II SA/Ka 1199/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant stażystka Dominika Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Spółki A w K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w części nakazującej skarżącej wypłacenie G.Ż. stałej premii półrocznej w kwocie [...] zł za drugie półrocze pracy, 2) określa, że zaskarżona decyzja w części uchylonej punktem 1 nie podlega wykonywaniu, 3) w pozostałym zakresie skargę oddala, 4) zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Nakazem nr [...] z dnia [...] roku wydanym przez Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. na podstawie art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 roku o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2001 roku Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.) nakazano firmie Spółce A z siedzibą w K. wypłacić należne wynagrodzenie za miesiąc [...] roku pracownikom C.G. w kwocie [...] zł netto i G.Ż. w kwocie [...] zł netto. Nadto nakazano pracodawcy wypłacić G.Ż. stałą premię półroczną w kwocie [...] tys. zł za I półrocze pracy i [...] tys. zł za II półrocze pracy. Nakazowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Stanowisko powyższe zajął Inspektor Pracy po przeprowadzeniu kontroli w firmie Spółce, w trakcie której poddano analizie listy wynagrodzeń za miesiąc [...] roku i stwierdzono zaległości w wypłatach na rzecz wymienionych w nakazie pracowników miesięcznych wynagrodzeń, a nadto G.Ż. także stałej premii, która przysługiwała mu w oparciu o treść § 4 umowy o pracę. W odwołaniu od nakazu Spółka A wniosła o jego uchylenie w części odnoszącej się do wypłaty pracownikowi G.Ż. stałej premii półrocznej za II półrocze pracy w kwocie [...] tys. zł, a w pozostałym zakresie wnioski odwołującej ograniczały się do żądania uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności. Jako uzasadnienie żądania zawartego w odwołaniu wskazano treść § 4 ust. 2 umowy o pracę zawartej z G.Ż., z której, zdaniem odwołującej wynikało, iż stała premia półroczna należna była w wysokości proporcjonalnej do faktycznie przepracowanego przez pracownika czasu. G.Ż. wykonywał pracę wyłącznie do [...] roku, a nie do końca okresu półrocznego tj. do dnia [...]roku. W zakresie wniosku o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności odwołująca podniosła, iż trwają pertraktacje ugodowe pomiędzy nią, a pracownikami w zakresie wypłaty zaległych należności, co doprowadzić może do zaspokojenia pracowników w innej formie niż bezpośrednia zapłata pieniężna. W wyniku rozpoznania odwołania strony, Okręgowy Inspektor Pracy w K., decyzją Nr [...] z dnia [...] roku utrzymał w mocy zaskarżony nakaz stwierdzając, iż zapis § 4 ust. 1 umowy o pracę zawartej z G.Ż. nie pozwala na ograniczenie wysokości należnej pracownikowi premii proporcjonalnie do okresu faktycznie wykonywanej pracy. Zdaniem organu administracji II instancji premia ta powinna zostać wypłacona za cały okres półroczny, bowiem stosunek pracy nie został w tym czasie rozwiązany. Okręgowy Inspektor Pracy nie przyjął też jako zasadnego stanowiska odwołującej w zakresie możliwości uregulowania zaległości w wypłacie należnych wynagrodzeń w innej formie niż pieniężnej, stwierdzając, iż obowiązek wypłaty wynagrodzenia może być spełniony w innej formie wyłącznie wtedy, gdy tak stanowi układ zbiorowy lub pracownik wyrazi taką wolę na piśmie. Kwestionując powyższe stanowisko Okręgowego Inspektora Pracy Spółka A działając przez pełnomocnika wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się w niej uchylenia decyzji Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] roku. W uzasadnieniu skargi wskazano jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, na treść zapisu § 4 ust. 1 umowy o pracę zawartej z G.Ż., która zdaniem skarżącej nakazuje obliczenie premii należnej temu pracownikowi proporcjonalnie do faktycznie świadczonej pracy, a nie jak błędnie przyjął organ administracji, do końca okresu półrocznego. Podniesione zostało także, iż w zaskarżonej decyzji nie uwzględniono trwających pertraktacji i porozumienia mających na celu zapłatę zaległych należności z tytułu wynagrodzenia za pracę zarówno C.G. jak i G.Ż., a wobec tego ostatniego, także w zakresie niekwestionowanej co do wysokości stałej premii półrocznej za I półrocze roku [...]. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w K. wniósł o jej oddalenie wskazując, iż za sprzeczne z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego należy uznać świadczenie przez pracownika pracy bez świadczenia wzajemnego, a pracodawca ma obowiązek wypłaty wynagrodzenia za pracę w terminach przewidzianych przepisami prawa i w prawidłowej wysokości. Odnosząc się do zarzutów w zakresie interpretacji zapisu zawartego w § 4 ust. 1 umowy o pracę zawartej z G.Ż., Okręgowy Inspektor Pracy potwierdził dotychczas prezentowane stanowisko uznając, iż okresem półrocznym, w którym pracownikowi temu należała się premia, był okres od dnia [...] roku do dnia [...] roku, a nie do dnia [...] roku, do którego według skarżącej pracownik świadczył pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Powyższe oznacza konieczność przeprowadzania przez sądy administracyjne kontroli zarówno co do zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego ale również w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego. Zgodnie z powyższym, rozpoznając skargę pełnomocnika Spółki A, Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie zawarte w niej zarzuty, a także treść art. 134 p.p.s.a., co oznacza między innymi uprawnienia do jej uwzględnienia również ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca, uznał, w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, iż skarga w zakresie zarzutów stawianych nakazowi wypłaty G.