II SA/Ka 1331/03

WyrokWSA w Gliwicach2005-03-08

Skład orzekający: NSA Tadeusz Michalik, NSA Szczepan Prax, WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do przyznania świadczenia z pomocy społecznej (renty socjalnej) od daty wcześniejszej niż miesiąc złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca nie miał świadomości przysługującego mu prawa i opóźnienie w złożeniu wniosku wynikało z braku informacji lub błędnych informacji udzielonych przez inne organy?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie jest legitymowany do przyznania świadczenia z pomocy społecznej z datą wsteczną, nawet jeśli wnioskodawca nie miał świadomości przysługującego mu prawa. Zgodnie z art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Zasady współżycia społecznego nie mogą stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej ani modyfikować przepisów prawa materialnego.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni K. N. złożyła wniosek o przyznanie renty socjalnej, która została jej przyznana decyzją organu I instancji od daty późniejszej niż data powstania niepełnosprawności. Wnioskodawczyni zakwestionowała datę początkową świadczenia, domagając się przyznania go od daty uznania jej za osobę z niepełnosprawnością, argumentując, że nie miała świadomości przysługujących jej praw i obwiniając inne organy za opóźnienie w złożeniu wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, powołując się na przepisy ustawy o pomocy społecznej i orzecznictwo NSA. Wnioskodawczyni wniosła skargę do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIJ Dnia 8 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie: NSA Szczepan Prax WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik /spr./ Protokolant apl. radc. Tomasz Wojkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2005 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie renty socjalnej o d d a l a s k a r g ę Po rozpoznaniu wniosku z dnia [...]r. złożonego przez K. N. do Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej Nr [...] w C. o przyznanie renty socjalnej, decyzją Kierownika Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej w C. z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 27a ust. 1 i 3, art. 43 ust. 1 i art. 46 ust. 5 i 5a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64 poz. 414 z 1998 r./ przyznano wnioskodawczyni rentę socjalną na okres od [...]r. do [...]r. w kwocie [...]zł miesięcznie, bowiem spełniała ona wymogi określone przez ustawodawcę w powołanym w decyzji art. 27a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Na wskazaną decyzję złożone zostało odwołanie, w którym K. N. zakwestionowała datę początkową przyznanego jej świadczenia z pomocy społecznej i domagała się przyznania jej renty socjalnej od [...]r. tj. od dnia uznania jej przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w C. jako osobę z [...] stopniem niepełnosprawności istniejącym od [...]. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. Nr [...], w powołaniu na treść art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64 poz. 414 z 1998 r./ utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji. Jako uzasadnienie swego stanowiska Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w wyroku z dnia 20 lipca 2001 r. sygn. akt I SA 2555/00 i wyroku z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA 2324/00, z którego wynikało, iż ze względu na brak odrębnej regulacji początkowego terminu wypłaty świadczenia w treści art. 27a ustawy o pomocy społecznej przy wypłacie renty socjalnej będzie miał zastosowanie art. 43 ust. 6 ustawy określający, iż świadczenie z pomocy społecznej wypłacane jest w miesiącu, w którym złożony został wniosek, a wypłaca się je w okresach miesięcznych. K. N., działając przez pełnomocnika ustanowionego w osobie swego ojca, T. N., nie godząc się ze stanowiskiem organu administracji II instancji, wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze podniesione zostało, iż od dnia [...]r. K. N. spełniała warunki do uzyskania świadczenia, a nie mając świadomości, iż jej przysługuje świadczenie z pomocy społecznej w postaci renty socjalnej nie występowała do organu. Za opóźnienie w złożeniu wniosku obwiniała Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, a także pracowników organów administracji, od których nie uzyskała prawidłowej informacji o przysługujących jej, jako osobie niepełnosprawnej, świadczeniach. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powołując tożsame co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ - zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz.U. Nr 72, poz. 652/ sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzana jest pod względem zgodności z prawem /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269/. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, mając na względzie nie tylko zawarte w niej zarzuty, ale także stosownie do treści art. 134 p.p.s.a., dającego sądom administracyjnym uprawnienia do uwzględnienia skargi również ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca, uznał, w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty skarżącej sprowadzały się w istocie do kwestionowania słuszności zastosowanej w postępowaniu administracyjnym zasady wynikającej z treści art. 43 ust. 6 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm./ określającej, iż świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Podstawę przyznania skarżącej renty socjalnej stanowił przepis art. 27a przywoływanej ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten określa przesłanki materialnoprawne, których spełnienie daje podstawę do otrzymania świadczenia, nie określa jednak, od kiedy przyznane świadczenie ma zostać wypłacane. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej do postępowania w zakresie przyznawania świadczeń pomocy społecznej mają zastosowanie przepisy k.p.a. ze zmianami wynikającymi z ustawy. W związku z faktem, iż ustawa o pomocy społecznej zawiera w art. 43 ust. 6 stanowiącym tym samym lex specialis w stosunku do kodeksu postępowania administracyjnego, regulację w zakresie terminów przyznawania świadczeń pomocy społecznej, organ administracji publicznej mając obowiązek działania na podstawie przepisów prawa /art. 6 k.p.a./ prawidłowo ustalił jako datę początkową przyznanego świadczenia pierwszy dzień miesiąca, w którym skarżąca złożyła wniosek. Tak też, na podstawie złożonego w dniu [...]r. wniosku, skarżącej została przyznana renta socjalna od [...]r., a zatem począwszy od miesiąca, w którym wniosek wpłynął do organu administracji. Data złożenia wniosku nie była zakwestionowana przez skarżącą, która w toku postępowania administracyjnego, a także w skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosiła wyłącznie, iż opóźnienie w wystąpieniu do organu administracji o przyznanie przysługującego jej świadczenia wynikło z wcześniejszego braku świadomości, co do przysługujących jej świadczeń. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego okoliczność podniesiona przez skarżącą pozostaje bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Postępowanie w sprawie przyznania skarżącej renty socjalnej wszczęte zostało jej wnioskiem z dnia [...]r. Organ administracji, wobec jednoznacznego brzmienia przywoływanego art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej nie był legitymowany do przyznania skarżącej świadczenia z datą wsteczną bez względu na przyczyny, dla których skarżąca nie zwracała się wcześniej o rentę socjalną mimo posiadanej niepełnosprawności od dzieciństwa, a także mimo istniejącego orzeczenia w tym zakresie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w C. Należy zwrócić uwagę, iż przepisy art. 6 i 7 k.p.a. regulujące podstawowe zasady procedury administracyjnej wykluczają stosowanie zasad współżycia społecznego w postępowaniu administracyjnym, tym bardziej, że zasady współżycia społecznego nie mogą stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej i skargi sądowej, nie mogą modernizować i modyfikować przepisów materialnego prawa administracyjnego oraz nie mogą stanowić dyrektywy wykładni przepisów prawa materialnego stosowanych w trybie postępowania administracyjnego. Uwzględnienie stanowiska skarżącej łączyłoby się z koniecznością odmowy stosowania obowiązującego przepisu prawa ze względu na szczególną sytuację osobistą skarżącej, a taka sytuacja, wobec braku prawnych możliwości po stronie rozstrzygających organów administracji, byłaby niedopuszczalna. Jak słusznie zauważone zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny zajął już w tym przedmiocie stanowisko w swoich orzeczeniach sygn. akt I SA 2555/00, I SA 2494/00 i I SA 2324/00. Z powyższych względów, podzielając w pełni pogląd zawarty we wskazanym orzecznictwie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło