II SA/Ka 1458/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki (spr.) Włodzimierz Kubik Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi R. K., S. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę [...] ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) a także art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazał R. i S. K. rozbiórkę kraty metalowej na balkonie lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu decyzji tej wskazał, że na balkonie lokalu mieszkalnego nr [...] usytuowanego na parterze budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. zamontowana została krata metalowa, która stanowi w pionie przedłużenie balustrady balkonowej. Krata ta zamontowana została w [...] r. bez wymaganego w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów prawa pozwolenia budowlanego. Zamontowana krata spowodowała wzrost niebezpieczeństwa dla mienia mieszkańców lokalu usytuowanego powyżej. Z decyzją taką nie zgodzili się R. i S. K., którzy wnieśli odwołanie. W odwołaniu tym zarzucili decyzji organu pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, obrazę przepisów prawa materialnego i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W motywach odwołania odwołujący się zauważyli, że z zajmowanego przez nich lokalu z balkonu prowadzą schody wprost na ziemię. Tak zaprojektowane mieszkanie nie zapewnia w warunkach wielkomiejskich podstawowych warunków bezpieczeństwa i z tego powodu w [...] r. zwrócili się do Zarządu Spółdzielni o wyrażenie zgody na zabezpieczenie balkonu poprzez jego okratowanie. Pismem z dnia [...] r. otrzymali taką zgodę. Skarżący nie zakwestionowali przyjętej przez organ pierwszej instancji podstawy prawnej, jednakże wnieśli zastrzeżenia do uznania, że z treści art. 28 Prawa budowlanego z 1974 r. na wykonanie krat wymagane było pozwolenie na budowę. Zaznaczyli, że organ administracji wykazał dbałość o zagrożenie mienia dla osób zamieszkujących wyższe kondygnacje, w dużym stopniu hipotetycznego, a nie odniósł się do bezpośredniego niebezpieczeństwa życia i zdrowia osób zamieszkujących na parterze. Dodatkowo skarżący podnieśli, że organ nadzoru budowlanego winien był zastosować art. 49 Prawa budowlanego z 1994 r. przewidujący wyłącznie rozbiórki jeżeli upłynęło 5 lat od zakończenia budowy obiektu budowlanego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) utrzymał w całości decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji tej organ odwoławczy wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania a odnosząc się do zarzutów skarżących wskazał, że stare prawo budowlane przewidywało konieczność rozbiórki obiektu budowlanego w sytuacji, kiedy obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji zasadnie zastosował w rozpatrywanej sprawie przywołane przepisy prawa. Dodatkowo organ ten zauważył, że przepis dotyczący upływu pięciu lat od daty zakończenia robót, w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy nie ma zastosowania, ponieważ odnosi się on jedynie do obiektów wybudowanych po 1994 r. oraz zaznaczył, że zgoda właściciela budynku na wykonanie krat była niezbędnym elementem do prowadzenia dalszego postępowania w zakresie uzyskania pozwolenia na budowę. Z decyzją organu odwoławczego nie zgodzili się skarżący, w imieniu których skargę wniósł pełnomocnik – adwokat M. F.-P. pismem procesowym z [...] r. Skarżący zarzucili decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 2 ust. 3, art. 28 ust. 1 oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, przez wadliwe zastosowanie tych przepisów i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji jako wydanych z naruszeniem prawa i interesów skarżących. W motywach skargi wskazali, że ich zdaniem nie można w świetle art. 28 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 Prawa budowlanego, zakwalifikować założenie kraty od strony ogrodu jako budowy, montażu, remontu lub rozbiórki obiektu budowlanego albo jego części, jak też innego działania mającego wpływ na wygląd obiektu budowlanego. Skarżący zakwestionowali przyjętą przez organy administracji gradację wartości podlegających ochronie, a w szczególności, to że większą wartość stanowi ochrona mienia osób zamieszkujących na pierwszym piętrze niż zapewnienie bezpieczeństwa osobom zamieszkującym na parterze. