II SA/Ka 136/02

Sygn. akt 3 / II SA / Ka136 / 02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA del. Anna Apollo (spr.) Sędziowie: NSA del. Tadeusz Michalik WSA Małgorzata Jużków Protokolant: sekretarz Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2004r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Sygn. akt 3 / II SA / Ka136 / 02 Uzasadnienie Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...]r. Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w W., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej / tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 575 ze zm. /, §1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych / Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. / stwierdził, że u p. F. S. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia narządu słuchu – wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu [...] Centrum Medycznego – Przychodni Chorób Zawodowych w K. z dnia [...] r., która to placówka rozpoznała u pracownika obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu o poziomie [...] dB w uchu lewym i [...] dB w uchu prawym oraz na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. , w którym stwierdzono u p S. niedosłuch obustronny odbiorczy o poziomie [...] dB w uchu prawym i [...] dB w uchu lewym. Dalej organ orzekający ustalił, iż p. S. pracował w "A" S.A. – "B" w R., gdzie był narażony na działanie hałasu o ponadnormatywnym natężeniu. W konkluzji Terenowy Inspektor Sanitarny uznał, że p. S. wprawdzie pracował w warunkach narażenia go na działanie czynnika szkodliwego, to jednak z uwagi na treść orzeczenia lekarskiego nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od decyzji wniósł p. F. S.. Domagał się zmiany decyzji. Nie zgadzał się z wynikami badań lekarskich przedstawionych przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który w jego ocenie, "zaniżył" stwierdzony u niego ubytek słuchu. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. odwołania nie uwzględnił i decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Ustalił, iż odwołujący się pracował w "B" –[...] w latach 1964 – 1994 i był eksponowany na hałas o poziomach potencjalnie patogennych dla narządu słuchu. Stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego wyczerpano dwuszczeblowy tryb badań lekarskich i nie było podstaw do kierowania pracownika na kolejne badania w [...] Akademii Medycznej. Zaś rozbieżność wynikach badań obu placówek diagnostycznych była wynikiem zastosowania przez placówkę diagnostyczną II stopnia poszerzonych, obiektywnych metod badawczych. W wyniku skargi wniesionej przez p. F. S. sprawę rozpoznał Naczelny Sąd Administracyjny i wyrokiem z dnia 22 marca 2001r. sygn. akt II SA / Ka 1303 / 99 uchylił decyzje organu odwoławczego. Uznał, że Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. powinien był jednoznacznie w swoim orzeczeniu wyjaśnić, czy ujawniony u skarżącego ubytek słuchu jest chorobą, tj. odstępstwem od normalnego stanu zdrowia i dokładnie uzasadnić swoje stanowisko. 2 Dalej wskazał, iż z punktu widzenia definicji choroby zawodowej nie miał decydującego znaczenia stopień ubytku słuchu pracownika, w szczególności jego wielkość ustalona na poziomie [...] dB. Decydowało samo ustalenie, czy dany, spowodowany warunkami pracy ubytek słuchu stanowi upośledzenie czynności organizmu, które można uznać za odstępstwo od normalnego stanu zdrowia. Nakazał uzupełnić postępowanie o dokładnie uzasadnioną opinię lekarzy - diagnostyków. Po ponownym rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy p. S. w "B" i zajmowanych przez niego stanowisk pracy. Uznał, że pracował on w warunkach, w których hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, a równoważny poziom dźwięku przekraczał 82dB Zatem pracował warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Dalej stwierdzono, powołując się na zalecenia wynikające z wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22 marca 2001r., sygn. akt II SA / Ka 1303 / 99, iż zwrócono się do lekarzy orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej II stopnia, tj. Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie podsumowującego dotychczasowe badania orzeczenia. W orzeczeniu z dnia [...] r. rozpoznano u p S. przesunięcie progu słuchu, które nie powodowało pogorszenia stanu zdrowia w stopniu uzasadniającym rozpoznanie choroby zawodowej. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż z lekarskiego punktu widzenia jako choroba kwalifikowany jest ubytek słuchu zakłócający prawidłową czynność narządu z jego konsekwencjami zdrowotnymi i społecznymi. Natomiast obniżenie ostrości słuchu ujawnione u p. S. nie odpowiadało pojęciu choroby, a było tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, będącym odchyleniem od normy nie skutkującym istotnym zaburzeniem funkcji narządu słuchu. Nie rozpoznanie przez orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej II stopnia choroby zawodowej wykluczało jej stwierdzenie, a zatem należało utrzymać w mocy decyzję decyzje organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. F. S. kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy domagał się uchylenia jego decyzji. W jego ocenie spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej. A ujawniony u niego niedosłuch nie był wynikiem starzenia się organizmu [...]– letniego mężczyzny, lecz był następstwem warunków, w jakich pracował na kopalni. 3 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że orzeczenie placówki diagnostycznej II stopnia uniemożliwiło wydanie innej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269 / , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1270 / i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 / . Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w prawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego utworzono Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r.w sprawie chorób zawodowych / Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. /. W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami były również Przychodnia Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniona w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 Kpa . Nadto przy rozpoznawaniu sprawy, w świetle art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm. ) obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji organ odwoławczy był związany oceną prawną wyrażoną przez Sąd w wyroku z dnia 22 marca 2001r. sygn. akt II SA / Ka 1303 / 99. 4 Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 99 ustawy przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nadal w niniejszej sprawie jest związany tą oceną prawna i wskazaniami zawartymi w wyroku NSA wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie narządu słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna I stopnia do swojego orzeczenia wprowadziła pozaprawne kryterium zbyt małego ubytku słuchu, które to kryterium uznano za przesądzające o braku choroby zawodowej narządu słuchu, przy jednoczesnym rozpoznaniu u skarżącego odbiorczego ubytku słuchu. Za czynnik chorobotwórczy, w oparciu o materiały zgromadzone w dochodzeniu epidemiologicznym uznano hałas o poziomie ponad 82 dB, a więc poziomie przekraczającym normę. Poradnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w swoim podsumowującym badania orzeczeniu z dnia [...] r. uznała, że odbiorczy ubytek słuchu w uchu prawym [...]dB, w uchu lewym [...]dB nie powodował upośledzenia funkcji narządu słuchu uzasadniającego rozpoznanie choroby zawodowej. W opinii, wbrew zaleceniom sądu nie wyjaśniono bliżej tego stanowiska. Nie wskazano wartości granicznej upośledzenia słuchu, przekroczenie której pozwalałoby na stwierdzenie choroby zawodowej, nie wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości, czy ujawniona u skarżącego patologia słuchu jest chorobą, czy też nią nie jest. "Choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Skoro u skarżącego rozpoznano odbiorczy obustronny ubytek słuchu, będący charakterystycznym objawem urazu akustycznego i ustalono, że w miejscu pracy był narażony na działanie czynnika szkodliwego, a jednocześnie ani dochodzenie epidemiologiczne, ani badania lekarskie nie wykazały innej, poza zawodowej przyczyny ubytku słuchu u skarżącego, to należało uznać istnienie związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy, a stwierdzoną patologia narządu słuchu i rozpoznać chorobę zawodową. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu. Uwzględni również fakt, że na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym w wyroku z dnia 4 czerwca 1998r. sygn. akt III RN 36 / 98 / publikowany OSN nr 6, poz. 192 z 1999r. / wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem prawnej definicji choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę akceptuje ten pogląd. Nadto weźmie pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, 5 szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz. U. nr 132, poz. 1115 /, obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy.