II SA/Ka 1320/02
WyrokWSA w Gliwicach2004-06-17
Skład orzekający: Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Asesor WSA Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wymiana stolarki okiennej w budynku znajdującym się w strefie ochrony konserwatorskiej, która nie powtarza wyglądu oryginalnych okien, stanowi robotę budowlaną wymagającą pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a w przypadku jej braku, czy organ może nakazać jej wykonanie na podstawie art. 51 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Wymiana stolarki okiennej, nawet jeśli stanowi remont, może wymagać pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, zwłaszcza gdy budynek znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej lub gdy zmiana wyglądu wpływa na otaczającą zabudowę. Brak spełnienia tych wymogów uzasadnia zastosowanie art. 51 Prawa budowlanego przez organy administracji.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał skarżącej demontaż okien PCV zamontowanych w budynku przy ul. [...] w K., uznając je za niezgodne z secesyjną stolarką i oszpecające elewację. Nakazano wymianę na stolarkę uzgodnioną ze służbami konserwatorskimi. Skarżąca odwołała się, wskazując na zły stan techniczny poprzednich okien i brak środków finansowych na ich wymianę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy, zmieniając jedynie termin wykonania robót. Skarżąca wniosła skargę do sądu, podtrzymując zarzuty o braku informacji o strefie ochrony konserwatorskiej i zmianie wizerunku budynku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: stażysta Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004 roku, sprawy ze skargi G.D.-M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę
Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nakazał G.D.-M. demontaż czterech sztuk okien z PCV zamontowanych w pomieszczeniach lokalu nr [...] od strony ulicy w budynku przy ul. [...] o kształcie i formie niezgodnej z istniejącą na elewacji budynku stolarką secesyjną, celem zlikwidowania oszpecenia elewacji obiektu. Ponadto organ nałożył na inwestora obowiązek wymiany zdemontowanych okien na stolarkę uzgodnioną ze służbami konserwatorskimi. Nałożył również termin wykonania tych robót do dnia [...] roku.
Jako materialnoprawną podstawę swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał na przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 oraz art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.).
W uzasadnieniu organ wskazał, że wymiana przedmiotowych okien dokonana została samowolnie. Budynek, w którym dokonano wymiany jest zlokalizowany w strefie "A" ścisłej ochrony konserwatorskiej. Wymiana okien doprowadziła do sytuacji, że nie powtarzają one wyglądu oryginalnych, secesyjnych okien w zakresie materiału, konstrukcji, sposobu otwierania, szerokości profili, zdobień, oszklenia i kształtu. Ponadto wymienione okna zostały negatywnie zaopiniowane przez miejskie służby konserwatorskie.
Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca G.D.-M. domagając się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
Wskazała w pierwszej kolejności, że dokonana wymiana okien spowodowana była złym stanem technicznym poprzedniej stolarki okiennej. Powodowało to zalewanie mieszkania i znaczne ubytki ciepła. Po zgłoszeniu tego faktu zarządcy nieruchomości okazało się, że co prawda okna wymagają wymiany, jednak zarządca nie jest w stanie dokonać tej wymiany z uwagi na brak środków finansowych. Możliwe jednak było, jak twierdzi skarżąca, aby dokonała wymiany okien we własnym zakresie i na własny koszt.
Dalej podniosła, że zarządca nie poinformował jej, jakoby budynek znajdował się w ścisłej strefie ochrony konserwatorskiej i wskazała, że w okolicznych mieszkaniach wiele okien zostało już wymienionych i zastąpionych współczesną stolarką z PCV.
Zadeklarowała także wolę wymiany stolarki zgodnie z decyzją, jednakże byłoby to możliwe wyłącznie przy wsparciu finansowym ze strony służb konserwatorskich i zarządcy budynku.
Rozpoznając to odwołanie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zmieniając w niej pkt 2 w ten sposób, iż nadał mu brzmienie z pominięciem terminu do wykonania robót.
Organ odwoławczy wskazał tą samą podstawę prawną, jaką przy wydawaniu decyzji posłużył się organ pierwszej instancji, jak również w całej rozciągłości podzielił argumenty i motywy towarzyszące wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca podtrzymując wcześniej podnoszone zarzuty, podkreśliła, że nikt jej nie poinformował o położeniu budynku w strefie ochrony, ani też o konsekwencjach takiego usytuowania. Wskazała także na dokumentację fotograficzną, z której wynika jej zdaniem, że wymiana okien nie zmienia wizerunku całego budynku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy w pierwszej kolejności, że sądy administracyjne powołane zostały do kontroli legalności decyzji administracyjnych, a kontrola ta polega na badaniu zgodności zaskarżonych aktów z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają uregulowaniom prawnym obowiązującym w datach ich wydania. Sąd nie dopatrzył się także takiego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
W szczególności wskazać należy, że zgodnie z definicjami określonymi w art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, roboty budowlane, jakie wykonała skarżąca winny zostać zakwalifikowane, jako remont.
Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego przez pojęcie remontu, należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.
Z powyższej definicji wynika, że roboty budowlane zmierzające do wymiany stolarki okiennej na nową, to roboty polegające na odtworzeniu stanu pierwotnego, a więc na dokonaniu takiej czynności, która mieści się w pojęciu "remontu" w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego.
Wychodząc z takiego ustalenia zważyć przyjdzie, że zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30.
Z kolei zgodnie z przepisem art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymagało wykonanie robót budowlanych, polegających na remoncie istniejących obiektów budowlanych, z wyjątkiem obiektów zabytkowych, jeżeli nie obejmował on zmiany lub wymiany elementów konstrukcyjnych obiektu i instalacji gazowych albo zabezpieczenia przed wpływami eksploatacji górniczej lub powodzią, a także nie wpływał na zmianę wyglądu w odniesieniu do otaczającej zabudowy na terenie miast.
Jednak nawet przy spełnieniu warunków określonych w powołanym wyżej przepisie, remont taki podlegał obowiązkowi zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej w trybie art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. Do wykonania robót budowlanych objętych takim zgłoszeniem można było przystąpić w terminie nie wcześniej, niż z upływem trzydziestu dni od daty zgłoszenia, o ile organ nie wniósł w tym terminie sprzeciwu (art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego).
Ponadto organ mógł po dokonaniu zgłoszenia nałożyć na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę w przypadku, jeżeli realizacja zgłoszonych robót budowlanych mogła naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, pogorszenie stanu środowiska lub dóbr kultury, pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych, wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich (art. 30 ust. 3 Prawa budowlanego).
W niniejszej sprawie nie zostało co prawda dostatecznie ustalone, czy obiekt, na terenie którego skarżąca dokonała remontu polegającego na wymianie okien był obiektem zabytkowym, a więc obiektem wpisanym do rejestru zabytków, czy też obiektem objętym wyłącznie ochroną konserwatorską. Ustalono natomiast bezspornie, że obiekt był zlokalizowany w strefie "A" ścisłej ochrony konserwatorskiej.
Brak takiego ustalenia nie ma wpływu w ocenie Sądu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Gdyby bowiem przyjąć, że budynek położony w B. przy ul. [...] nie jest obiektem zabytkowym, o jakim mowa w art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, to i tak wymiana okien musiała być poprzedzona zgłoszeniem, o którym mowa w przepisie art. 30 Prawa budowlanego. Dodatkowo wskazać należy, że w przypadku obiektu objętego ochroną konserwatorską, mogłyby w sprawie znaleźć zastosowanie przesłanki określone w art. 30 ust. 3 Prawa budowlanego, a więc organ mógł dojść do przekonania, że zasadnym jest nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Nie bez znaczenia pozostaje również, że w toku postępowania ustalono, że na skutek dokonanej wymiany okien doszło do zmiany wizerunku całego budynku, co z kolei mogło skutkować zakwalifikowaniem takiej sytuacji, jako wyczerpującej przesłankę z art. 29 ust. 2 pkt 1 in fine Prawa budowlanego, a więc nie zwalniającą inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, iż bez względu na to, czy wykonane roboty winny były być objęte pozwoleniem na budowę, czy też wystarczało ich zgłoszenie w trybie art. 30 Prawa budowlanego, to wobec braku któregokolwiek z tych wymogów organy administracji właściwie zastosowały przepis art. 51 Prawa budowlanego doprowadzając do wydania kontrolowanych decyzji.
Dodatkowo wskazać należy, że powoływane przez skarżącą zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych z dnia [...] roku dotyczyło w istocie wyłącznie wymiany jednego okna od strony podwórza, a wobec tego nie pozostaje w związku z nakazem orzeczonym w decyzji organu pierwszej instancji.
Wobec powyższego skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło