II SA/Ka 1191/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Asesor WSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Protokolant sek.sąd. Elwira Karasek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Z.P., M.W., Z.M. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazu rozbiórki ogrodzenia od strony ul. [...] i orzeka, że w tym zakresie nie podlega ona wykonaniu, 2. oddala skargę w pozostałej części, 3. zasądza od Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z.P. kwotę [...] ([...] ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...]r. E.P. i A.G. – P. poinformowali Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta C. o fakcie bezprawnego, ich zdaniem, zagrodzenia dojazdu do ich posesji – ul. [...]. Zawiadomieniem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w/w zakresie. W dniu [...]r. przeprowadzone zostały oględziny, w których udział wzięli przedstawiciele Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Z.P. – współwłaściciel ogrodzonej działki i E.P. – zamieszkały przy ul. [...] – wnioskodawca. W protokole oględzin ujawniono, że wykonano przegrodzenie ul. [...] w dwóch miejscach – w poprzek ul. [...] oraz przy wylocie na ul. [...]. Z.P. oświadczył, iż wykonał ogrodzenie działki nr [...], której jest współwłaścicielem. Ustalono, iż roboty budowlane zostały wykonane samowolnie, bez wymaganego zgłoszenia w dniach [...]r. Do protokołu dołączona została dokumentacja fotograficzna. Z.P. stwierdził, że nie przegrodził ul. [...], gdyż działka nr [...] nie jest pasem drogowym. E.P. wskazał, iż obecnie nie ma dostępu do domu, a tym samym powstało zagrożenie dla życia i mienia ( brak możliwości dojazdu dla straży pożarnej, karetki pogotowia ). Domaga się przywrócenia możliwości dojazdu i dojścia do nieruchomości. Z.P. wskazał, że ogrodzenie zostało wykonane niezgodnie z warunkami zabudowy i bez jego udziału przez pozostałych współwłaścicieli, a wyjazd z nieruchomości E.P. powinien być od ul. [...]. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta C., działając na podstawie art. 104 kpa oraz art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane ( Dz. U. Nr 89 poz. 414 ze zm. obecnie Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm. – zwanej dalej prawem budowlanym ) nakazał Z.P. rozbiórkę samowolnie wykonanego ogrodzenia z rurek stalowych. W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku oględzin bezspornie ustalono, iż na działce nr [...], której współwłaścicielem jest Z.P. wykonano ogrodzenie od strony ul. [...] i [...] uniemożliwiając dojazd do budynku mieszkalnego przy ul. [...] oraz wjazd w ul. [...] od strony ul. [...]. Roboty budowlane wykonane zostały bez wymaganego przepisem art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno – budowlanej. Od decyzji tej odwołanie wniósł Z.P. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu wskazał, iż przy rozpatrywaniu sprawy nie wzięto pod uwagę, iż działka nr [...] jest gruntem prywatnym, posiadającym urządzoną księgę wieczystą i przejazd lub przechodzenie przez nią może odbywać się wyłącznie za zgodą jej właścicieli. Decyzja nakazująca rozbiórkę wzniesionego ogrodzenia jest niezgodna z prawem, gdyż wykonanie tego rodzaju robót budowlanych nie wymaga zgłoszenia w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, a art. 30 ust. 1 pkt 2 tej ustawy nie może mieć zastosowania, ponieważ wykonane ogrodzenie nie zostało wzniesione od strony drogi, ulicy, placu lub innego miejsca użyteczności publicznej oraz nie przekracza wysokości 2,20 m. Działka [...] nie graniczy z ul. [...], a jedynie z niezabudowaną działką [...], a ponadto nie graniczy z ul. [...] lecz z działką [...]. Ponadto odwołujący się wskazał, iż w/w działki nie mogą zostać uznane za drogę publiczną w świetle przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. nr 14 poz. 60 ze zm.). Inwestor wznosząc budynek mieszkalny na działce nr [...] miał świadomość, iż nie posiada ona dostępu do drogi, a przejazdy przez sąsiednią działkę naruszają prawo własności jej właścicieli. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta C. z dnia [...]r. W uzasadnieniu wskazano, iż w wyniku oględzin ustalono, że działka oznaczona numerem [...] została zagrodzona od strony ul. [...] i ul. [...]. Uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...]r. Nr [...] ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa C. z dnia [...]r. Nr [...] obydwie wskazane wyżej drogi zaliczone zostały do kategorii dróg lokalnych miejskich. Obwieszczeniem Wojewody Ś. z dnia [...]r. ( ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym z [...]r. nr [...], poz. [...] ) stwierdzono, iż w/w uchwała z dnia [...]r. Nr [...] zachowuje moc. W postępowaniu administracyjnym ustalono, iż działka o nr [...] jest niezabudowana i przylega bezpośrednio do działki oznaczonej nr [...] wchodzącej w skład pasa drogowego ul. [...] oraz do działki nr [...] (dawniej [...]) stanowiącej pas drogowy ul. [...]. Z treści art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wynika, że budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych wymaga uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno – budowlanej. Realizacja takiego ogrodzenia bez dokonania zgłoszenia stanowi samowolę budowlaną. Podlega ona likwidacji na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. W niniejszej sprawie nie można uznać wzniesionego ogrodzenia za realizację urządzenia budowlanego ( art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego ) gdyż urządzeniem takim może być tylko takie urządzenie, które zapewnia korzystanie z obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, co w przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt, iż działka nie jest zabudowana nie ma miejsca. W skardze do Sądu Z.P., M.W. i Z.M. wskazali, iż ich zdaniem E.P. wzniósł na swojej działce obiekt budowlany niezgodnie z warunkami zabudowy. Wszystkie pisma kierowane w tej sprawie do Urzędu Miasta w C. były pozostawiane bez odpowiedzi, a jeżeli odpowiedzi były udzielane, to nie satysfakcjonowały skarżących. Skarżący podtrzymali stanowisko, iż działka oznaczona numerem [...] nie graniczy z drogą publiczną a jedynie z niezabudowanymi nieruchomościami oznaczonymi numerami [...] i [...]