II SA/Ka 1206/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki ( spr.) Asesor WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant st. sekret. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika OPS w P. z dnia [...] r. Nr [...], 2. określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 i art. 108 i art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 27 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 i art. 43 ust. 1 i 6 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm. ) zmienił decyzję Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie przyznania D. R. zasiłku stałego wyrównawczego w części dotyczącej wysokości zasiłku i od [...] r. przyznał wyżej wymienionej świadczenie w wysokości [...] zł ([...]). W uzasadnieniu tej decyzji podał, że zmiana decyzji spowodowana została zmianą sytuacji osobistej skarżącej, polegająca na tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i z tego powodu zmianie musiała ulec wysokość przysługującego jej świadczenia. Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca, która nie zgodziła się z jej treścią i wystąpiła o jej uchylenie i przywrócenie jej świadczenia w dotychczasowej wysokości. Zdaniem skarżącej decyzja ta pozbawia jej środków do życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.– B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego art. 17, art. 18 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i art. 27 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 i art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ administracji zaznaczył, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i [...] dzieci, a zmiana decyzji z dnia [...] r. nastąpiła w oparciu o postanowienia art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że zmiana lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody następuje w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli wystąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie zgadza się z otrzymaną decyzją i zarzuca organowi odwoławczemu podawanie w wydanej decyzji kłamstw. Wskazała, że organ ten wadliwie obliczył dochód rodziny, ponadto podniosła, iż zasiłek celowy nie został jej przyznany, gdyż nie wyraziła zgody na jego otrzymanie. Skarżąca wystąpiła o przyznanie zasiłku stałego w pełnej wysokości tj. w wysokości [...] zł. W odniesieniu do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z mężem, skarżąca wskazała, że małżeństwem są [...] lat, mają [...] dzieci, nie byli rodziną patologiczną, a byli zgodną rodziną i podniosła, że gdy w [...] r. przyznawany był jej zasiłek stały wyrównawczy żyli tak samo i nic się nie zmieniło i z tego powodu nie rozumie przyczyn zmiany oceny sytuacji rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. – B. wniosło o oddalenie skargi i przytoczyło analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ ten wskazał, iż skarżąca w dniu [...] r. podała, że rodzina skarżącej prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, natomiast w [...] r., gdy skarżąca ubiegała się o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego ona jak również pozostali członkowie rodziny zgodnie oświadczali pod rygorem odpowiedzialności karnej, że prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 202 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych powodów niż wskazała to skarżąca. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy wskazać na regulacje prawne umożliwiające organom pomocy społecznej na zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej na niekorzyść strony bez jej zgody. Zauważyć należy, że stosownie do postanowień art. 43 ust. 2a ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) właściwy organ zmienia lub uchyla decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie. Z treści przywołanego przepisu wynika, że organ pomocy społecznej w przypadku zmiany sytuacji osobistej i dochodowej osoby otrzymującej świadczenie zobowiązany jest do zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej. Niezbędność zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej nie zwalnia organów pomocy społecznej z obowiązku przestrzegania unormowań zamieszczonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności organy administracji zobowiązane są do : działania na podstawie przepisów prawa ( art. 6 ); podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ( art. 7 ); zapewnienia stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w postępowaniu ( art. 10); do należytego i wyczerpującego informowania jej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania ( art. 9 ) oraz do takiego prowadzenia postępowania administracyjnego by pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa ( art. 8). Przedstawiony powyżej stan prawny w zakresie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej w zakresie pomocy społecznej pozwala stwierdzić, że organy pomocy społecznej w rozpatrywanej sprawie nie przeprowadziły postępowania administracyjnego w sposób odpowiadający tym unormowaniom. Głównym zarzutem jaki należy postawić organom administracji, a zwłaszcza organowi pierwszej instancji jest to, że organ ten uruchomi postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie przyznania skarżącej zasiłku stałego wyrównawczego, jednakże jak ustalił to Sąd w oparciu o przedłożone akta administracyjne, a w szczególności o kartę świadczeń skarżącej, skarżąca na mocy decyzji z dnia [...] r. otrzymywała świadczenie jedynie do [...] r. włącznie, ponieważ od [...] r. otrzymywała świadczenie w postaci zasiłku stałego wyrównawczego w wysokości [...] zł. Prawdopodobnie organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r., zmienił wyżej wymienioną decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej wysokości przysługującego świadczenia. Sąd używa formy warunkowej, gdyż w aktach sprawy brak jest tej decyzji, a z karty świadczeń jak również treści wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca pobierała świadczenie w wysokości [...] zł., zatem by skarżąca mogła otrzymywać zwiększony zasiłek stały musiała być wydana nowa decyzja zmieniająca wysokość zasiłku stałego wyrównawczego. Oznacza to, że mocą decyzji z dnia [...] r. organ pierwszej instancji nie wyeliminował z obrotu prawnego decyzji przyznającej skarżącej świadczenie w wysokości [...] zł., a tym samym w obrocie prawnym pozostały dwie decyzje określające wysokość świadczenia przysługującego skarżącej. Zatem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Przedstawione uchybienie wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), stanowiące, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub części jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd po analizie akt sprawy stwierdził także, że postępowanie w sprawie wszczęcia postępowania odbyło się bez wyraźnego i jednoznacznego poinformowania o tym fakcie skarżącej. Co prawda na str. 2 wywiadu środowiskowego znajduje się informacja mówiąca o konieczności przeliczenia zasiłku stałego wyrównawczego, jednakże jest ona lakoniczna i nie wskazuje na to, że organ administracji uruchamia postępowanie w celu zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej. Z tak sformułowanej informacji, jak zostało to zamieszczone w wywiadzie środowiskowym można domniemywać, że organ administracji uruchomi postępowanie administracyjny zmierzające do weryfikacji dotychczasowej decyzji, jednakże nie jest to informacja mówiąca o uruchomieniu w tym zakresie stosownego postępowania administracyjnego. Okoliczność ta wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego tj. nie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Ponadto uruchomienie postępowania w sprawie weryfikacji decyzji administracyjnej nastąpiło z naruszeniem postanowień art. 8 i 9 tegoż Kodeksu, gdyż skarżąca nie została poinformowana o tym jaki skutek prawny będzie miało dla niej przeliczenie wysokości przysługującego jej zasiłku, jak również organ administracji takim postępowaniem nie przyczynił się do pogłębienia zaufania skarżącej do organów państwa. Przedstawione uchybienia, analogicznie jak powyżej wskazane, wyczerpują znamiona uwzględnienia skargi określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy. W odniesieniu do zarzutów skarżącej zamieszczonych w skardze należy stwierdzić, iż Sąd nie znalazł podstaw do uznania by uzasadnienia obu decyzji administracyjnych zawierały kłamstwa. Organy administracji dokonały bowiem prawidłowego obliczenia wysokości dochodu rodziny. Natomiast, gdy idzie o podstawowy zarzut skarżącej, że nie stanowi ona rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z mężem i dwojgiem dzieci ( nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ), to należy zgodzić się ze stanowiskiem organów administracji, że stanowi ona rodzinę w rozumieniu wyżej wymienionej ustawy z mężem i dziećmi. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia nie tylko stwierdzenie skarżącej zamieszczone w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r. ale także informacje zamieszczone w skardze do sądu administracyjnego. W skardze tej skarżąca wyraźnie i jednoznacznie wskazuje, że z mężem i dziećmi stanowią normalną i zgodna rodzinę, a okoliczności te przeczą oświadczeniom skarżącej o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego. Nawet złożenie przez skarżąca [...] nie wpływa na zmianę oceny jej sytuacji osobistej, gdyż skarżąca po otrzymaniu informacji z Sądu Rejonowego w J.Z. z dnia [...] r. [...]. Odnośnie odmiennej oceny sytuacji skarżącej w [...] r., czyli w okresie przyznania jej zasiłku stałego wyrównawczego, to ówcześnie skarżąca oraz pozostałe osoby wspólnie z nią zamieszkujące pod rygorem odpowiedzialności karnej, podawały jednobrzmiące oświadczenia o prowadzeniu osobnych gospodarstw domowych. W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że już w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. skarżąca na [...] stronie wywiadu podała dwie sprzeczne informacje. W jednym miejscu podała, że samodzielnie gospodaruje, a w trzy wersety później podaje, że pozostaje wspólnie z dziećmi na utrzymaniu męża, z którym wspólnie gospodarują. Jednakże informacja ta nie stała się przesłanką uruchomienia postępowania do czego organ pierwszej instancji po myśli art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej był zobowiązany. Z uwagi na uchylenie niniejszym wyrokiem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ ten przed podjęciem rozstrzygnięcia winien mieć w polu widzenia unormowania ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), a w szczególności postanowienia art. 150 tej ustawy, który nakazuje by do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosować przepisy nowej ustawy oraz kierując się motywami podjętego wyroku winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie administracyjne, a następnie wydać stosowną decyzję administracyjną. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organu odwoławczego postępowaniem administracyjnym zmieniona została wysokość zasiłku stałego wyrównawczego, to uwzględnienie skargi wpływa na wykonanie tej decyzji. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) określił, że uchylona decyzja nie może być wykonywana. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. su.