II SA/Ka 1340/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędziowie NSA Adam Mikusiński Szczepan Prax Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. numer [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] roku nr [...], wydaną na podstawie art.5 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz.734 z 2001 r.) oraz art.104 kpa odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego I. S. W uzasadnieniu organ stwierdził, że przedłożony przez I.S. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie zawiera informacji zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, stwierdzających konieczność zamieszkiwania członka rodziny w oddzielnym pokoju. Tym samym ze względu na przekroczoną powierzchnię normatywną zajmowanego mieszkania oraz brak zaświadczenia uprawniającego członka rodziny do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju z uwagi na niepełnosprawność odmówiono jej przyznania dodatku mieszkaniowego. W odwołaniu od powyższej decyzji I. S. zarzuciła, że jej córka jest dzieckiem [...] i z tego tytułu powinna mieć uprawnienie do dodatkowej powierzchni mieszkalnej. Wyjaśniła, że Zespół do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności odmówił jej wydania stosownego zaświadczenia z uwagi na brak przepisów wykonawczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art.5 ust.5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz.734) oraz art.2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz.85), art.17 i art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podniosło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi od dnia 1 stycznia 2002 r. przepisami regulującymi tryb i zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych. Jak wynika bowiem z treści przepisu art.5 ust.1 wyżej cyt. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych normatywna powierzchnia użytkowa lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 40 m2 dla rodziny 2-osobowej. Powierzchnię tę powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Przy czym dodatek mieszkaniowy nie przysługuje, jeżeli powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30 % lub 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej nie przekracza 60 % (art.5 ust.5 cyt. ustawy). Z akt sprawy wynikało, iż I.S. zamieszkuje wraz z córką w mieszkaniu o powierzchni użytkowej [...] m2, gdzie powierzchnia pokoi i kuchni wynosi łącznie [...] m2, a zatem udział powierzchni pokoi i kuchni do powierzchni całkowitej mieszkania zajmowanego przez rodzinę strony wynosi [...] % i tym samym przekracza normę wyżej wskazanego art.5 ust.5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Skarżąca nie przedłożyła dokumentu pochodzącego od Komisji ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności pomimo, iż została do tego wezwana pismem z dnia [...] r., z którego wynikałoby, że córka z uwagi na niepełnosprawność wymagała zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, a tym samym okoliczność ta podniesiona przez stronę w odwołaniu nie mogła stanowić podstawy do zmiany lub uchylenia skarżonej decyzji. W dniu [...] r. I. S. złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W uzasadnieniu skargi podniosła raz jeszcze, iż jej dziecko jest [...], wymagającym zamieszkiwania w oddzielnym pokoju przez co zwiększa się dopuszczalna powierzchnia normatywna mieszkania. Skarżąca podkreśliła, iż wymaganego zaświadczenia pochodzącego od Komisji ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, które potwierdzałoby konieczność zamieszkiwania jej córki w oddzielnym pokoju, nie dostarczyła, bowiem komisja ta odmówiła jej wydania takiego dokumentu twierdząc, iż nie ma odpowiednich przepisów wykonawczych w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie z uwagi na fakt, iż nie znajduje podstaw do zmiany swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzającej ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) podlega ona rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej p.s.a. Stosownie do art.3 § 1 p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa. Warunkiem powstania uprawnienia do dodatku mieszkaniowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz.734) jest spełnienie przesłanek wymienionych w art.16 tej ustawy. Przyznanie przedmiotowego świadczenia uwarunkowane jest również wielkością zajmowanego mieszkania w stosunku do ilości osób (członków gospodarstwa domowego) zamieszkujących w danym lokalu mieszkalnym. Z treści art.5 ust.1 pkt 2 cyt. ustawy wynika w szczególności, że normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego zwana "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 40 m2 – dla 2 osób. W myśl art.5 ust.5 tej ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje również, jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza 30 % albo 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżąca stale zamieszkuje z córką w lokalu mieszkalnym o powierzchni użytkowej [...] m2, w tym [...] m2 zajmuje powierzchnia pokoi i kuchni. Oznacza to, że udział pokoi i kuchni do powierzchni użytkowej całkowitej wynosi [...] %, czyli przekracza ustawowe 60 %. W sytuacji skarżącej "normatywna powierzchnia" wynosi [...] m2 (art.5 ust.1 pkt 2 cyt. ustawy), a przy uwzględnieniu art.5 ust.2 cyt. ustawy dopuszczalna powierzchnia użytkowa wynosząca dla dwóch osób – 52,00 m2, jest przekroczona o [...] m2. Jednakże przepis art.5 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi, że normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku inwalidzkim lub osoba niepełnosprawna, jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W uchwale składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2002 r. (sygn. OPU 27/02, opubl. ONSA 2003 /2/56) stwierdzono, że w sprawie o przyznanie dodatku mieszkaniowego do ustalenia, że osoba niepełnosprawna wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, stosownie do przepisu art.5 ust.3 cyt. ustawy, nie jest konieczne orzeczenie zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w tym zakresie. W uzasadnieniu uchwały Sąd podkreślił, że osobą niepełnosprawną w rozumieniu art.5 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest osoba, która uzyskała orzeczenie właściwego organu o zaliczeniu jej do osób niepełnosprawnych na podstawie ustawy z dnia 27 września 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz.776 ze zm.). Dalej Sąd wywiódł, że przyjęcie takiego poglądu nie przesądza samo przez się, że rozstrzyganie o tym, czy niepełnosprawność danej osoby wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, o czym mowa w art.5 ust.3 cyt. ustawy, może nastąpić wyłącznie w drodze orzeczenia zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Skoro bowiem ustawodawca w art.5 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych użyje określenia "jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju", to brak jest podstaw, by uprawnienie do dodatkowej powierzchni osoby niepełnosprawnej do celów uzyskania takiego dodatku uzależniać wyłącznie od jakiegoś określonego stopnia niepełnosprawności. Dalej Sąd wskazał, że ustalony stopień niepełnosprawności nie może przesądzać o uprawnieniu do dodatkowej powierzchni, o którym mowa w art.5 ust.3 cyt. ustawy. Jednakże orzeczenie zespołu może zawierać także wskazania dotyczące zajmowania przez osobę niepełnosprawną oddzielnego pokoju. W sytuacji, gdy orzeczenie zespołu takiego stwierdzenia nie zawiera, okoliczność, że osoba niepełnosprawna wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, jest przesłanką orzekania w sprawie o przyznanie dodatku mieszkaniowego, której ustalenie należy do organu właściwego do rozpoznania tej sprawy. Oznacza to, że okoliczność ta może być udowodniona według ogólnych reguł postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym (na przykład dokumentu w postaci orzeczenia lekarskiego, opinię biegłego). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należało, że błędny jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż okoliczność, że córka skarżącej, z uwagi na niepełnosprawność, wymagała zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, powinna być potwierdzona przez komisję ds. orzekania o stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez właściwy zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności jest jedynie dowodem, że określona osoba jest osobą niepełnosprawną w rozumieniu art.5 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zatem jeżeli skarżąca we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego w pkt 6 poz.b) wpisała, że "oczekuje na komisję, która będzie [...] ", to obowiązkiem organu I instancji, celem uzupełnienia wniosku, było zobowiązanie skarżącej do przedłożenia orzeczenia organu, o którym mowa w art.6 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. O ile skarżąca w powyższy sposób udokumentowałaby fakt, że córka, która z nią stale zamieszkuje, jest osobą niepełnosprawną, a przedłożone orzeczenie określające stopień niepełnosprawności, nie zawierałoby wskazania o jakim mowa w art.5 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, to wykazanie tej okoliczności mogło nastąpić innymi dowodami np. stosownym orzeczeniem lekarskim. Tym samym za wadliwe należy uznać stanowisko organu I instancji, który pismem z dnia [...] r. zobowiązał skarżącą do złożenia: "zaświadczenia Komisji ds. Orzekania o Niepełnosprawności celem wykazania okoliczności, o której mowa w art.5 ust.3 cyt. ustawy". Nie można też uznać, że treść w/w wezwania skierowanego przez organ I instancji do skarżącej wskazywałaby wyraźnie, że została ona wezwana do złożenia dokumentu w postaci orzeczenia Zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Wezwanie skarżącej do złożenia "zaświadczenia..."(karta [...] akt adm.) mogło wzbudzić wątpliwości stosownego organu o formę wymaganego dokumentu. Nadto dezorientację skarżącej w jaki sposób ma wykazać przed orzekającym organem okoliczność, o której mowa w art.5 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikałoby, że organy orzekające nie kwestionowały faktu, iż córka skarżącej jest osobą niepełnosprawną. Jednakże w aktach sprawy brak dokumentu potwierdzającego i tę okoliczność. Z akt sprawy nie wynika jak to już wyżej Sąd wskazał, aby i o ten dokument skarżąca była wzywana. Oznacza to, że postępowanie administracyjne prowadzone było z uchybieniem art.7, 8 i 9 oraz 75 § 1 kpa. W konsekwencji zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego tj. art.5 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.s.a. oraz art.135 p.s.a. wobec treści art.152 p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł z mocy art.200 i 209 p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Oznacza to, że organ orzekający winien wyjaśnić czy córka skarżącej jest osobą niepełnosprawną oraz czy niepełnosprawność ta wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Dlatego orzeczono jak na wstępie. SW