II SA/Ka 1191/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie: NSA Tadeusz Michalik WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant: Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. Nr . [...] w przedmiocie uprawnień rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] 2002r. A. K. wystąpił do Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. o przyznanie mu uprawnień rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego w zakresie projektowania eksploatacji i systemów eksploatacji, rozpoznawania zagrożenia tąpaniami, profilaktyki zagrożenia tąpaniami, projektowania obudowy oraz doboru obudowy kotwowej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających kopaliny inne niż węgiel kamienny. Jednocześnie oświadczył, że spełnia warunki zawarte w art.78a pkt. 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze z dnia 4 lutego 1994 r.(Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.) W dniu 4 lutego 2003 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego na podstawie art. 78a ust.4 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze ( Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.) nadał A. K. uprawnienia rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego w zakresie opiniowania rozwiązań technicznych poprzedzających wprowadzanie nowych systemów eksploatacji rud miedzi, cynku i ołowiu lub odmian tych systemów -§ 106 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. U. Nr 139, poz. 1169). Uprawnienia przyznano na okres od 1 lutego 2003 r. do 31 grudnia 2005 r. Jednocześnie decyzją z dnia 4 lutego 2003 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego na podstawie art. 78a ust. 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze i art. 104 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku A. K. o nadanie uprawnień rzeczoznawcy ds. ruchu zakładu górniczego w zakresie "... rozpoznawania zagrożenia tąpaniami, profilaktyki zagrożenia tąpaniami, projektowania obudowy oraz doboru obudowy kotwowej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających kopaliny inne niż węgiel kamienny..." przewidzianym w przepisach wykonawczych do cytowanej ustawy, odmówił skarżącemu nadania uprawnień rzeczoznawcy do spraw. ruchu zakładu górniczego w przedmiotowym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że A. K. nie posiada stosownego zaplecza naukowo-badawczego umożliwiającego prowadzenie badań laboratoryjnych własności skał górotworu, których znajomość jest konieczna do wydawania prawidłowych opinii we wnioskowanym zakresie- rozpoznawanie zagrożenia tąpaniami, profilaktyka zagrożenia tąpaniami, projektowanie obudowy oraz dobór obudowy kotwowej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających kopaliny inne niż węgiel kamienny. We wniosku z dnia [...] 2003 r. o ponowne rozpoznanie sprawy A. K. domagał się przyznania mu uprawnień rzeczoznawcy zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] 2002 r. Nie zgadzał się z argumentem, że brak zaplecza naukowo -. badawczego uniemożliwi mu przeprowadzenie badań i wydanie opinii w zakresie zagrożeń tąpaniami. Podkreślił, że organ nie powołał się na żaden przepis ustawy, który uzależniałby przyznanie uprawnień rzeczoznawcy od posiadania przez kandydata własnego laboratorium, a art. 78a pkt 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze w sposób precyzyjny i jasny wskazuje jakie warunki musza być spełnione przez wnioskodawcę, aby otrzymać stosowne uprawnienia. Wskazał, że w razie konieczności przeprowadzi badania na swoje zlecenie i pod jego nadzorem w odpowiednio wyposażonym laboratorium. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Wyższego Urzędu Górniczego zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78a ust. 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia 4 lutego 2003 r. W uzasadnieniu wskazał, że zadania rzeczoznawcy do spraw. ruchu zakładu górniczego w przedmiotowym zakresie określają: -§ 3 ust. 2, § 6 ust. 5 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2000 r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych (Dz. U. Nr 94, poz. 841), -§ 327 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz U. Nr 139 poz. 1169). oraz pkt 2.4., 2.4.1., 2.4.1.1., 2.4.1.2., 2.5. i 2.5.1. załącznika nr 3 do powyższego. rozporządzenia. Dalej wskazano, że z treści przedmiotowych przepisów wynika, że rzeczoznawca ma wykonywać określone badania własności skał dla wydania opinii w temacie związanym z zagrożeniem tąpaniami lub doborem obudowy kotwowej. Przepisy te nie przewidują zlecania lub nadzorowania przez rzeczoznawcę w/wym. badań. Organ uznał, że uprawnienia rzeczoznawcy nadawane są dla realizacji wymagań konkretnych przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. -Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 z późno zm.), a te nie przewidują wykonywania badań własności skał przez inne niż rzeczoznawca osoby lub instytucje. Nie przewidują również, aby jeden rzeczoznawca do spraw. ruchu zakładu górniczego zlecał wykonanie przedmiotowych badań innym uprawnionym rzeczoznawcom. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2003 r. A. K. domagał się uchylenia decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. Zarzucił jej naruszenie prawa, w szczególności art. 78a ustawy Prawo geologiczne i górnicze i przepisów wykonawczych oraz art.107 § 3 k.p.a. Powtórzył jednoczesnie argumenty przytoczone już w odwołaniu. Podkreślił, że interpretacja przepisu art. 78a cytowanej ustawy zaprezentowana przez organ orzekający ograniczyła prawo osób fizycznych do skutecznego ubiegania się o status rzeczoznawcy i to z powodu okoliczności nie wymienionych w ustawie. Podniósł, iż żaden przepis ustawy -Prawo geologiczne i górnicze, jak również aktów wykonawczych do tej ustawy, nie wymaga od rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego, będącego osobą fizyczną, jako warunku koniecznego do pełnienia tych obowiązków, posiadania zaplecza naukowo-badawczego do przeprowadzania badań laboratoryjnych. Zlecanie ich wykonania natomiast profesjonalnym placówkom badawczym nie można oceniać negatywnie, a zwłaszcza dyskredytować rzetelnie wykonanych w takim przypadku badań. Do spełnienia warunku rzetelności nie jest konieczne bowiem posiadanie własnego laboratorium, a jedynie zachowanie warunków Polskiej Normy. Wobec powyższego decyzja Prezesa WUG odmawiająca nadania uprawnień rzeczoznawcy ds. ruchu zakładu górniczego nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa oraz zakresie uprawnień nadanych Prezesowi WUG w ustawie -Prawo geologiczne i górnicze. W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i argumenty przytoczone na jego poparcie w jej uzasadnieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że w sprawach, których skarżący ubiegał się o przyznanie mu uprawnień rzeczoznawcy wymagane było wydanie opinii w oparciu o wyniki badań skał. Przepisy prawa nie nakładały na osobę fizyczną obowiązku posiadania własnego laboratorium, jednakże brak takiego zaplecza nie może, w ocenie organu administracji publicznej, zapewnić wydania prawidłowej opinii. Zlecenie badań innej osobie fizycznej lub instytucji miałoby ten skutek, że skarżący nie byłby osobą faktycznie wykonującą funkcję rzeczoznawcy. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. bowiem przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono prawo, które to naruszenie prawa mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy. Na wstępie należy podnieść, że z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sadownictwo administracyjne. Są to: ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1279 ) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Zgodnie z art. 97 § 1 ostatniej z przywołanych ustaw sprawy. w których skargi wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla spraw z obszaru województwa śląskiego utworzono Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Zagadnienie przyznawania uprawnień rzeczoznawcy górniczego reguluje art. 78a ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze ( Dz. U. nr 27. poz. 96 ze zm.). Zgodnie z jego treścią rzeczoznawcą może być osoba fizyczna, która korzysta w pełni z praw publicznych oraz posiada dyplom ukończenia wyższej uczelni technicznej, stwierdzenie kwalifikacji co najmniej osoby wyższego dozoru ruchu oraz co najmniej 5 lat praktyki w wyższym dozorze ruchu po uzyskaniu tego stwierdzenia. Nadto kandydat na rzeczoznawcę winien legitymować się pozytywną opinią właściwego stowarzyszenia zawodowego. Postępowanie w sprawie przyznania osobie fizycznej uprawnień rzeczoznawcy wszczynane jest na jej wniosek. Organem je prowadzącym i nadającym uprawnienia w formie świadectwa określającego zakres spraw, dla których funkcja rzeczoznawcy może być wykonywana i okres ważności uprawnień jest Prezes Wyższego Urzędu Górniczego. Ten sam organ decyzją administracyjną odmawia osobie fizycznej nadania uprawnień rzeczoznawcy. Przytoczony wyżej przepis zakreśla Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego szerokie granice uznania administracyjnego. W art. 78 a ust. 3 cytowanej ustawy uprawnienia rzeczoznawcy mogą być przyznane osobom fizycznym spełniającym wymagania określone w tym przepisie dotyczące wykształcenia. kwalifikacji zawodowych. posiadania pełni praw publicznych. Spełnienie tych wymogów nie oznacza jednak, że organ administracji musi im nadać uprawnienia rzeczoznawcy. Może to uczynić. Zatem decyzja administracyjna odmawiająca przyznania tych uprawnień winna zawierać dokładne wyjaśnienie stanowiska organu zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. z odniesieniem się tak do stanu prawnego. jak i ustalonego w toku postępowania stanu faktycznego. Trafnie zatem podniósł skarżący, że tych wymogów nie spełniało uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Organ administracji ograniczył się do stwierdzenia, że sprawy w których skarżący ubiegał się o nadanie mu uprawnień rzeczoznawcy wymagały przeprowadzenia badań, a ponieważ skarżący nie posiadał własnego laboratorium. to nie mógł ich przeprowadzić. Z takim dowolnym wnioskowaniem nie sposób się zgodzić. Słusznie także zarzucił skarżący, iż przepisy prawa nie uzależniają nadania osobie fizycznej uprawnień rzeczoznawcy od posiadania przez nią własnego laboratorium. Nie można jednak pominąć faktu, że opinie rzeczoznawcy górniczego dotyczące oceny zagrożenia tąpaniami (tego zakresu spraw dotyczył wniosek skarżącego) wydawane są w niezwykle istotnych sprawach dotyczących bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego. Przykładowo § 327 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. nr 139. poz. 1169) nakazuje podczas projektowania zakładów górniczych i nowych poziomów w zakładach istniejących określać aktualny i przewidywany stan zagrożenia tąpaniami złoża lub jego części na podstawie wyników badań z wykorzystaniem doświadczeń w eksploatacji tego złoża (pokładu) w sąsiednich zakładach górniczych. Badania z uwzględnieniem warunków geologiczno -górniczych, właściwości geomechanicznych pokładu oraz badania skał stropowych dla celów związanych z zaliczaniem do odpowiednich stopni zagrożenia tąpaniami winien wykonać rzeczoznawca. Natomiast w § 440 ust. 8 wymienionego rozporządzenia mowa jest już tylko o "pozytywnej opinii rzeczoznawcy" jako warunku zastosowania w ścianie różnych typów obudów. Zatem dla oceny kwalifikacji kandydata na rzeczoznawcę górniczego istotne będzie nie tylko to, czy badania będzie wykonywał we własnym laboratorium, czy też skorzysta ze sprzętu znajdującego się w innym udostępnionym mu laboratorium ale to, czy dysponuje wiedzą pozwalającą mu nie tylko prawidłowo wykonać badania, lecz także należycie ocenić ich wyniki oraz czy te badania jest w stanie osobiście przeprowadzić we własnym lub np. wynajętym laboratorium. Te kwestie należy rozważyć indywidualnie w odniesieniu do wszystkich spraw objętych wnioskiem osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu rzeczoznawcy górniczego. Takich ustaleń nie poczynił w toku postępowania administracyjnego organ orzekający w sprawie. Nie wyjaśnił, czy skarżący, legitymujący się dyplomem wyższej uczelni technicznej w trakcie studiów lub później nabył wiedzę niezbędną do wydania opinii w sprawach objętych wnioskiem, np. z zakresu oceny właściwości geomechanicznych pokładów, która pozwalałaby mu wykonać prawidłowo badania i wydać rzetelną opinię w sprawach niezwykle istotnych dla bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego. Kierując się wyłącznie faktem braku posiadania przez skarżącego własnego laboratorium Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wprowadził własne kryterium przyznawania uprawnień, a tym samym przekroczył granice uznania administracyjnego. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania co do dalszego biegu sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do zapisu art. 200 i art. 205 powyższej ustawy przyjmując do ich ustalenia kwotę [...] złotych uiszczonego wpisu oraz [...] złotych tytułem zwrotu kosztów przejazdu skarżącego na rozprawę.