. Działka o numerze [...] została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej L., a działka [...] jest własnością Gminy. Przez żadną z tych działek nie przebiega droga publiczna, co oznacza, iż nie mają obowiązku zgłoszenia budowy ogrodzenia swojej działki organowi administracji architektoniczno – budowlanej. W odpowiedzi na skargę z dnia [...]r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Na poparcie swojego stanowiska organ powtórzył co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji akcentując ponadto, iż wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę wzniesionego ogrodzenia nie ingeruje w prawo własności nieruchomości skarżącego. Organ wskazał ponadto, iż w sprawie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działce nr [...] zostało wznowione postępowanie administracyjne i w tej sprawie, przed organem administracji architektoniczno – budowlanej toczy się odrębne postępowanie. Postępowanie to nie ma jednakże wpływu na przedmiot niniejszej sprawy. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2002 r. Sąd oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej nakazu rozbiórki ogrodzenia od strony ul. [...]. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie zostało bowiem wykazane, a taki obowiązek spoczywał na organach orzekających, że jest to ogrodzenie wybudowane od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych – w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Jakkolwiek ul[...] została zaliczona zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 ze zm. – zwanej dalej ustawą o drogach publicznych ) uchwałą Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...]r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Ś. nr [...] z dnia [...]r. ( poz. [...] ) do dróg gminnych, to brak jest podstaw do przyjęcia, że na granicy z działką nr [...] stanowiącą własność skarżących została wytyczona, urządzona i jest ogólnie dostępna. Jak wynika bowiem ze znajdującego się w aktach materiału fotograficznego na odcinku działki [...] stanowi ona jedynie częściowo urządzony przez wyłożenie płytami betonowymi szlak komunikacyjny. W dalszej części jest to jedynie utwardzony częściowo kołami pojazdów grunt. Przesądzające w takich okolicznościach znaczenie ma zatem zdaniem Sądu okoliczność, iż nie zostało wykazane aby po podjęciu w/w uchwały przez Radę Miasta C. ustalającej jednocześnie przebieg dróg gminnych określonych nazwami ( § 1 uchwały – karta 56 akt sądowych), została podjęta przez zarząd gminy uchwała w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, ustalająca przebieg ul. [...] po działce nr [...] lub po sąsiadującej z nią działce nr [...] ( stanowiącej własność Gminy C.). W tej sytuacji nie jest zdaniem Sądu wystarczające uznanie działki nr [...] w jej granicy z działką skarżących nr [...] za drogę publiczną ( gminną ) czy też ulicę w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. W tej części droga ta jako droga gminna -dalsza część ul. [...] jest dopiero projektowana ( tak też wynika z zaświadczenia Miejskiego Zarządu Dróg w C. z dnia [...]r. nr [...] – Karta 48 akt sądowych ). W konsekwencji nie było również zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że wybudowanie ogrodzenia od tej strony działki skarżących wymagało dokonania wcześniejszego zgłoszenia. Wybudowanie ogrodzenia bez takiego zgłoszenia nie wyczerpywało zatem dyspozycji art. 48 prawa budowlanego. Nakaz rozbiórki ogrodzenia w tej części został zatem orzeczony z naruszeniem tego przepisu. Skutkuje to częściowe uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 – zwanej dalej ustawą p.s.a.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 – zwanej dalej ustawą p. w. u. p.). W tej też części postępowanie administracyjne powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. W pozostałym zakresie skarga na uwzględnienie nie zasługuje. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należało bowiem zdaniem Sądu, przyjąć, że działka nr [...] stanowi pas drogi publicznej – gminnej, tj. ul. [...] i wybudowanie przy nim ogrodzenia wymagało wcześniejszego zgłoszenia, czego skarżący nie dokonali. Za zaliczeniem ul. [...] do dróg gminnych przemawia kilka okoliczności. Po pierwsze została ona zaliczona do takich dróg w/w uchwałą Rady Miasta C. z dnia [...]r. Po drugie działka nr [...], granicząca z działką skarżących, jest faktycznie urządzona i wykorzystywana jako droga ogólne dostępna – część ul. [...] ( pas drogowy ). Jako droga jest też ujęta w rejestrze gruntów. Spełnia zatem zdaniem Sądu wymogi o jakich mowa w art. 1, art. 4 pkt 2 oraz 7 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych. Skarżący, nie negowali zresztą, że jest to ulica powszechnie dostępna, wykorzystywana do ruchu pojazdów i pieszych. Przymiotu tego nie pozbawia jej akcentowana przez skarżących okoliczność, że działka nr [...] pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Wobec jej faktycznego urządzenia i wykorzystywania jako drogi publicznej nie może mieć przesądzającego znaczenia okoliczność, że brak jest ( w szczególności istnienie nie zostało wykazane ) uchwały zarządu gminy podjętej w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o drogach publicznych ( względnie aktu organu wykonawczego gminy ), ustalającej przebieg po tej działce ul. [...]. Wobec powyższego orzeczony nakaz rozbiórki ogrodzenia od strony ul. [...] ( działki nr [...]) znajduje zdaniem Sądu uzasadnienie w treści art. 48 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. W tej części skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.s.a. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji w części w której została ona uchylona oparto na treści art. 152 ustawy p.s.a. O zwrocie wpisu na rzecz skarżącego Z.P. orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA ( Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm. w zw. z art. 97 § 2 ustawy p.w.u.p. su.