II SA/Ka 1438/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Krzysztof Wujek Asesor WSA Iwona Bogucka Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Protokolant: Ewa Olender po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2005 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C., w oparciu o § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) stwierdził u J. N. brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – uszkodzenia narządu słuchu – wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu z dnia [...] r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w K. oraz orzeczeniu z dnia [...] r. Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Placówka medyczna I stopnia rozpoznała odbiorczy ubytek słuchu ucha prawego i przewodzeniowo- odbiorczy ubytek słuchu ucha lewego. Zdaniem jednostki medycznej rozpoznane schorzenie nie upoważniało do stwierdzenia u J.N. zawodowego charakteru uszkodzenia słuchu, albowiem ubytek słuchu ucha lewego jest nietypowy dla skutków działania hałasu, a stopień ubytku słuchu ucha prawego nie osiąga takiego nasilenia, aby z lekarskiego punktu widzenia można go było zakwalifikować jako chorobę. Z kolei w orzeczeniu z dnia [...] r. stwierdzono niedosłuch odbiorczy obustronny, który nie może być uznany za skutek zawodowego narażenia na hałas. Jednocześnie organ orzekający uznał, iż w trakcie pracy w latach 1973-1996 w Kopalni "A" w K. na stanowisku pracownika dołowego pod ziemią, górnika pod ziemią i cieśli górniczego oraz w Przedsiębiorstwie "B" sp. z o.o. w C. i w Przedsiębiorstwie "C" w C. na stanowisku górnika pod ziemią – J. N. był narażony na działanie ponadnormatywnego hałasu. W trakcie postępowania I instancyjnego, po zapoznaniu się z opinią lekarską Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w K. pismem z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim. Postanowieniem z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. na podstawie art. 97 § 4 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.)., zawiesił postępowanie administracyjne o stwierdzenie choroby zawodowej do czasu wydania orzeczenia lekarskiego przez właściwy instytut naukowo-badawczy. Po zawieszeniu postępowania zostało wydane orzeczenie lekarskie placówki medycznej II stopnia, a następnie decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C.. Na decyzję I instancji J. N. złożył odwołanie, w którym domagał się uchylenia decyzji. Nie kwestionując ustaleń organu I instancji dotyczących pracy w narażeniu na działanie hałasu, nie zgadzał się z diagnozą lekarską placówek medycznych I i II stopnia. Po rozpoznaniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiającą stwierdzenia u J. N. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Przyznał, że J. N. w czasie zatrudnienia pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu. Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż pracownik był badany w dniu [...] 2002 r. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w K. oraz w dniu [...] 2003 r. Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Orzecznicy tych placówek w wyniku przeprowadzonych badań orzekli brak podstaw do uznania uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu. Rozpoznano obustronny niedosłuch, który swoim charakterem nie odpowiadał biologicznym skutkom działania hałasu na narząd słuchu. W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. N. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności § rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych sprzecznych z prawem przesłanek W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 powołanej ostatnio ustawy z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne, działające na podstawie przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72 poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji władny był rozpoznać niniejszą sprawę. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które w istotny sposób wpłynęło na wynik sprawy. Naruszenie to polegało przede wszystkim na niewłaściwym wydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania i prowadzeniu postępowania administracyjnego mimo jego zawieszenia – art. 97 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy - art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Art. 97 § 1 pkt. 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji państwowej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zgodnie z § 2 tego przepisu, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania organ administracji państwowej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. W niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania, albowiem brak było zagadnienia wstępnego, zwanego kwestią wstępną lub prejudycjalną. Zagadnienie wstępne dotyczy sytuacji, kiedy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które ze swej istoty należy do kompetencji innego organu administracyjnego, sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Ponowne badanie lekarskie przez właściwy instytut naukowo-badawczy nie stanowi zagadnienia wstępnego i zawieszenie postępowania w sprawie było zbędne. Zaś w sytuacji, gdy postanowienie tej treści zostało wydane, to należało zgodnie z art. 97 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego postanowieniem podjąć zawieszone postępowanie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien mieć na względzie brzmienie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Taką jednostką jest również Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na którego opinię powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy winien opinię lekarską rozważyć jak każdy inny dowód, a zatem powinien ocenić ją w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W judykaturze i orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego (patrz wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1980/97 niepubl.). Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wymagań, jakim powinna odpowiadać opinia biegłego, lecz z istoty tego dowodu wynika, że powinna mieć obok konkluzji także uzasadnienie poglądu wyrażonego przez biegłego, z odniesieniem się do innych wcześniejszych dowodów, zwłaszcza wcześniejszych opinii, gdy zaprzecza się ich ustaleniom. W orzeczeniu Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. rozpoznano u J. N. niedosłuch odbiorczy obustronny (po odjęciu poprawki na wiek) głębszy w uchu prawym 24 dB zaś w uchu lewym 38 dB. W tym orzeczeniu nie odniesiono się do wyników wcześniejszych badań przeprowadzonych przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. i orzeczenia tej placówki, która rozpoznała u skarżącego ubytek słuchu typu mieszanego ucha prawego oraz ubytek słuchu typu odbiorczego ucha lewego. Zaniechanie przez organ odwoławczy dokładnego wyjaśnienia sprzecznych poglądów zaprezentowanych we wnioskach obu opinii stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik postępowania. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu. Nadto należy wziąć pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.