną decyzję, Sąd był zobowiązany do określenia czy i w jakim zakresie akt ten nie może być wykonywany, w związku z przepisem art. 152 PoPPSA. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. W pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 PoPPSA. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 209 PoPPSA.