II SA/Ka 1171/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie NSA Henryk Wach, WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant aplikant radcowski Dorota Klich, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2004 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Sygn. akt 3 / II SA / Ka 1171 / 02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na zasadzie o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz §§ 1, 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. orzekł o stwierdzeniu u T. W. choroby zawodowej narządu słuchu wywołanego działaniem hałasu - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego w "B" w R., które wykazało w latach 1957-1984 narażenie w środowisku pracy na czynnik szkodliwy; hałas o natężeniu 91 dB oraz orzeczeniu Przychodni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K., która to placówka rozpoznała u skarżącego obustronny niedosłuch typu odbiorczego o etiologii zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła "A" S.A.- "B" w R. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja została wydana na niepełnym materiale dowodowym i bez możliwości zapoznania się z nim przez Spółkę. W szczególności podniesiono, że od przejścia T. W. na emeryturę minęło 14 lat, a wtedy nie był dotknięty chorobą zawodową i w tym czasie rozpoznany niedosłuch mógł powstać z innych, niezawodowych przyczyn. Odwołująca się w tej sytuacji wniosła o przeprowadzenie ponownych badań przez Instytut Medycyny Pracy. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § § 1, 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej uszkodzenia narządu słuchu. Organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż jakkolwiek T. W. pracował w środowisku gdzie hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu i w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego- równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB (89- 91 dB), to skoro Instytut Medycyny Pracy w orzeczeniu wydanym na etapie postępowania odwoławczego, nie rozpoznał u badanego ubytku słuchu, który po odliczeniu poprawki na wiek nie osiągał nasilenia uzasadniającego stwierdzenie choroby zawodowej, to istniejące u niego schorzenie nie mogło zostać uznane za taka chorobę. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. W. domagał się uchylenia krzywdzącej go decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K.. Zarzucił brak obiektywności wynikowi badania lekarskiego przeprowadzonego w postępowaniu odwoławczym w czasie, którego nie rozpoznano u niego choroby zawodowej. Wyrokiem z dnia 10 października 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 81/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że jako naruszająca przepisy prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy nie mogła się ostać. Podkreślił, iż w aktualnym stanie sprawy nie sposób zaakceptować poglądu o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego z powołaniem się li tylko na treść wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego placówki II stopnia. Jak wynikało z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zbyt mały ubytek słuchu, był jedyną przesłanką odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej nie ma znaczenia stopień uszczerbku na zdrowiu wywołanego działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy oraz na konieczność dokonania przez organ Inspekcji Sanitarnej ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności ustosunkowanie się do wyniku badania audiometrycznego z roku 1984, którym stwierdzono u skarżącego niedosłuch o poziomie [...] i [...] dB. Przypomniał także organowi odwoławczemu o szeregu orzeczeniach Sądu Najwyższego, w których wyjaśniono, ze brak jest podstaw prawnych do tego, ażeby z pojęcia prawnego choroby zawodowej eliminować uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, ze względu na stopień uszkodzenia słuchu, jeżeli spowodowane jest hałasem jako czynnikiem szkodliwym występującym w środowisku pracy (min. wyrok z dnia 28 czerwca 2000 r. sygn. akt III RN 202/99, Wokanda 2000/9/33) Po uzupełnieniu materiału dowodowego, decyzją z [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt.2 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o braku podstaw do uznania choroby zawodowej narządu słuchu.. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na orzeczenie lekarskie z dnia [...] wydane przez lekarzy orzeczników z Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z uwzględnieniem wątpliwości i uwag zawartych w treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uznali oni, że ujawniony u T. W. stopień obniżenia ostrości słyszenia, w uchu prawym [...] dB i uchu lewym [...] dB, nie powoduje skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej narządu słuchu.. Stwierdzili, że przesunięcie progu słyszalności u badanego nie jest schorzeniem, a jedynie odchyleniem od normy, nie skutkującym istotnym zaburzeniem funkcji organizmu. Funkcja narządu słuchu nie jest upośledzona w stopniu, w którym można uznać jako społecznie niewydolny. Reasumując swoje wywody organ odwoławczy stwierdził, że wobec braku medycznego rozpoznania choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników placówki II szczebla, powoływanej do orzekania w sprawach spornych i wątpliwych nie znalazł uzasadnienia do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji o stwierdzeniu u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia narządu słuchu wywołanego działaniem hałasu. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł w dniu [...] r. T. W. zarzucając, że została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz sprzecznie z poglądami zawartymi w orzecznictwie sądowym. Wniósł o jej uchylenie wskazując, ze organ odwoławczy nie wyjaśnił wskazanych przez Sąd rozbieżności stwierdzonego u niego niedosłuchu, choć ponownie został poddany badaniu w Instytucie Medycyny Pracy w S.. Zdaniem skarżącego wskazanie tej placówki było błędem, ze względu na fakt, że jej lekarze zmuszeni zostali do weryfikacji własnego wcześniej wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i przemawiające za nim argumenty dotyczące różnicy pomiędzy schorzeniem a objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a podniesione przez skarżącego zarzuty są w pełni zasadne. Na wstępie należy zauważyć, że ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym utraciła moc 31 grudnia 2003 r. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego w ich miejsce utworzono na mocy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153,poz. 1269) wojewódzkie sądy administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, w skrócie p.s.a.). Na podstawie § 1pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Przechodząc do rozważań poczynionych w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z treścią art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zatem w niniejszej sprawie treść orzeczeń lekarskich wydanych do czasu wyrokowania w sprawie nie mogła stanowić jedynej przesłanki odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Organ odwoławczy celem wyjaśnienia charakteru i przyczyny niedosłuchu skarżącego uzupełnił materiał dowodowy o kolejne orzeczenie z dnia [...] r. wydane przez lekarzy orzeczników z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W swej treści było ono jednak zbieżne z orzeczeniem lekarskim z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej słuchu ze względu na zbyt mały jego ubytek i zostało wydane, co słusznie zauważył skarżący, przez tych samych lekarzy specjalistów. Różniły się tylko wysokością stwierdzonego ubytku słuchu- podwyższenie w uchu prawym z [...] do [...] dB a w uchu lewym z [...] do [...] dB. Przypomnieć należy, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 294 ze zm.) W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 powołanego rozporządzenia. Takimi jednostkami były orzekające w niniejszej sprawie Przychodnia Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Organ Inspekcji Sanitarnej dokonując ponownie oceny materiału dowodowego pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniana w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 k.p.a. W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna II stopnia w piśmie i orzeczeniu z dnia [...] r., mającym wyjaśnić rozbieżności z wynikami badań audiometrycznych skarżącego przeprowadzonymi w 1984 r, kiedy to stwierdzono u niego ubytki słuchy znacznie odbiegające od wyników aktualnych badań ([...] i [...] dB) nie tylko ich nie wyjaśniła, ale wprowadziła ponownie pozaprawne kryterium zbyt małego obniżenia ostrości słuchu ucha lewego i prawego, które stanowiło jedyną przyczynę orzeczenia o braku choroby zawodowej narządu słuchu. Rozpoznano u skarżącego obustronny odbiorczy ubytek słuchu, charakterystyczny dla urazu akustycznego. Dokonując ponownej oceny materiału dowodowego organ odwoławczy błędnie ocenił orzeczenia lekarskie, gdyż nie odniósł się do zasadniczego zarzutu podniesionego w odwołaniu- kwestii stopnia ubytku słuchu jako pozaprawnego kryterium odmowy stwierdzenia choroby zawodowej i nie uwzględnił wiążącej go w tym zakresie oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości występujących w toku prowadzonego postępowania dowodowego, a wydana przez niego decyzja winna być zgodna z prawem. Wobec uchybienia przez organ odwoławczy wyżej opisanym obowiązkom na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Z uwagi na między czasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz.1115 ) obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. dalsze postępowanie organ odwoławczy będzie prowadził na podstawie dotychczasowych przepisów. Oznacza to, że nie będzie można uzależnić stwierdzenia choroby zawodowej od stopnia ujawnionego odbiorczego ubytku słuchu. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu i wyda decyzję o stwierdzeniu u T. W. choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w poz. 15 wykazy chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 p.s.a. gdyż zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.