II SA/Ka 1248/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie: NSA Wiesław Morys WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik /spr./ Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...]r. Komendant Miejski Policji w S., działając na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz.U. Nr 4, poz. 14/, uznał M.P. za [...] naruszenia dyscypliny służbowej poprzez popełnienie czynu opisanego w treści art. [...] k.k. polegającego na [...] w dniu [...]r. w B. w [... i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Z uzasadnienia orzeczenia wynikało, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazywał na niewątpliwą winę, a wymierzona kara dyscyplinarna jest współmierna do stopnia zawinienia. Komendant Miejski Policji omawiając poszczególne, przeprowadzone dowody, a to zeznania świadka z miejsca zdarzenia i opinię biegłego lekarza sądowego, wskazał, iż dowody te potwierdzają w pełni popełnienie przez obwinionego czynu. Dokonał nadto oceny zachowania się obwinionego w trakcie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego. Zdaniem Komendanta Miejskiego Policji zachowanie to odzwierciedlało brak poszanowania dla prawa. Jako takie bowiem uznał działania obwinionego uniemożliwiające skontaktowanie się z nim w jakiejkolwiek formie. Rezultatem zabiegów zmierzających do doręczania obwinionemu zawiadomień i wezwań była znaczna uciążliwość postępowania. Ustosunkowując się do linii obrony obwinionego, który nie przyznawał się do [...] w dniu [...]r. twierdząc, iż [...] jego brat, M.P., Komendant Miejski Policji odmówił wiary tym wyjaśnieniom. Odmówił również wiary zeznaniom świadka M.P. potwierdzającego okoliczność kierowania pojazdem. Odmowa wiary tym dowodom uzasadniona była treścią opinii biegłego lekarza sądowego oraz naocznego świadka, J.M. Świadek ten bowiem zeznał, iż w [...] była tylko jedna osoba, [...]. Biegły sądowy natomiast w swojej opinii podniósł, iż obrażenia obwinionego wskazywały na prawdopodobieństwo, iż zajmował on w czasie [...], natomiast u M.P. biegły nie stwierdził żadnych obrażeń. Obwiniony M.P. nie zgodził się ze stanowiskiem Miejskiego Komendanta Policji w S. odwołując się do Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji. W swoim odwołaniu, wnosząc o zawieszenie postępowania dyscyplinarnego do czasu zakończenia postępowania karnego, zawarł odmienne niż Komendant Miejski zdanie, co do jakości zebranych dowodów i podniósł, iż Prokuratura Rejonowa w B. dotychczas nie sporządziła przeciwko niemu aktu oskarżenia. Odnosząc się do argumentów Komendanta Miejskiego Policji wykazujących niesubordynację obwinionego w toku prowadzonego postępowania, oświadczył, iż choruje i odbywa w związku z [...], a od dnia [...]r. rozpoczął leczenie w Poradni [...]. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...]r. Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie stwierdzając, iż zgromadzone w toku postępowania dyscyplinarnego materiały świadczą, o prawidłowości prowadzonego postępowania, a orzeczenie wydane zostało na uzasadnionych i wiarygodnych przesłankach. Ustalenia dokonane w oparciu o zeznania naocznego świadka oraz opinia sądowo-lekarska skłaniają do wniosku, iż [...] był obwiniony, a nie jego brat, a zatem ocena materiału była trafna i pozbawiona błędu. W następstwie powyższego orzeczenia wydany został rozkaz personalny Nr [...] z dnia [...]r. o zwolnieniu obwinionego ze służby w Policji. M.P. złożył od orzeczenia Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazując powtórnie na brak w sprawie karnej aktu oskarżenia, a w związku z powyższym przedwczesność wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym orzeczenia. Powołując się na pogląd, iż ocena materiału dowodowego należy do sądów, a nie do Komendantów Policji wniósł, jak w odwołaniu o zawieszenie postępowania dyscyplinarnego do czasu zakończenia sprawy karnej. W odpowiedzi na skargę Ś. Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. Powołując się na art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów podniósł, iż odpowiedzialność dyscyplinarna jest niezależna od postępowania karnego, a w przypadku, gdy popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia pozostawienie w służbie, postępowania dyscyplinarnego nie zawiesza się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach poza rozprawą zapoznał się z aktami postępowania karnego Sądu Grodzkiego w B. sygn. akt [...], a w szczególności z kart tych akt nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ - zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz.U. Nr 72, poz. 652/ sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Jak nakazuje art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269/. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga zasługuje po części na uwzględnienie. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd miał na względzie w szczególności treść przepisów art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1 k.p.a., a także § 9 ust. 1, § 15 ust. 2, § 20 ust. 2 i § 21 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz.U. 1998 r. Nr 4, poz. 14/. Należy zauważyć, iż istotnie, po myśli § 20 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia, w sprawach przeciwko policjantowi podejrzanemu o popełnienie przestępstwa postępowanie dyscyplinarne toczyć się może niezależnie od postępowania przygotowawczego prowadzonego w sprawie karnej, a co za tym idzie postępowanie dyscyplinarne może zostać zakończone w terminie wcześniejszym niż postępowanie karne. Z tych właśnie przyczyn mając na względzie niezależność obu postępowań, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. określiło bardzo precyzyjnie procedurę dyscyplinarną i szczegółowe obowiązki prowadzącego postępowanie. Celem postępowania dyscyplinarnego jest, jak mówi § 9 cytowanego aktu prawnego ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta poprzez wszechstronne wyjaśnienie okoliczności i przyczyn popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej, a w konsekwencji orzeczenie kary współmiernej do zaistniałego przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej. W powyższym celu prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrać materiał dowodowy i podjąć czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Czynności te w szczególności polegać winny na przesłuchiwaniu świadków, przyjęciu wyjaśnień od obwinionego oraz zlecanie przeprowadzenia odpowiednich badań. Od wskazanej w § 15 ust. 2 w/w rozporządzenia zasady bezpośredniości dowodów ustawodawca przewidział odstępstwo w sprawach prowadzonych przeciwko policjantowi podejrzanemu o popełnienie przestępstwa, bowiem w postępowaniu dyscyplinarnym, którego przedmiotem jest zarzut tożsamy z zarzutem popełnienia przestępstwa można, za zgodą prokuratora, wykorzystywać dowody zebrane w postępowaniu przygotowawczym. Jednakże konsekwencją takiego ograniczenia zasady bezpośredniości dowodów jest zapis § 21 ust. 1 tegoż aktu prawnego, w którym ustawodawca w sytuacji uzależnienia materiału dowodowego w sprawie dyscyplinarnej od materiału dowodowego sprawy karnej przyjął jako zasadę zawieszenia postępowania dyscyplinarnego do czasu zakończenia postępowania karnego, jeżeli czyn zarzucany policjantowi jest przedmiotem tego postępowania i nie stanowi naruszenia dyscypliny służbowej. Jedyny wyjątek od powyższej zasady przewidziany został w treści § 21 ust. 2 cyt. rozporządzenia, gdy popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia pozostawienie go w służbie. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Ś. Komendant Wojewódzki utrzymując w mocy orzeczenie o uznaniu obwinionego winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. uznał, iż przeprowadzone w postępowaniu dyscyplinarnym dowody pozwoliły na ustalenie winy M.P., a wyjaśnieniom obwinionego, wobec treści przeprowadzonych dowodów należało odmówić wiarygodności. Odmowa zawieszenia postępowania dyscyplinarnego do czasu zakończenia postępowania karnego uzasadniona została przeto wynikiem dokonanej oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego, wystarczającego zdaniem organu administracji do oparcia orzeczenia na uzasadnionych i wiarygodnych przesłankach. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując analizy przesłanek zawartych w treści § 21 ust. 2 przywołanego wcześniej rozporządzenia uznał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy i dokonane przez organy rozstrzygające w postępowaniu dyscyplinarnym ustalenia faktyczne nie wystarczały do stwierdzenia, że obwiniony popełnił oczywiste przestępstwo, co uprawniałoby do niestosowania zasady postępowania wskazanej w treści ust. 1 § 21 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 1997 r. Przestępstwo jest bowiem oczywiste, jeżeli nie nasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, iż obwiniony dopuścił się czynu zagrożonego sankcją karną przez ustawę. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sytuacja niniejsza nie miała miejsca w sprawie, tym bardziej, że nie można uznać oczywistości przestępstwa, jeżeli brak jest pewności, kto dopuścił się czynu przestępnego. Tym samym Sąd nie podzielił poglądu Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji co do możliwości ustalenia winy M.P. w postępowaniu dyscyplinarnym w oparciu o przeprowadzone dowody, które nota bene, nie zostały przeprowadzone bezpośrednio przez prowadzącego postępowanie dyscyplinarne lecz stanowiły materiał zebrany w postępowaniu karnym wykorzystany za zgodą prokuratora do sprawy dyscyplinarnej. W konsekwencji można stwierdzić, iż postępowanie dyscyplinarne prowadzone z uwzględnieniem zasady bezpośredniości dowodów zostało ograniczone wyłącznie do przesłuchania obwinionego, który nie wziął czynnego udziału w przesłuchaniu, a pozostałe dowody i to w liczbie ograniczonej pochodzą z akt toczącego się postępowania karnego. Nie można zatem odmówić słuszności twierdzeniu, iż wobec całkowitego oparcia się na materiale dowodowym sprawy karnej, bez zakończenia tej sprawy prawomocnym wyrokiem, nie ma możliwości ustalenia jako oczywiste, iż popełniono czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne. W postępowaniu sądowoadministracyjnym ustalone zostało nadto, iż w zakresie zarzutów objętych zaskarżonym orzeczeniem zawisła przed Sądem Grodzkim w B. sprawa karna o sygnaturze akt [...]. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przygotowawczego pokrywa się tylko częściowo z materiałem dowodowym wykorzystanym w postępowaniu dyscyplinarnym, bowiem nie przeprowadzono w tym ostatnim dowodu z przesłuchania M.P., G.C., M.J., N.F. nie przeprowadzono też dowodu z historii choroby M.P. i jego karty informacyjnej leczenia szpitalnego. W postępowaniu dyscyplinarnym jedynym materiałem dowodowym był protokół przesłuchania świadka J.M. oraz opinie sądowo-lekarskie. Można zatem stwierdzić, iż w postępowaniu dyscyplinarnym wyłącznie wybiórczo wykorzystano materiał dochodzenia prowadzonego przeciwko skarżącemu. Takie działanie organu administracji pozostaje w sprzeczności z naczelnymi zasadami procedury administracyjnej /art. 7 i art. 8 k.p.a./, a także zaprzecza celom postępowania dyscyplinarnego ujętym w treści § 9 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz.U. Nr 4, poz. 14/. W konsekwencji, wobec faktu, iż materiał zebrany w sprawie dyscyplinarnej nie był zebrany w sposób obiektywny i sumienny, a rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania sądowego, gdyż w jej stanie faktycznym wykluczającym przyjęcie "oczywistości popełnienia przestępstwa", jedynie prawomocny wyrok skazujący przesądzi o popełnieniu czynu, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracji biorąc pod uwagę wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu, rozważy celowość zawieszenia postępowania dyscyplinarnego do czasu ukończenia postępowania karnego toczącego się przed Sądem Grodzkim w B. Z powyższych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. SJ/