Ż. półrocznej stałej premii za okres II półrocza zasługuje na uwzględnienie. Wprowadzona w art. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 76, poz. 809) nowelizacja treści art. 9 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 1985 r. Nr 54, poz. 276 z późn. zm.), a to wprowadzenie pkt 2a, poszerzyło kompetencje organów Państwowej Inspekcji Pracy o orzekanie w formie decyzji administracyjnej o obowiązku wypłaty wynagrodzenia za pracę i innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny reprezentuje jednak pogląd, iż kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy nie mogą wyłączyć kognicji sądów powszechnych w zakresie rozstrzygania sporów pracowniczych. Byłoby to bowiem sprzeczne z postanowieniami Konstytucji RP ustanawiającymi zasadę podziału władzy i sądowego wymiaru sprawiedliwości. Przyjmując zatem, iż Państwowa Inspekcja Pracy jest władna wydać nakaz płatniczy w sprawach, w których istnieje bezsporna należność ("należne wynagrodzenie"), bowiem celem działania tego organu jest wymuszanie na pracodawcy prawidłowej realizacji obowiązków uregulowanych przepisami prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż w przypadku sporu co do zasadności wypłaty należności wynagrodzenia, w tym też sporu co do jego wysokości, organ ten nie jest władny do rozstrzygania (porównaj wyrok WSA 4 II SA/Ka 42/03). Sąd natomiast nie podziela zaprezentowanego w orzecznictwie poglądu, iż pracownik, jako podmiot legitymujący się interesem prawnym posiada status strony w postępowaniu przed organami inspekcji pracy (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2003 roku sygn. II SA/ŁD 1141/03 publ. W. Pr. Pracy z 2004 r. z. 5, poz. 37), bowiem przyznanie statusu strony pracownikowi przemawiałoby za przyjęciem, iż postępowanie administracyjne prowadzone przez Inspektora Pracy mogłoby przekształcić się w spór pomiędzy pracodawcą, a pracownikiem, a organ administracji rozstrzygałby w istocie o prawach i obowiązkach wynikających ze stosunku pracy. W konsekwencji nakaz wystawiony w postępowaniu administracyjnym, stanowiłby tytuł egzekucyjny przeciwko pracodawcy, z którego korzystałby pracownik, nie wszczynając postępowania sądowego, bez konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcie prawomocnym wyrokiem spornej sprawy pracowniczej. Postępowanie administracyjne zamienione zostałoby w spór o charakterze kontradyktoryjnym, tymczasem postępowanie to nie nosi takiego charakteru lecz jest postępowaniem, w którym organ administracji wydaje rozstrzygnięcie władcze kierowane do strony, a stroną postępowania przed organami inspekcji pracy jest wyłącznie pracodawca. Reasumując należy stwierdzić, iż nie wypłacona pracownikowi skarżącej, G.Ż. półroczna stała premia za II półrocze roku [...] jest zdaniem Sądu świadczeniem, co do którego wysokości zaistniał spór powstały na tle wykładni treści zawartej umowy o pracę, a w szczególności spór o interpretację § 4 ust. 1 tej umowy. Spór ten władny był rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny. Nie spełniony został zatem warunek, o którym mowa w treści art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1981 roku o Państwowej Inspekcji Pracy, gdyż świadczenie objęte zaskarżoną decyzją i poprzedzającym ją nakazem zapłaty nie było "należne" w rozumieniu cytowanego przepisu. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do zastępowania decyzjami administracyjnymi rozstrzygnięć przypisanych mocą Konstytucji RP władzy sądowniczej. Z uwagi na to, iż przedstawione uchybienie obciąża zaskarżoną decyzję, a także nakaz wydany w postępowaniu przed organem administracji I instancji należało na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit.a i art. 134 p.p.s.a. orzec jak w pkt 1 wyroku. W zakresie wykonywania decyzji orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. Natomiast w zakresie dotyczącym rygoru natychmiastowej wykonalności nadanemu orzeczeniu organu administracji I instancji co do wypłaty wynagrodzenia za miesiąc [...] roku i premii półrocznej za I półrocze pracy, skarga okazała się nieuzasadniona. Słusznie bowiem organy obu instancji zastosowały przepis art. 108 § 1 k.p.a. Przesłanki określone w powyższej normie prawnej istotnie wystąpiły. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż rozstrzygnięcie o obowiązku zapłaty wynagrodzenia i premii, której zasadności i wysokości pracodawca nie kwestionuje powinno zostać zawarte w nakazie wydanym przez Inspektora Pracy, gdyż pertraktacje toczące się pomiędzy pracodawcą i pracownikiem w zakresie sposobu zapłaty należności zaległych nie mogą mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonego aktu prawnego i jego wykonania, a wobec powyższego orzeczono jak w pkt 3 wyroku na mocy art. 151 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzekł Sąd na zasadzie art. 200 p.p.s.a. SW