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przytoczył analogiczną argumentację jaką zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ ten wskazał, że założenie krat na elewacji wymagało uzyskania pozwolenia, ponieważ zainstalowane kraty naruszają przepisy szczególne przeciwpożarowe. Istniejące kraty powodują zagrożenie dla lokatorów budynku odcinając im drogę ewakuacji. Skarżący pismem procesowym z dnia [...] r. podtrzymał wniesioną skargę oraz wskazał na zagrożenia związane z usytuowaniem lokalu mieszkalnego na parterze i na pogorszenie stanu zdrowia spowodowane świadomością życia bez stosownych krat na drzwiach balkonowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podali skarżący. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie okolicznością nie budzącą żadnych wątpliwości jest fakt, że skarżący w [...] r. za zgodą władz Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w K., ale bez prawem wymaganego pozwolenia na budowę samowolnie zainstalowali na balkonie zajmowanego lokalu mieszkalnego kratę. Oznacza to, że przedmiotowa samowola oceniana może być stosownie do postanowień art. 104 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) w oparciu o regulacje zamieszczone w Prawie budowlanym z 1974 r. Stosownie do brzmienia art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 36, poz. 229 ze zm.) obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Skarżący w skardze podnoszą naruszenie postanowień art. 2 ust. 3 i 28 ust. 1 oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy. Z podniesionymi zarzutami Sąd nie może się zgodzić, ponieważ przez roboty budowlane ustawa ta rozumie roboty polegające na budowie, montażu, remoncie albo rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części oraz urządzeń reklamowych, dzieł plastycznych i innych urządzeń wpływających na wygląd obiektu budowlanego, a roboty budowlane można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W świetle powyżej przywołanych przepisów prawa wykonanie krat na balkonie zajmowanego lokalu mieszkalnego, pomimo uzyskanej zgody władz spółdzielni należy zakwalifikować jako samowola budowlana. Powyższe stwierdzenie nie oznacza, że zaskarżona decyzja odpowiada wszystkim wymogom jakie przewidują obowiązujące regulacje prawne. Jak wynika z treści art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji prowadząc postępowanie obowiązany jest podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, ze organy administracji stwierdziły, że instalacja przedmiotowej kraty spowodowała niebezpieczeństwo dla ludzi albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jednakże w aktach tych brak jest jakichkolwiek dokumentów i dowodów potwierdzających taką okoliczność. Powołanie się przez organ administracji na występowanie takiego niebezpieczeństwa dla ludzi jak również pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych wymaga udokumentowania, oznacza to, że organ administracji nie może w sposób gołosłowny formułować tego typu twierdzeń lecz musi mieć dla ich formułowania określone podstawy. Dla rozpatrywanej sprawy o tyle okoliczność ta odrywa istotną rolę, ponieważ przedmiotowa krata została zamontowana w [...] r. a zatem w przypadku wystąpienia okoliczności nakazujących jej rozebranie organ administracji znacznie wcześniej podjąłby stosowne działania. W tej sytuacji oceny występującego zagrożenia podnoszone przez organy nadzoru budowlanego noszą znamiona dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Nadto należy podnieść, iż organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę dopatrzył się naruszenia przepisów przeciwpożarowych. Sąd już pomija, że na etapie postępowania administracyjnego naruszenie tego typu przepisów nie było przez organy administracji podnoszone, to jeszcze organ odwoławczy powołując się na ich naruszenie nie wskazuje w sposób konkretny, które to przepisy zostały naruszone, a zatem występuje tu gołosłowne stwierdzenie nie poparte przywołaniem żadnego przepisu. Zaznaczone powyżej uchybienia nie pozwalają Sadowi na uznanie, że organy administracji w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie dowodowe jak również nie dają one umocowania do tego by przyjąć, że postanowienia art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. zostały w sposób prawidłowo zastosowane. Tym samym organy te dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi zamieszczona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Uchylenie zaskarżonej decyzji nakłada na organ odwoławczy obowiązek ponownego wypowiedzenia się w sprawie, przy czym organ ten winien w ramach prowadzonego postępowania wyjaśnić te okoliczności, które legły u podstaw wydania niniejszego wyroku i znalazły odzwierciedlenie w jego motywach. Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do postanowień art. 200 w związku z art. 205 § 1 powoływanej powyżej ustawy. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję.