II SA/Ka 1299/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie WSA Tadeusz Michalik, WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2004 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Sygn. akt 3 / II SA / Ka 1299 / 02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm. ) oraz § 1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65,poz.294 ze zm. ) orzekł o braku było podstaw do stwierdzenia u A. P. choroby zawodowej narządu słuchu – wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., która to placówka rozpoznała u badanego odbiorcze uszkodzenie słuchu ucha lewego i głuchotę ucha prawego oraz ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego, które wykazało, że w latach 1983-1999r. pracując w "A" w G. na różnych stanowiskach jako [...] pod ziemią, pracował w hałasie o natężeniu 90-100 dB. W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, że A. P. w trakcie zatrudnienia miał kontakt z czynnikiem szkodliwym dla zdrowia- hałasem, to jednak ze względu na treść orzeczenia lekarskiego kompetentnej jednostki diagnostycznej, która nie rozpoznała u badanego choroby zawodowej, nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, że jest ona dla niego krzywdząca i niezrozumiała gdyż całkowita głuchota ucha prawego i znacznie ograniczona sprawność ucha lewego są następstwem jego dwudziestu lat pracy zawodowej z wykorzystaniem [...]. Podkreślił, że jako osoba praworęczna trzymał urządzenie blisko ucha prawego i stąd stwierdzona jego głuchota. Panstwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. po uzupełnieniu materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym przez uzyskanie drugiego orzeczenia lekarskiego Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą zawodowa czyli wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił częściowo ustalenia dochodzenia epidemiologicznego dotyczące przebiegu pracy A. P. Uznał, że pracował on w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego w całym okresie jego pracy zawodowej w latach 1978-1999. Skarżący pracował, bowiem w "B" w W., w "C" i "A" w G. jako [...],[...] i [...] pod ziemią gdzie hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, tzn. równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB. Dalej stwierdzono, że skarżący był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z dnia [...] r.) oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...] r.) Obie placówki diagnostyczne nie rozpoznały u skarżącego zawodowego uszkodzenia słuchu. Stwierdziły odbiorczy ubytek słuchu ucha lewego i głuchotę ucha prawego. Pierwsza jednostka diagnostyczna nie orzekła zawodowej etiologii uszkodzenia słuchy ze względu wielkość ubytku słuchu ucha lewego, lepiej słyszącego. Druga poza przesunięciem progu słuchu w uchu lewym nie powodującym skutków zdrowotnych nie rozpoznała choroby zawodowej ze względu na znaczną asymetrię słuchu atypową dla akustycznego uszkodzenia słuchu. Wskazano, że nie został tym samym spełniony jeden z warunków § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych niezbędny dla wydania decyzji o jej stwierdzeniu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego zakwestionował legalność decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. i wniósł o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem § 1rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych w związku z punktem 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącym jego załącznik. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując na zbyt małe obniżenie czułości słuchu w uchu lepiej słyszącym, które nie jest choroba a tylko objawem zwanym przez lekarzy audiologów niedosłuchem audiometycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 31 grudnia 2003 r. przestała obowiązywać ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a z dniem 1 stycznia 2004r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z tą datą utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Na podstawie § 1pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz.652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Trafnie wskazał pełnomocnik A. P., że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 294 ze zm.) W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 powołanego rozporządzenia. Takimi jednostkami były orzekające w niniejszej sprawie Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniana w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 k.p.a.. W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna I stopnia do swojego orzeczenia wprowadziła pozaprawne kryterium zbyt małego obniżenia ostrości słuchu ucha lewego ([...] dB), które to kryterium uznano za przesądzające o braku choroby zawodowej narządu słuchu przy jednoczesnym rozpoznaniu u skarżącego odbiorczego ubytku słuchu tego ucha. Przyczyny głuchoty ucha prawego nie wskazano. Druga placówka diagnostyczna rozpoznała niedosłuch odbiorczy obustronny, skutkujący głuchotą ucha lewego i ubytkiem słuchu ucha prawego ([...] dB). Podkreślono, że stwierdzona asymetria niedosłuchu nie jest typowa dla uszkodzenia słuchu powodowanego działaniem hałasu. Nie wskazano jednak innej poza zawodowej przyczyny stwierdzonego niedosłuchu jak również jego asymetrii. W tym miejscu należy przypomnieć, że niedosłuch obustronny odbiorczy jest charakterystyczny dla akustycznego uszkodzenia słuchu. Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy winien był dokładnie uzasadnić swoje stanowisko dlaczego wykluczył związek przyczynowy pomiędzy ujawnionym u A. P. schorzeniem w postaci obustronnego niedosłuchu odbiorczego i stwierdzonym narażeniem go na działanie hałasu o natężeniu 90-100 dB pochodzącym od pracy wiertarek udarowych i kombajnów chodnikowych, przez 5 godzin dziennie czyli czynnika szkodliwego w środowisku pracy. Powołanie się tylko na budzące wątpliwości i niejednoznaczne orzeczenia placówek diagnostycznych, bez wyjaśnienia tych wątpliwości nie było wystarczającym dowodem na obalenie związku przyczynowego. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec uchybienia przez organ odwoławczy wyżej opisanym obowiązkom na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Wobec uwzględnienia skargi zasądzono od organu odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania stosownie do art. 200 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Koszty te Sąd wycenił na kwotę [...] zł ([...]), na którą składają się koszty zastępstwa procesowego oraz opłata pełnomocnictwa adwokackiego. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu jak również fakt, że na gruncie przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym także powołanym przez skarżącego wyroku z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36 / 98 (opublikowanym OSN nr 6, poz. 192) wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem definicji prawnej choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ten pogląd, że dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego, narażenie pracownika na działanie czynnika szkodliwego, jakim był hałas i domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że w przypadku A. P. spełnione zostały powyższe wymogi. Z uwagi na między czasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz.1115) obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. dalsze postępowanie organ odwoławczy będzie prowadził na podstawie przepisów obowiązujących w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.