II SA/Ka 1380/03

Sygn. akt 3 / II / SA / Ka 1380 / 03 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie: NSA Anna Apollo ( spr. ) WSA Małgorzata Jużków Protokolant: sekretarz sądowy Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2005r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 575 ze zm. ), §1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. ) stwierdził, że u p. S. D. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia narządu słuchu - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...]r. i orzeczeniu Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...]r. Obie placówki nie rozpoznały u pracownika choroby zawodowej ponieważ asymetria niedosłuchu oraz stan narządu słuchu w uchu prawym - lepiej słyszącym nie powodowały skutków zdrowotnych uzasadniających jej rozpoznanie. Dalej organ orzekający ustalił, iż p. D. pracował w latach 1976- 1998 w KWK "A" w P. jako górnik, w warunkach w których poziom hałasu przekraczał wartość dopuszczalną ze względu na ochronę słuchu. W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, że p. D. pracował w warunkach narażenia go działanie czynnika szkodliwego, to jednak z uwagi na treść orzeczeń lekarskich nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od decyzji wniósł p. S. D.. Nie zgadzał się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu. W jego ocenie nie było podstaw do odliczenia przez obie placówki diagnostyczne od ujawnionego u niego ubytku słuchu w UP - 9 dB w UL - 56 dB poprawki na wiek. Bowiem jedyną przyczyna stanu jego narządu słuchu były warunki, w jakich przez wiele lat pracował. Decyzje uznał za bezprawną i krzywdzącą go. Po rozpoznaniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy p. D. i zajmowanych przez niego stanowisk pracy. Uznał, że pracował on w warunkach, w których hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu. Zatem pracował warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Dalej stwierdzono, iż pracownik był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...]r. nie rozpoznała u niego choroby zawodowej narządu. Następnie pracownik został skierowany do Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Ta placówka w orzeczeniu z dnia [...]r. także nie stwierdziła u p. D. takiego ubytku słuchu, który mogłaby zakwalifikować jako chorobę zawodową. Badania akumetryczne wykazały obniżenie ostrości słuchu w uchu prawym w granicach normy nie dające podstaw do stwierdzenia choroby. Ponadto ujawniona asymetria niedosłuchu nie była charakterystyczna dla uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu. Bowiem przewlekły uraz akustyczny cechuje symetria niedosłuchu. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż z lekarskiego punktu widzenia obniżenie ostrości słuchu nie odpowiada pojęciu choroby, a jest tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, będącym odchyleniem od normy nie skutkującym istotnym zaburzeniem funkcji narządu słuchu. Nie rozpoznanie przez orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej II stopnia choroby zawodowej wykluczało jej stwierdzenie, a zatem należało utrzymać w mocy decyzję decyzje organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. S. D. kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy domagał się uchylenia jego decyzji. Podobnie jak w odwołaniu zarzucił lekarzom orzecznikom bezpodstawne uwzględnienie przy określaniu stopnia ubytku słuchu poprawki na wiek. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że orzeczenia obu placówek diagnostycznych uniemożliwiały wydanie innej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269 / , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1270 / i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 / . Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji mogło doprowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego. Materialnoprawne przesłanki stwierdzania chorób zawodowych wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r.w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumiało się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający był obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami były również Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniona w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 Kpa . W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie narządu słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna I stopnia rozpoznała u skarżącego w uchu lewym głębokie mieszane uszkodzenie słuchu, zaś w uchu prawym ubytek odbiorczy słuchu o poziomie 9 dB. Natomiast Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w swoim orzeczeniu z dnia [...]r. rozpoznała u skarżącego słuch w granicach normy w uchu prawym i odbiorczy ubytek słuchu w uchu lewym o poziomie 34 dB oraz uznała, że stan słuchu w uchu lepiej słyszącym i asymetria niedosłuchu nie powodują skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. Organ odwoławczy zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił istotnych rozbieżności pomiędzy ustaleniami dokonanymi przez obie placówki diagnostyczne, a odnoszącymi się do charakteru i stopnia ubytku słuchu w uchu lewym, gorzej słyszącym. "Choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Konstrukcja prawna choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu - nie wyklucza, co zostało już potwierdzone wieloma orzeczeniami sądów administracyjnych, stwierdzenia zawodowego uszkodzenia słuchu tylko w jednym uchu, jeśli jedyną przyczyną tego uszkodzenia słuchu był nadmierny hałas w środowisku pracy pracownika. Oznacza to także, iż asymetria niedosłuchu nie musi być przyczyną wyłączającą stwierdzenie choroby zawodowej. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skarżącego bezpodstawnego uwzględnienia przy ocenie stanu jego narządu słuchu poprawki na wiek. Organizm człowieka w miarę upływu czasu starzeje się, słabną jego funkcje, w tym także sprawność narządu słuchu. I jest to zjawisko niezależne od tego, czy człowiek pracuje zawodowo, czy nie, oraz w jakich warunkach pracuje. Zatem przy ocenie stanu zdrowia, funkcji narządów należy uwzględniać fizjologiczne starzenie się organizmu. W konkluzji należy stwierdzić, iż na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec niewykonania przez organ odwoławczy wyżej opisanych obowiązków na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 ostatnio powołanej ustawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu. Uwzględni również fakt, że na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym w wyroku z dnia 4 czerwca 1998r. sygn. akt III RN 36 / 98 ( publikowany OSN nr 6, poz. 192 z 1999r. ) wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem prawnej definicji choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę akceptuje ten pogląd. Dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego; narażenia pracownika na działanie czynnika szkodliwego jakim był hałas i domniemanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Nadto weźmie pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. nr 132, poz. 1115 ), obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że nie można będzie uzależnić ewentualnego stwierdzenia choroby zawodowej od ujawnionego stopnia odbiorczego ubytku słuchu.