II SA/Ka 1130/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska WSA Włodzimierz Kubik Protokolant st.sekr. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. uchyla poprzedzającą ją decyzję Starosty T. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art.105 § 1 Kpa Starosta T. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku M. S. w sprawie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości pozostającej w jej wieczystym użytkowaniu stanowiącej działkę nr [...] o pow.3850 ha, położoną w P. przy ul. [...] zapisaną w księdze wieczystej Kw Nr [...] Sądu Rejonowego w T. G. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że prawo wieczystego użytkowania objętej postępowaniem działki ustanowione zostało na rzecz brata M. S., A. D. na podstawie umowy notarialnej o ustanowienie tego prawa i sprzedaży budynku, z dnia [...] r. Rep. [...] Nr [...], zawartej w oparciu o decyzję Nr [...] wydaną dnia [...] r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej – Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. G. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu [...] r. Wnioskodawczyni nabyła to prawo na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn.akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A. D. Oznacza to zdaniem organu I instancji, że prawo to nabyła ona w innym trybie niż na podstawie uregulowań dekretu z dnia [...] r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych /Dz.U. Nr 26 poz.340 ze zm./ do którego to aktu prawnego odsyła art.1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. Nr 113 poz.1209 ze zm. - zwanej dalej ustawą o nabywaniu prawa własności nieruchomości/, co uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Decyzja ta zawierała pouczenie, że przysługuje od niej odwołanie do Wojewody Ś. W odwołaniu takim M. S. zarzuciła, iż organ orzekający dokonał błędnej bo zawężającej wykładni art.1 ust.1 ustawy o nabywaniu oprawa własności nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. i w dniu wejścia w życie tej ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkalne lub stanowiących nieruchomości rolne o ile nieruchomości te są położone na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w w/w dekrecie z 6 czerwca 1951r. Zgodnie zaś z art.1 ust.2 tej ustawy prawo to przysługuje także osobom fizycznym będących następcami prawnymi osób wymienionych w ust.1. Warunki te zostały zaś w odniesieniu do niej spełnione, a to w sytuacji gdy jest spadkobiercą A. D., a objęta wnioskiem nieruchomość jest zabudowana na cele mieszkalne. Po rozpoznaniu tego odwołania Wojewoda Ś. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił w/w decyzję Starosty T. i orzekł o odmowie nieodpłatnego nabycia przez M. S. prawa własności objętej postępowaniem nieruchomości. Jako podstawę prawną tej decyzji wskazał art.138 § 1 pkt 2 Kpa, art.1 ust.1 ustawy o nabywaniu prawa własności nieruchomości oraz art.7 pkt 4 i art.32 ust.1 z dnia 5 czerwca 1998r. o administracji rządowej w województwie /Dz.U. z 2001r. Nr 80 poz.872 ze zm. – zwanej dalej ustawą o administracji rządowej w województwie/. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia poczynił zgodne z ustaleniami organu I instancji ustalenia faktyczne i dokonał co do zasady takiej samej ich oceny prawnej. Przyjął przy tym jednak, że w ustalonym stanie faktycznym brak było określonych w art.105 § 1 Kpa podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Należało wydać bowiem decyzję odmowną. Nadto stwierdził, że w dalszym ciągu pozostaje do rozpoznania wniosek M. S. o nabycie własności objętej postępowaniem nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U.z 2001r. Nr 120, poz.1299 ze zm./ W skardze do sądu oraz w odpowiedzi na skargę powtórzyły strony w ogólnym zarysie argumentację prezentowaną w postępowaniu odwoławczym. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca wniosła o wydanie wyroku przy uwzględnieniu zmian wprowadzonych do ustawy o nabywaniu prawa własności nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjnych zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię treści art.1 ust.1 ustawy o nabywaniu prawa własności nieruchomości. Zaskarżona decyzja zapadła nadto w warunkach nieważności, gdyż została wydana przez niewłaściwy organ. Zgodnie z treścią art.17 pkt 1 Kpa organami wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu są m.in. w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego – samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Skoro zatem orzeczenie w niniejszej sprawie wydał w I instancji organ samorządu terytorialnego /vide art.5 § 2 pkt 6 Kpa/ to zgodnie z art.17 pkt 1 Kpa i art.127 § 2 Kpa właściwym do rozpoznania tej decyzji było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. a nie Wojewoda Ś. Odmiennego w tym względzie unormowania nie przewidują bowiem "ustawy szczególne" o jakich mowa zarówno w art.17 pkt 1 Kpa jak i w art.7 pkt 4 wymienionej w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji ustawy z dnia [...] r. o administracji rządowej w województwie. Naruszenie w/w przepisów proceduralnych skutkowało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 Kpa. Co do meritum, jak już stwierdzono, decyzje organów obu instancji zapadły zdaniem Sądu z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem treści art.1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, przez niewłaściwą jego wykładnię. Organy obu instancji z brzmienia tego przepisu obowiązującego w dacie ich orzekania wywiodły, iż jednym z warunków koniecznych do nabycia prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych jest wcześniejsze jej oddanie w użytkowanie wieczyste na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu /.../. Zaprezentowany pogląd, w ocenie Sądu, nie może zyskać aprobaty bowiem w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, brak jest jakichkolwiek wzmianek, iż zawarte w nim regulacje stanowią podstawę do korzystania z nieruchomości w ramach użytkowania wieczystego. Wręcz przeciwnie osoby spełniające wymogi w nim określone stały się z mocy prawa właścicielami nieruchomości /art.2 ust.1/. Zauważyć też trzeba, że w analizowanym przepisie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. ustawodawca po wskazaniu osób fizycznych, które w określonych datach były użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości stwierdził, że chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, a następnie doprecyzował, iż są nimi obszary wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie /.../. Reasumując, zdaniem Sądu powołany w art.1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, dekret z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, odnosi się do miejsca położenia nieruchomości – obszar Ziem Odzyskanych – a nie jak to przyjęły organy obu instancji do podstawy prawnej objęcia nieruchomości w użytkowanie wieczyste, które z punktu widzenia analizowanego przepisu nie ma znaczenia w sprawie. W trakcie ponownego postępowania organ pierwszej instancji podejmie rozstrzygnięcie z uwzględnieniem zaprezentowanej przez Sąd wykładni spornego przepisu, a nadto weźmie pod uwagę treść art.15 i art.17 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. nr 64, poz.592/, nowelizującej ustawę z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Mając na względzie podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i art.135 ustawy P.p.s.a. w zw.z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm./ uchylił też decyzję Starosty T. z dnia [...] r. Sąd nie orzekł w trybie art.152 ustawy P.p.s.a. stojąc na stanowisku, że zaskarżona decyzja z uwagi na swoją treść nie podlegała wykonaniu w rozumieniu tego przepisu. Sąd uznał także iż brak było określonych w art.109 ustawy P.p.s.a. podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o odroczeniu rozprawy w dniu 6 kwietnia 2005r. S/G