II SA/Ka 1511/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant sekr. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na zasadzie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz §§ 1,7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. stwierdził u S. K. chorobę skóry o etiologii zawodowej – wymienionej w poz. 10 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do wyżej powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r., z którego wynikało, że lekarze specjaliści rozpoznali u badanego wyprysk alergiczny obu rąk i stóp spowodowany czynnikami szkodliwymi – cement, chrom, występującymi przez 10 lat w miejscu świadczenia przez niego pracy oraz o ustalenia przeprowadzonego w dniu [...] 2000 r. dochodzenia epidemiologicznego. Organ inspekcji sanitarnej wskazał, że skarżący pracował w latach 1974 – 1976 w "A", a w latach 1986 – 1994 w "B" w T., "C" w T., Spółce z o.o. "D" w T. i "E" S.A. w G. jako [...] i w tym czasie był narażony na kontakt z czynnikami szkodliwymi – cementem, chromem. W konsekwencji organ Inspekcji Sanitarnej uznał, iż tylko w tym okresie pracy zawodowej S. K. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Od powyższej decyzji odwołanie wniosło "E" SA "F" podnosząc, że S. K. był jego pracownikiem od [...] 1992 r. do [...] 1994 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku [...], a badania wstępne i badania okresowe przeprowadzone przez lekarza zakładowego nie ujawniły objawów choroby skóry. Nie potwierdzało też choroby skóry zaświadczenie lekarskie z [...] 1994 r., w którym lekarz chorób wewnętrznych z Poradni Ogólnej w T. wnioskował o przesunięcie S. K. do lżejszej pracy na okres 3 miesięcy. Podniesiono, iż w składzie chemicznym cementu nie występuje chrom, który został wymieniony jako czynnik szkodliwy w środowisku pracy skutkującym chorobą zawodową. Poddano w wątpliwość łączenie rozpoznanej u S. K. w 2001 r. choroby skóry z pracą [...] zamiast z pracą zawodową w późniejszym okresie na stanowisku [...] czy [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. i orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u S. K. choroby zawodowej skóry – wymienionej w poz. 10 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych W uzasadnieniu podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy zawodowej S. K. poczynione przez organ pierwszej instancji. W szczególności potwierdził kontakt z cementem na stanowisku [...], którą to pracę wykonywał w różnych zakładach pracy w latach 1974 – 1994 oraz w latach 1995 – 1998 kiedy pracował jako [...] i [...], bez kontaktu z cementem i związkami chromu. Wskazał na orzeczenie placówki diagnostycznej II szczebla, która nie rozpoznała u badanego zawodowej etiologii schorzenia skóry. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., wydanym po przeprowadzeniu obserwacji klinicznej stwierdzono, że testy alergiczne wypadły dodatnio z alergenami D. Pteronyssinus, pyłkami drzew i poliwakcyną oraz silnie dodatni odczyn na związki chromu. Badanie dermatologiczne wykazało lichenizację i złuszczanie w przestrzeniach międzypalcowych i na grzbietach rąk, hyperkeratozę dłoni, dyskretne plackowate ogniska złuszczające na przedniej powierzchni podudzi i grzbietach stóp, złuszczenie w I przestrzeni międzypalcowej stóp. Badanie fizykalne ujawniło niewielkie zmiany wypryskowe na rękach i stopach. Podkreślono w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego, że ze zgromadzonej dokumentacji lekarskiej wynika, iż pierwsze zmiany dermatologiczne ujawniły się u badanego w 1999 r. czyli rok po przerwaniu pracy zawodowej a nasiliły, wymagając leczenia szpitalnego, w roku następnym. Wyniki testów wykazujące dodatni odczyn na związki chromu i negatywne w tym zakresie ustalenia dochodzenia epidemiologicznego dotyczące narażenia na związki chromu na zajmowanych stanowiskach pracy, przy powszechnym występowaniu tych związków w życiu pozazawodowym, nie dały podstaw do uznania zawodowej etiologii stwierdzonego schorzenia. Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż wobec braku rozpoznania choroby zawodowej zgodnie z przyjętymi kryteriami orzeczniczymi niemożliwym było stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej, wymienionej w poz. 10 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, jako krzywdzącej i niezgodnej z rzeczywistym stanem rzeczy, w szczególności w części dotyczącej oceny jego stanu zdrowia. Podkreślił, że choroba objawia się w postaci wyprysków w różnych odstępach czasu i różnym nasileniu, a lekarze prowadzący obserwację kliniczną określili schorzenie jako nieuleczalne. Wniósł o poddanie go badaniu przez biegłych lekarzy sądowych. W odpowiedzi na skargę organ Inspekcji Sanitarnej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaprezentowane w niej zarzuty, jak i zarzuty brane pod rozwagę z urzędu nie potwierdziły wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i z tą datą skargi na decyzje administracyjne rozpatrują wojewódzkie sądy administracyjne. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpatrzeniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, w skrócie p.s.a). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) za choroby zawodowe uznaje się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika w sposób jednoznaczny, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie. Ustalenia takie powodują, że istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie ( zobacz wyrok SN z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/98, OSNAPiUS 1999 r. nr 6, poz. 192). Rozpatrywana skarga zawiera zarzut niewyjaśnienia sprawy i wadliwej oceny dowodów, co siłą rzeczy wskazuje na naruszenie legalności omawianej decyzji. Sąd rozpatrujący przedmiotową skargę nie dopatrzył się aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w aspekcie sposobu postępowania organów administracyjnych w kierunku wyjaśnienia działania czynników szkodliwych, z uwzględnieniem ich rodzaju, stopnia oraz czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywanej pracy, bezpośredniego z nimi kontaktu. Przeprowadzone zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia dochodzenia epidemiologiczne w środowisku pracy skarżącego wykazały, że pracował on jako [...] w pełnym wymiarze czasu pracy w latach 1974 – 1976 oraz 1986 – 1994. Miał w tym czasie kontakt z cementem i zaprawą cementowo – wapienną, która nie zawiera w swoim składzie związków chromu. Stanowi spoiwo budowlane. Istnieje szereg cementów różniących się składem chemicznym, właściwościami wytrzymałościowymi i czasem wiązania oraz twardnienia, lecz wszystkie należą do spoiw hydraulicznych tj. wiążą przez przyłączenie wody. Surowcem do wyrobu cementu portlandzkiego są wapień i glina, lub margle, a składnikami hydraulicznymi znajdujące się w glinie krzemionki, tlenki glinu i żelaza. Różni się od cementu hutniczego i glinowego zawartością ilościową wspomnianych tlenków, krzemianów, glinianów i glinożelazianów wapnia. W latach 1972 – 1974 oraz 1976 – 1978 skarżący pracował w gospodarstwie rolnym, a w latach 1995 – 1996 w "G" w T. jako [...], gdzie był narażony na działanie tlenków: azotu, węgla i żelaza. Następnie w latach 1996 – 1998 w "H" S.A. w T. na stanowisku [...], gdzie nie stwierdzono żadnego czynnika szkodliwego w środowisku pracy. Dodatkowo ustalono, że S. K. w roku 1990 będąc zatrudniony w "C" S.A. w T. przez dwa lata jako [...], a następnie przez miesiąc na stanowisku [...] i [...] Wydziału [...] jako [...] obsługiwał [...] na której [...] o zawartości 0,3 % chromu. We wnioskach dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...] 2000 r. wskazano jednak na pracę w warunkach działania czynnika szkodliwego na stanowisku [...], a w piśmie z dnia [...] 2000 r. Spółka "C" dodatkowo wskazała, iż skarżący korzystał w czasie zatrudnienia ze zwolnień lekarskich ( łącznie 94 dni ) z różnych przyczyn, na dowód czego przywołała numery statystyczne rozpoznanych chorób. Od 1998 roku skarżący nie pracuje zawodowo. Słusznie też organ Inspekcji Sanitarnej wskazał na orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r. wydane po przeprowadzeniu obserwacji klinicznej S. K. w okresie od [...] – [...] 2002 r. Lekarze orzecznicy placówki II szczebla uzasadniając brak podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii zmian skóry wskazali na rozpoznaną u skarżącego egzemę rąk i stóp, zaostrzenie się zmian chorobowych w rok po przerwaniu pracy i wyniki testów alergicznych, które wskazały wybitnie dodatnie reakcje na dwuchromian potasu oraz słabo dodatnie na poliwakcynę i D. ptronyssinus, pyłki drzew. Uwzględnili także wyniki dochodzenia epidemiologicznego dotyczącego narażenia na związki chromu i podkreślili powszechne występowanie chromu w życiu pozazawodowym. W konsekwencji dodatkowych ustaleń dowodowych, a w szczególności powyższego orzeczenia organ odwoławczy nie uznał zawodowej etiologii rozpoznanego u S. K. schorzenia skóry. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalono.