II SA/Ka 1192/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień rzeczoznawcy ds. ruchu zakładu górniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] 2002r. K. S. wystąpił do Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego o przyznanie mu uprawnień rzeczoznawcy górniczego w zakresie spraw dotyczących projektowania eksploatacji i systemów eksploatacji, rozpoznawania zagrożenia tąpaniami, profilaktyki zagrożenia tąpaniami, projektowania obudowy oraz doboru obudowy kotwowej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających kopaliny inne niż węgiel kamienny. Jednocześnie oświadczył, że spełnia warunki zawarte w art.78a pkt. 3 ustawy Prawo Geologiczne i Górnicze z dnia 04 lutego 1994 r.. 04 lutego 2003 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego na podstawie art. 78a ust.4 ustawy z dnia 04 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze ( Dz. U. nr 27, poz. 96 ze zm.) nadał K. S. uprawnienia rzeczoznawcy górniczego do spraw ruchu zakładu górniczego w zakresie opiniowania rozwiązań technicznych poprzedzających wprowadzanie nowych systemów eksploatacji rud miedzi, cynku i ołowiu lub odmian tych systemów -§ 106 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz.U. nr 139, poz. 1169). Uprawnienia przyznano na okres od 01 lutego 2003 r. do 31 grudnia 2005 r. Jednocześnie decyzją z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego na podstawie art. 78a ust. 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze i art. 104 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku K. S. o nadanie uprawnień rzeczoznawcy ds. ruchu zakładu górniczego w zakresie "...rozpoznania zagrożenia tąpaniami, profilaktyki zagrożenia tąpaniami, projektowania obudowy oraz doboru obudowy kotwowej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających kopaliny inne niż węgiel kamienny..." przewidzianym w przepisach wykonawczych do cytowanej ustawy, odmówił wymienionemu nadania uprawnień rzeczoznawcy ds. ruchu zakładu górniczego w przedmiotowym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że K.S. nie posiada stosownego zaplecza naukowo-badawczego umożliwiającego prowadzenie badań laboratoryjnych własności skał górotworu, których znajomość jest konieczna do wydawania prawidłowych opinii we wnioskowanym zakresie –rozpoznawanie zagrożenia tąpaniami, profilaktyka zagrożenia tąpaniami, projektowanie obudowy oraz dobór obudowy kotwowej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających kopaliny inne niż węgiel kamienny. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. S. domagał się przyznania mu uprawnień rzeczoznawcy zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] 2002 r. Nie zgadzał się z argumentem, że brak zaplecza naukowo – badawczego uniemożliwi mu przeprowadzenie badań i wydanie opinii w zakresie zagrożeń tąpaniami. Żaden przepis ustawy nie uzależniał przyznania uprawnień rzeczoznawcy od posiadania przez kandydata własnego laboratorium. Wskazał, że w razie konieczności przeprowadzi badania na swoje zlecenie i pod jego nadzorem odpowiednio wyposażonym laboratorium. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Wyższego Urzędu Górniczego zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78a ust. 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] r. Nie znalazł podstaw do zmiany swojej pierwszej decyzji. Wskazał, że zadania rzeczoznawcy ds. ruchu zakładu górniczego w przedmiotowym zakresie określają: -§ 3 ust. 2, § 6 ust. 5 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych (Dz. U. Nr 94, poz. 841), -§ 327 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz.U. Nr 139 poz. 1169). oraz pkt 2.4., 2.4.1., 2.4.1.1., 2.4.1.2., 2.5. i 2.5.1. załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia. Z treści przedmiotowych przepisów wynika, że rzeczoznawca ma wykonywać określone badania własności skał dla wydania opinii w temacie związanym z zagrożeniem tąpaniami lub doborem obudowy kotwowej. Przepisy te nie przewidują zlecenia lub nadzorowania przez rzeczoznawcę w/wym. badań. Organ uznał, że uprawnienia rzeczoznawcy nadawane są dla realizacji wymagań konkretnych przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 04 lutego 1994r. –Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 27, poz. 96 z późno zm.), a te nie przewidują wykonywania badań własności skał przez inne niż rzeczoznawca osoby lub instytucje. Nie przewidują również, aby jeden rzeczoznawca ds. ruchu zakładu górniczego zlecał wykonanie przedmiotowych badań innym uprawnionym rzeczoznawcom. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.S. domagał się uchylenia decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. Zarzucił jej naruszenie prawa, w szczególności art. 78a ustawy Prawo geologiczne i górnicze i przepisów wykonawczych. Powtórzył argumenty przytoczone już w odwołaniu. Podkreślił, że interpretacja przepisu art. 78a cytowanej ustawy zaprezentowana przez organ orzekający ograniczyła prawo osób fizycznych do skutecznego ubiegania się o status rzeczoznawcy i to z powodu okoliczności nie wymienionych w ustawie. Podniósł, iż żaden przepis ustawy – Prawo geologiczne i górnicze, jak również aktów wykonawczych do tej ustawy, nie wymaga od rzeczoznawcy ds. ruchu zakładu górniczego, będącego osobą fizyczną jako warunku koniecznego do pełnienia tych obowiązków, posiadania zaplecza naukowo-badawczego do przeprowadzenia badań laboratoryjnych. Zlecenie ich wykonania natomiast profesjonalnym placówkom badawczym nie można oceniać negatywnie, a zwłaszcza dyskredytować rzetelnie wykonanych w takim przypadku badań. Do spełnienia warunku rzetelności nie jest konieczne bowiem posiadanie własnego laboratorium, a jedynie zachowanie warunków Polskiej Normy. Wobec powyższego decyzja Prezesa WUG odmawiająca nadania uprawnień rzeczoznawcy ds. ruchu zakładu górniczego nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa w zakresie uprawnień nadanych Prezesowi WUG w ustawie – Prawo geologiczne i górnicze. W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i argumenty przytoczone na jego poparcie w jej uzasadnieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że w sprawach, których skarżący ubiegał się o przyznanie mu uprawnień rzeczoznawcy wymagane było wydanie opinii w oparciu o wyniki badań skał. Przepisy prawa nie nakładały na osobę fizyczną obowiązku posiadania własnego laboratorium, jednakże brak takiego zaplecza nie może, w ocenie organu administracji publicznej, zapewnić wydania prawidłowej opinii. Zlecenie badań innej osobie fizycznej lub instytucji miałoby ten skutek, że skarżący nie byłby osobą faktycznie wykonującą funkcję rzeczoznawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne. Są to: ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1279 ) i ustawa także z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawy –ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271). Zgodnie z art. 97 § 1 ostatniej z przywołanych ustaw sprawy, w których skargi wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla spraw z obszaru województwa śląskiego utworzono Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga jest zasadna, bowiem przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono prawo, które to naruszenie prawa mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy. Zagadnienie przyznawania uprawnień rzeczoznawcy górniczego reguluje art. 78 a ustawy z dnia 04 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze ( Dz. U. nr 27, poz. 96 ze zm.). Zgodnie z jego treścią rzeczoznawcą może być osoba fizyczna, która korzysta w pełni z praw publicznych oraz posiada dyplom ukończenia wyższej uczelni technicznej, stwierdzenie kwalifikacji co najmniej osoby wyższego dozoru ruchu oraz co najmniej 5 lat praktyki w wyższym dozorze ruchu po uzyskaniu tego stwierdzenia. Nadto kandydat na rzeczoznawcę winien legitymować się pozytywną opinią właściwego stowarzyszenia zawodowego. Postępowanie w sprawie przyznania osobie fizycznej uprawnień rzeczoznawcy wszczynane jest na jej wniosek. Organem je prowadzącym i nadającym uprawnienia w formie świadectwa określającego zakres spraw, dla których funkcja rzeczoznawcy może być