II SA/Ka 1384/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie: NSA Łucja Franiczek asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: staż. Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2004 r. sprawy ze skargi G.M. i R.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i orzeka, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości; 2/ zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania; Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia [...] G. i R.M. zwrócili się do Starosty Powiatowego w K. o wydanie, na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.), rozstrzygnięcia o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości w związku z planowanymi pracami, mającymi polegać na ociepleniu i otynkowaniu ich budynku. W uzasadnieniu podali, że są właścicielami budynku położonego w S. na posesji nr [...], który od strony północno-zachodniej graniczy z posesją nr [...], należącą do K.K.. Ze względu na istniejący konflikt sąsiedzki wnioskodawcy stwierdzili, że uzyskanie zgody sąsiada na wejście na teren jego działki nie jest możliwe. Do wniosku dołączony został dokument poświadczający tytuł prawny wnioskodawców do nieruchomości, jak również mapa sytuacyjno-wysokościowa. O wyrażenie zgody na wejście i czasowe korzystanie z posesji, G. i R.M. zwrócili się pisemnie do K.K. dnia [...], opisując cel oraz zakres czasowy i przestrzenny zajęcia. W odpowiedzi K.K. pismem z dnia [...] nie wyraził zgody na jakiekolwiek formy korzystania z jego posesji przez sąsiadów, twierdząc iż problem estetyki budynku oraz wilgoci w domu wnioskodawców jest ich problemem, na który nie ma wpływu. Dnia [...] R.M. dokonał zgłoszenia Staroście Powiatowemu w K. zamiaru wykonywania robót budowlanych, polegających na ociepleniu i otynkowaniu ścian budynku na posesji nr [...] w S. W odpowiedzi na zgłoszenie Starosta Powiatowy pismem z dnia [...] zawiadomił małżonków M., że złożony wniosek spełnia wymagania art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo budowlane, dokonane zgłoszenie zostało zarejestrowane w Starostwie pod numerem [...], co oznacza że organ nie wnosi sprzeciwu do realizacji robót objętych zgłoszeniem. Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta Powiatowy w K., na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy prawo budowlane orzekł o niezbędności wejścia na teren działki oznaczonej nr [...], stanowiącej własność K.K., w celu wykonania robót przygotowawczych i robót budowlanych tj. ocieplenia i otynkowania ściany szczytowej budynku mieszkalnego w miejscowości S. i określił dla G. i R.M. warunki korzystania z nieruchomości sąsiada. W uzasadnieniu stwierdzono, że wniosek uznano za uzasadniony, albowiem wnioskodawcy nie uzyskali zgody sąsiada na zajęcie jego działki, a dokonane zgłoszenie robót budowlanych organ uznał za prawidłowe i nie zgłosił wobec niego sprzeciwu. W złożonym odwołaniu K.K. wniósł o uchylenie decyzji, wskazując iż położenie ocieplenia na ścianie budynku stojącego w granicy, spowoduje zajęcie pasa gruntu o szer. 5 cm, co naruszy jego własność. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji oraz zgłosił sprzeciw wobec zgłoszenia dokonanego przez R.M. dnia [...], dotyczącego zamiaru wykonania ocieplenia i otynkowania ściany szczytowej budynku mieszkalnego na działce nr [...] w S. Jako podstawa prawna decyzji podany został art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 29, 30 ust. 1a oraz art. 82 ust. 3 prawa budowlanego. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że do dnia rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy inwestor nie ma podstaw prawnych do wykonywania zaplanowanych robót, gdyż roboty objęte przedmiotowym zgłoszeniem nie są zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Organ I instancji wadliwie zakwalifikował planowane roboty jako remont. Inwestor na planowane roboty winien uzyskać pozwolenie na budowę. W takim stanie rzeczy nie ma podstaw do orzekania przez organ w trybie art. 47 prawa budowlanego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego G.M. i R.M. wyrazili swój sprzeciw wobec podjętego rozstrzygnięcia, opisując przebieg dotychczasowego postępowania oraz przyczyny i stan istniejącego konfliktu sąsiedzkiego. W szczególności skarżący zanegowali wątpliwości organu odwoławczego co do kwalifikacji przedmiotowych robót jako remontu i wskazali, że podjęli je w zaufaniu do organu administracji i gdyby nie konflikt sąsiedzki, wykonane prace traktowane byłyby jako zgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wyjaśnił, że roboty zamierzone przez inwestorów nie są remontem, zgodnie z art. 3 pkt 8 prawa budowlanego i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przedmiotem postępowania organów administracji w niniejszej sprawie była kwestia rozstrzygnięcia w drodze decyzji, o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, w trybie art. 47 ust. 2 prawa budowlanego. Przedmiot postępowania wyznaczony bowiem został wnioskiem strony z dnia [...]. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, organ odwoławczy uprawniony był do powtórnego merytorycznego zbadania sprawy i wydania orzeczenia odpowiadającego treścią art. 138 k.p.a. Rzeczowy zakres kognicji organu II instancji wyznaczony jest przedmiotem postępowania. Działając w trybie postępowania odwoławczego organ administracji jest zatem zobligowany do wydania decyzji odpowiadającej art. 138 k.p.a. jak również rozstrzygającej w zakresie wyznaczonym przez przedmiot sprawy. Uchylając decyzję organu I instancji, jak to miało miejsce w rozpoznawanym przypadku, organ odwoławczy jest uprawniony do wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, lub do umorzenia postępowania w I instancji, gdy zachodzą jego przesłanki (art. 138 §1 pkt 2 k.p.a.), bądź do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji (art. 138 § 2 k.p.a.). Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie uprawniają natomiast organu jedynie i wyłącznie do uchylenia zaskarżonej decyzji, bez wydawania orzeczenia bądź to o charakterze merytorycznym, bądź procesowym. Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją uchylił decyzję Starosty Powiatowego, nie zawarł jednak w swej treści dalszych, koniecznych rozstrzygnięć, przewidzianych w art. 138 k.p.a. Ponieważ kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje, aby decyzja organu odwoławczego mogła wyczerpywać się w samym uchyleniu zaskarżonej decyzji, podjęte rozstrzygnięcie Wojewody [...] należy ocenić jako wydane wbrew regulacjom odnoszącym się do toku odwoławczego. Nie można bowiem uznać za rozstrzygnięcie co do istoty sprawy tej części decyzji, która odnosi się do wyrażenia sprzeciwu co do dokonanego przez wnioskodawców zgłoszenia robót budowlanych. Kwestia legalności zamierzonych robót, jakkolwiek istotna dla wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 47 prawa budowlanego, nie jest objęta zakresem postępowania prowadzonego w oparciu o ten przepis. Należy zatem uznać, że w tej części orzeczenie zostało wydane w sprawie nie będącej przedmiotem postępowania, zakończonego kontrolowaną decyzją. Stwierdzone uchybienia kwalifikują zaskarżoną decyzję jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa, co spełnia przesłankę jej nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien, po zweryfikowaniu przesłanek do wydania decyzji w oparciu o art. 47 ust. 2 prawa budowlanego, orzec w granicach wyznaczonych przez przepisy art. 138 k.p.a., uwzględniając stan faktyczny istniejący w dacie orzekania. Mając na uwadze przedstawione wyżej argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany był, zgodnie z dyspozycją art. 152 PoPPSA, do określenia w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. Rozstrzygnięcie w tym zakresie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 209 PoPPSA w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające.