II SA/Ka 1382/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia NSA Wiesław Morys, Protokolant ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2005r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J, działając z upoważnienia Rady Miejskiej w J, odmówił przyznania J. K. zasiłku stałego. Podstawę prawną przedmiotowej decyzji stanowiły przepisy art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). W tym miejscu Dyrektor MOPS w J. podniósł, że przyczyną odmowy przyznania stronie świadczenia, o które się ubiegała był brak łącznego spełnienia wszystkich przedstawionych wyżej przesłanek. W treści orzeczenia o niepełnosprawności wykazane zostało bowiem, że jej syn – T. K. wymaga wprawdzie stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby, jednak z oświadczenia złożonego przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego wynika, że dziecko to samodzielnie się porusza, samo uczęszcza do ogólnodostępnej szkoły, gdzie przebywa bez opieki matki przez wiele godzin. Nadto dziecko wnioskodawczyni samo wykonuje podstawowe czynności życiowe a równocześnie nie zażywa systematycznie żadnych leków, nie korzysta z pomocy poradni specjalistycznej ani nie jest rehabilitowane. Mając na uwadze powyższe organ I instancji wywiódł, że syn J. K. może funkcjonować w środowisku bez opieki matki a w konsekwencji w sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujace przyznanie zasiłku stałego. W odwołaniu złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. J. K. oświadczyła, iż nie zgadza się z decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wskazując na krzywdzący charakter zawartego w niej rozstrzygnięcia. Skarżąca podkreśliła, że jej syn pomimo ukończenia [...] lat życia wymaga stałej i długotrwałej opieki a także stałego współudziału w procesie kształcenia oraz zaakcentowała, iż fakt ten znajduje potwierdzenie w orzeczeniu o niepełnosprawności, wydanym w dniu [...] W tym miejscu strona wywiodła, że brak możliwości podjęcia przez nią pracy spowodowany jest sprawowaniem stałej i bezpośredniej opieki nad dzieckiem, która polega między innymi na regularnym wykonywaniu masaży leczniczych, przygotowywaniu posiłków, odprowadzaniu do szkoły, opiece w okresach pogorszenia stanu zdrowia a także na pomocy w codziennej toalecie i ubieraniu. Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż mocą orzeczenia z dnia [...]., zaliczono stan zdrowia syna skarżącej jako powodujący konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie dziecka. Ponadto w orzeczeniu tym określono, iż zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki bądź pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także konieczność stałego współudziału na co dzień w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Równocześnie zdaniem Kolegium cytowane wyżej orzeczenie z dnia [...] nie zawiera “określenia niepełnosprawności w kategoriach wymaganych w art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, to jest na podstawie art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r., o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych". W konsekwencji, ze względu na brak stosownego orzeczenia o niepełnosprawności strona nie spełniała ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku stałego. Organ odwoławczy dodał, iż w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że konkubent wnioskodawczyni – S. S. sprawował opiekę nad T. K. podczas nieobecności wyżej wymienionej, spowodowanej podjęciem pracy za granicą. Ponadto z informacji udzielonej przez Gimnazjum nr [...]w J. wynika, że rola J. K. w edukacji syna jest znikoma gdyż jest on samodzielny, dojeżdża do szkoły autobusem i nie ma potrzeby aby matka uczestniczyła w jego zajęciach. Tym samym w ocenie Kolegium w sprawie nie zachodzi konieczność sprawowania przez skarżącą stałej i bezpośredniej opieki nad dzieckiem. Poza tym organ II instancji zwrócił uwagę, iż opiekę nad T. K. sprawować może również konkubent skarżącej, zaś ona sama może w tym czasie podjąć zatrudnienie, jak miało to już miejsce poprzednio. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. dała wyraz swemu niezadowoleniu z decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., żądając przyznania zasiłku stałego. Skarżąca zakwestionowała jakoby nie wywiązywała się należycie z obowiązku sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Nadto podniosła, że w odpowiedzi na pytanie wystosowane do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w J. organ ten poinformował ją, że orzeczenie o niepełnosprawności dotyczące T. K. zostało wystawione prawidłowo i odzwierciedla faktyczny stan zdrowia dziecka. W tym miejscu J. K. powołała się na okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji materialnej i na poważne kłopoty związane ze złym stanem zdrowia syna i konkubenta. Wyraziła także swe niezadowolenie z pracy organów pomocy społecznej wywodząc, iż nie realizują one w sposób należyty swych zadań polegających na udzielaniu pomocy adekwatnej do potrzeb osób znajdujących się w ciężkim położeniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy raz jeszcze oparł się na argumentacji podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazując, że przyczyną odmowy przyznania stronie zasiłku stałego był fakt, iż nie spełniła ona przesłanek wynikających z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. Zdaniem Kolegium orzeczenie o niepełnosprawności dziecka wyżej wymienionej nie zawiera bowiem określenia wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych a nadto z okoliczności sprawy nie wynika, jakoby zachodziła konieczność sprawowania przez nią stałej i bezpośredniej opieki nad synem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie może ona pozostać w obrocie prawnym. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że skarga w niniejszej sprawie wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r. utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie zaś z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r., o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, przewidywały różne formy i rodzaje pomocy udzielanej przez gminy osobom i rodzinom takiej pomocy oczekującym. Zasadniczy cel pomocy społecznej zdefiniowany został jako zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych uprawnionych, przy jednoczesnym umożliwieniu osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji, których nie są w stanie same pokonać. Jednym ze świadczeń przewidzianych w cytowanej ustawie z dnia 29 listopada 1990r., jest zasiłek stały, który stosownie do treści art. 27 ust. 1 przywołanej regulacji przysługiwał osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie świadczenia nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 cytowanej ustawy, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r., o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Brzmienie przywołanego wyżej uregulowania nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że jednym z wymogów warunkujących uzyskanie prawa do zasiłku stałego jest posiadanie przez dziecko osoby ubiegającej się o jego przyznanie, orzeczenia o niepełnosprawności zawierającego informację o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (wskazanie określone w art. 6b ust. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r., o rehabilitacji...), a także o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (wskazanie wynikające z art. 6b ust. 3 pkt 7 tej ustawy). Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia, o które się ubiegała było przede wszystkim założenie, iż orzeczenie stwierdzające niepełnosprawność jej dziecka, wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w J. w dniu [...] nie określa wskazań, o których mowa w cytowanym wyżej art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. Tymczasem z treści przedmiotowego orzeczenia z dnia [...] wynika jednoznacznie, iż w przypadku T. K. istnieją wskazania dotyczące konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji a także konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W tym stanie rzeczy nie sposób zgodzić się z wyrażonym równocześnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. poglądem, iż przedmiotowe orzeczenie "nie zawiera określenia niepełnosprawności w kategoriach wymaganych art. 27 ustawy o pomocy społecznej, to jest na podstawie art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji..." W konsekwencji zdaniem Sądu twierdzenia organu odwoławczego o "braku stosownego orzeczenia o niepełnosprawności" nie odpowiadają stanowi faktycznemu wynikającemu z akt sprawy a tym samym godzi się podnieść, że rozstrzygnięcie podjęte w oparciu o przedstawione stanowisko wydane zostało z naruszeniem zasad wynikających z art. 7 oraz 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy gdyż następstwem nieprawidłowych ustaleń w rzeczonym zakresie mogła być nieuzasadniona odmowa przyznania skarżącej zasiłku stałego. Trzeba jednak w tym miejscu zwrócić uwagę, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy niezbędne będzie uwzględnienie stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania nowej decyzji rozstrzygającej o jej istocie. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), działając na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz.1270) oraz art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153 , poz.1271), orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego, gdyż do zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie niniejszego wyroku nie wystąpiła ona z wnioskiem o przyznanie należnych kosztów a tym samym utraciła prawo do zgłoszenia żądania w tej kwestii (art. 210 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.).