wykonywana i okres ważności uprawnień jest Prezes Wyższego Urzędu Górniczego. Ten sam organ decyzją administracyjną odmawia osobie fizycznej nadania uprawnień rzeczoznawcy. Przytoczony przepis zakreśla Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego szerokie granice uznania administracyjnego. W art. 78 a ust. 3 cytowanej ustawy uprawnienia rzeczoznawcy mogą być przyznane osobom fizycznym spełniającym wymagania określone w tym przepisie dotyczące wykształcenia, kwalifikacji zawodowych, posiadania pełni praw publicznych. Spełnienie tych wymogów nie oznacza jednak, że organ administracji musi im nadać uprawnienia rzeczoznawcy. Może to uczynić. Zatem decyzja administracyjna odmawiająca przyznania tych uprawnień winna zawierać dokładne wyjaśnienie stanowiska organu zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. z odniesieniem się tak do stanu prawnego, jak i ustalonego w toku postępowania stanu faktycznego. Tych wymogów nie spełniało uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Organ administracji ograniczył się do stwierdzenia, że sprawy, w których skarżący ubiegał się o nadanie mu uprawnień rzeczoznawcy wymagały przeprowadzenia badań, a ponieważ skarżący nie posiadał własnego laboratorium, to nie mógł ich przeprowadzić. Z takim dowolnym wnioskowaniem nie sposób się zgodzić. Słusznie zarzucił w skardze skarżący, iż przepisy prawa nie uzależniają nadania osobie fizycznej uprawnień rzeczoznawcy od posiadania przez nią własnego laboratorium. Nie można jednak pominąć faktu, że opinie rzeczoznawcy górniczego dotyczące oceny zagrożenia tąpaniami ( tego zakresu spraw dotyczył wniosek skarżącego) wydawane są w niezwykle istotnych sprawach dotyczących bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego. Np. § 327 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. nr 139, poz. 1169 ) nakazuje podczas projektowania zakładów górniczych i nowych poziomów w zakładach istniejących określać aktualny i przewidywany stan zagrożenia tąpaniami złoża lub jego części na podstawie wyników badań z wykorzystaniem doświadczeń w eksploatacji tego złoża ( pokładu) w sąsiednich zakładach górniczych. Badania z uwzględnieniem warunków geologiczno –górniczych, właściwości geomechanicznych pokładu oraz badania skał stropowych dla celów związanych z zaliczaniem do odpowiednich stopni zagrożenia tąpaniami winien wykonać rzeczoznawca. Podobną regulację zawiera § 106 cytowanego rozporządzenia. Natomiast w § 440 ust. 8 wymienionego rozporządzenia mowa jest już tylko o, pozytywnej opinii rzeczoznawcy jako warunku zastosowania w ścianie różnych typów obudów. Zatem dla oceny kwalifikacji kandydata na rzeczoznawcę górniczego istotne będzie nie tylko to, czy badania będzie wykonywał we własnym laboratorium, czy też skorzysta ze sprzętu znajdującego się w innym udostępnionym mu laboratorium ale to, czy dysponuje widzą pozwalającą mu nie tylko prawidłowo wykonać badania, lecz także należycie ocenić ich wyniki oraz czy te badania jest w stanie osobiście przeprowadzić we własnym lub np. wynajętym laboratorium. Te kwestie należy rozważyć indywidualnie w odniesieniu do wszystkich spraw objętych wnioskiem osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu rzeczoznawcy górniczego. Takich ustaleń nie poczynił w toku postępowania administracyjnego organ orzekający w sprawie. Nie wyjaśnił, czy skarżący, legitymujący się dyplomem wyższej uczelni technicznej w trakcie studiów lub później nabył wiedzę niezbędną do wydania opinii w sprawach objętych wnioskiem, np. z zakresu oceny właściwości geomechanicznych pokładów, która pozwalałaby mu wykonać prawidłowo badania i wydać rzetelną opinię w sprawach niezwykle istotnych dla bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego. Kierując się wyłącznie faktem braku przez skarżącego własnego laboratorium Prezes Wyższego Urzędu Górniczego przekroczył granice uznania administracyjnego. Wobec powyższego na podstawie art. 145 §1 pkt 1c i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania co do dalszego biegu sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu.