II SA/Ka 1151/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędziowie: NSA Leszek Kiermaszek asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: ref. Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi M. W., M.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie użytkowania obiektu budowlanego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r.; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; 3/ zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; Ostateczną decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. umorzył postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania pawilonu motoryzacyjnego z nadbudowaną częścią mieszkalną na posesji przy ul. [...] w C. W uzasadnieniu podane zostało, że istniejący obiekt posiada pozwolenie na użytkowanie udzielone decyzją Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia [...] r. dla przewidywanej funkcji:" ekspozycja samochodów dostawczych firm zachodnich oraz sprzedaż części zamiennych i podzespołów". W obiekcie faktycznie funkcjonuje wypożyczalnia nowych i używanych samochodów dostawczych oraz ich sprzedaż z zapleczem warsztatowym dla potrzeb własnych. Organ nie stwierdził zmiany sposobu użytkowania obiektu w rozumieniu art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.), która wymagałaby wydania stosownego zezwolenia. Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C., na podstawie art. 145 § 1 plkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), wznowił na wniosek M.W. postępowanie w sprawie użytkowania budynku pawilonu motoryzacyjnego z nadbudowaną częścią mieszkalną na posesji przy ul. [...] w C., zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r. W uzasadnieniu podano, że wnioskujący o wznowienie postępowania M.W., właściciel sąsiedniej nieruchomości, nie brał bez swej winy udziału w postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. W następnej kolejności Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] r., odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] r., umarzającej postępowanie w sprawie użytkowania przedmiotowego budynku pawilonu motoryzacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru budowlanego podał, że badając sprawę nie stwierdzono zmiany sposobu użytkowania obiektu w świetle przesłanek art. 71 prawa budowlanego, wobec czego decyzja umarzająca postępowanie została wydana prawidłowo i nie istnieją przesłanki do jej uchylenia. Jak wynika z treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, decyzja ta, na skutek odwołania wniesionego przez M. W., została uchylona decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Decyzja organu II instancji nie znajduje się w aktach sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...] r., w oparciu o art. 104 i 105 § 1 k.p.a. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budynku pawilonu motoryzacyjnego z nadbudowaną częścią mieszkalną, na posesji przy ul. [...] w C., w części dotyczącej sposobu jego użytkowania. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że nie stwierdzono zmiany sposobu użytkowania obiektu w świetle art. 71 prawa budowlanego, zaś roboty budowlane, których przeprowadzenie stwierdzono, będą przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia. Odwołanie od decyzji złożyli M. i M.W., którzy zarzucili sprzeczność prowadzonej w przedmiotowym obiekcie działalności z planem zagospodarowania przestrzennego oraz podnosili jej uciążliwość dla sąsiednich nieruchomości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu w rozumieniu art. 71 prawa budowlanego, która uzasadniałaby konieczność wydania stosownej decyzji. W skardze złożonej do Sądu M. i M.W. wnieśli o uchylenie decyzji organu II instancji, zarzucając iż naruszony został przepis art. 71 prawa budowlanego, nadto nie zostali zapoznani z dowodami, stanowiącymi podstawę wydanego rozstrzygnięcia. W skardze ponowiono także zarzuty dotyczące uciążliwości działalności prowadzonej w przedmiotowym obiekcie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując iż w trakcie postępowania nie zostały stwierdzone przesłanki potwierdzające samowolną zmianę sposobu użytkowania obiektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie ze względu na argumenty podniesione przez skarżących. Przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej PoPPSA przewiduje, że Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia wymaga, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane po wznowieniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] r. Okoliczność ta ma decydujące znaczenie dla oceny prawidłowości wydanych rozstrzygnięć. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej uprzednio decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą, wskazaną w art. 145 § 1 k.p.a. Przesłanką wznowienia wskazaną w art. 145 x 1 pkt 4 k.p.a. jest okoliczność, gdy strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wznowienie na podstawie tej przesłanki następuje jedynie na wniosek złożony przez zainteresowaną stronę. Zgodnie z art. 149 k.p.a. wznowienie następuje w formie postanowienia, które otwiera drogę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy. Po wydaniu postanowienia z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego był zatem zobowiązany do przeprowadzenia postępowania w zakresie przesłanki wznowienia i do wydania decyzji odpowiadającej treścią art. 151 k.p.a. Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej jedynie wówczas, gdy stwierdzi, ze nie zaistniała żadna przesłanka wznowienia postępowania, w szczególności gdy wykluczy zaistnienie przesłanki wskazanej w postanowieniu o wznowieniu postępowania. Jedynie wówczas organ nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy. Natomiast jeżeli przeprowadzone postępowanie co do przesłanek wznowienia potwierdzi zaistnienie którejś z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a., wówczas organ, wobec brzmienia art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a jest zobowiązany uchylić decyzję dotychczasową i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Trzecim rodzajem decyzji kończącej postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, którą organ wydaje, gdy występują przesłanki negatywne, określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a., wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zupełnie pominęły okoliczność, że postanowieniem z dnia [...] r. zostało wznowione postępowanie w stosunku do ostatecznej decyzji z dnia [...] r. umarzającej postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu, co doprowadziło do wydania decyzji naruszających art. 151 k.p.a. W szczególności wydane decyzje nie orzekają o bycie prawnym ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia z dnia [...] r., co jest koniecznym elementem rozstrzygnięcie wydanego po wznowieniu postępowania w sprawie. Zauważyć również należy, że w wydawanych przez organy obu instancji decyzjach wadliwie oznaczany był podmiot będący stroną postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 29 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego może być osoba fizyczna i osoba prawna oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Status prawny wskazywanego w decyzji jako strona Przedsiębiorstwo "A" nie został wyjaśniony, z akt sprawy natomiast należy wnioskować iż podmiotami prowadzącymi działalność w ramach Przedsiębiorstwa A są J. i M. W., którym organy doręczały decyzje. Rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego winny zadbać o prawidłowe zidentyfikowanie i oznaczenie stron postępowania oraz przeprowadzenie go z zachowaniem rygorów przewidzianych dla nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania jak również wydać decyzję odpowiadającą treści art. 151 k.p.a. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany był, zgodnie z dyspozycją art. 152 PoPPSA, do określenia w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. Rozstrzygnięcie w tym zakresie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 209 PoPPSA w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające.