II SA/Ka 1164/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie: NSA Henryk Wach, WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant aplik. radc. Dorota Klich, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2004 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Sygn. akt 3 / II SA / Ka 1164 / 02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 ze zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. stwierdził u R. S. chorobę narządu słuchu o etiologii zawodowej wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego z których wynikało, że skarżący pracując w latach 1973- 1999 w "B" w R. stanowiącej zakład "A" S.A. w R., jako [...] pod ziemią, pracował w warunkach narażenia na ponadnormatywny hałas. Nadto o wynik badania klinicznego przeprowadzonego przez lekarzy specjalistów z Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., którzy rozpoznali u R. S. obustronny niedosłuch typu odbiorczego o poziomie, po odliczeniu ubytku fizjologicznego; w uchu prawym [...] dB, a w uchu lewym [...] dB, który jest charakterystyczny dla zawodowego uszkodzenia narządu słuchu Jak należy domniemywać, organ Inspekcji Sanitarnej nie wykluczył związku przyczynowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy. Odwołanie od tej decyzji wniósł pracodawca, żądając jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Nie zgadzając się z wnioskami przedstawionymi w uzasadnieniu zarzucił uchybienia proceduralne, w szczególności naruszenie art. 75, 77 i art. 78 k.p.a. Podniósł, ze materiał dowodowy nie jest wiarygodny, bo o ile nie ma podstaw do kwestionowania narażenia R. S. na działanie hałasu, o tyle wątpliwości budzi wielkość stwierdzonego niedosłuchu. W tej materii organ oparł się o opinię, której metody badań wywołują zastrzeżenia. W konsekwencji wniesiono o przeprowadzenie ponownych badań przez inną placówkę medyczną, stosującą doskonalsze metody badawcze. Zaskarżoną decyzją, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu. Zdaniem organu odwoławczego nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do stwierdzenia choroby zawodowej. R. S. pracował przez 26 lat w "A" w R., gdzie hałas w środowisku pracy był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu czyli w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Ustalono, że równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB. Jednak uprawniona placówka diagnostyczna nie rozpoznała u niego choroby, która w przekonaniu organu miała podłoże zawodowe. Oparł swoje orzeczenie o wyniki ponownego badania diagnostów Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., którzy nie rozpoznali u skarżącego choroby zawodowej słuchu. Stwierdzili przesunięcie progu słuchu, po odjęciu poprawki na wiek; dla ucha prawego [...]dB a ucha prawego [...]dB, które nie powoduje skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej, gdyż słuch jest społecznie wydolny. W skardze z dnia [...] r. skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach skarżący zakwestionował legalność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, że choroby słuchu nabawił się pracując pod ziemią w wydziałach wydobywczych, gdzie był narażony bezpośrednio na hałas kombajnów ścianowych, przenośników, wentylatorów i innych maszyn będących w ciągłym ruchu. Podkreślił, że niekorzystne dla niego orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w S. jest konsekwencją umowy zawartej między Instytutem a "A". Dla skarżącego z tą chwilą reprezentuje on interesy pracodawcy a nie pracownika. Swoje przekonanie oparł na informacji prasowej z dnia [...] 2002 r. jaka ukazała się w "[...]". W odpowiedzi na skargą organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) z tą datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ich miejsce utworzono wojewódzkie sądy administracyjne. Dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Godzi się również przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 1 i art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jako sądy pierwszej instancji. Powołane są, stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) do kontroli zgodności z prawem poddanych ich właściwości decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem bada czy przy ich wydaniu nie doszło do takiego naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania, które uzasadnia wzruszenie zaskarżonych decyzji czy aktów. Organ odwoławczy dostrzegł konieczność uzupełnienia materiału dowodowego sprawy kierując R. S. trzykrotnie na badanie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., chociaż formalnego postanowienia w tym zakresie nie wydał. Ten kierunek postępowania należy uznać za prawidłowy. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 294 ze zm.) W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 powołanego rozporządzenia. Prawo do żądania dwukrotnego badania lekarskiego służy zarówno pracownikowi, jak i zakładowi pracy. Nie bez znaczenia jest fakt, że organ odwoławczy w wielu sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej stawał na stanowisku, że tego rodzaju badania należy przeprowadzić, gdyż wskazany Instytut jest powołany do rozstrzygania spraw spornych i wątpliwych. Niniejsza sprawa do takich właśnie należała. Jeżeli więc dowód z badań Instytutu dopuścił, a pracownik odmówił dwukrotnie, to słusznie domagał się jego przeprowadzenia mimo wydłużenia czasu prowadzonego postępowania. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniana w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 k.p.a. Bezspornym jest, że R. S. w latach 1973- 1999 pracował w "A" w R. jako [...] pod ziemią, gdzie hałas w środowisku pracy był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, gdyż równoważny poziom dźwięku na stanowisku pracy wynosił 87 dB. Obie placówki medyczne rozpoznały u badanego obustronny niedosłuch typu odbiorczego charakterystyczny dla urazu akustycznego. Nie ujawniono innych pozazawodowych przyczyn niedosłuchu. Orzeczenia różniły się tylko wielkością stwierdzonego ubytku słuchu i oceną wyników przeprowadzonych badań. Za niewiarygodne, zdaniem Sądu należało uznać orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r., w którym odmówiono ponownie uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia ze względu na zbyt mały ubytek słuchu. Jak wynika z ugruntowanego już orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązujące ówcześnie rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych nie uzależniało stwierdzenia choroby zawodowej słuchu od wielkości jego ubytku. Nie mają w tym przypadku zastosowania regulacje pozaustawowe, a w szczególności poglądy specjalistów audiologii. Wprowadzone zatem przez placówkę diagnostyczną II szczebla kryterium ubytku słuchu było sprzeczne z zapisem ustawy i nie mogło stanowić oparcia dla odmowy stwierdzenia u R. S. choroby zawodowej. Błąd ten powielił organ Inspekcji Sanitarnej wydając zaskarżone orzeczenie i z tej przyczyny na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym należało ją uchylić. Z uwagi na międzyczasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. dalsze postępowanie organ odwoławczy będzie prowadził na podstawie dotychczasowych przepisów. Oznacza to również, że nie będzie można uzależnić stwierdzenia choroby zawodowej od stopnia ujawnionego odbiorczego ubytku słuchu. Zgromadzony materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia i uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu u R. S. choroby zawodowej narządu słuchu. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.