II SA/Ka 1540/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Asesor WSA Iwona Bogucka Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Protokolant Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., w oparciu o § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) orzekł że u D. S. występuje choroba zawodowa – choroba skóry – wymieniona w poz. 10 wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu z dnia [...] r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w K. Placówka medyczna I stopnia rozpoznała wyprysk alergiczny o charakterze uogólnionym pochodzenia zawodowego. Zdaniem jednostki medycznej rozpoznane schorzenie upoważniało do stwierdzenia u D. S. zawodowego charakteru choroby skóry, wskazując jako czynnik przyczynowy choroby - nikiel Jednocześnie organ orzekający uznał, iż w trakcie pracy od [...] 1976 r. do [...] 2002 r. w różnych zakładach pracy na stanowiskach ślusarz, monter, konserwator, D. S. miał styczność z silnym alergenem jakim jest nikiel. Na potwierdzenie swego stanowiska organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił, że do produkcji narzędzi ślusarskich używa się stopu stali, w skład którego wchodzi nikiel. Skoro D. S. posługiwał się tymi narzędziami, to zachodzi związek przyczynowy pomiędzy schorzeniem z pracą zawodową – na koniec stwierdził Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B.. Odwołanie od tej decyzji złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" w T., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Strona odwołująca się wskazała, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy powstaniem choroby u D.S. a jego pracą w Spółdzielni Mieszkaniowej "A" Skarżąca wskazała, że D. S. pracował w Spółdzielni od [...] 2000 r. do [...] 2002 r., na stanowisku konserwatora. Przy wykonywaniu pracy wprawdzie posługiwał się narzędziami zawierającymi nikiel, ale miał obowiązek stosowania rękawic ochronnych, a narzędzia miały uchwyty drewniane i pracownik nie miał bezpośredniej styczności z metalem. Nadto D.S. zataił przed lekarzem, wykonującym badania profilaktyczne przy przyjęciu do pracy, że leczył się na schorzenia skóry. Kontynuacja leczenia podczas pracy w Spółdzielni i 94 dni absencji chorobowej wskazują, że choroba zawodowa mogła powstać w innych zakładach pracy. Decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: -orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby -zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002 r., -wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Podniósł, iż w sprawie D. S. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że skarżący w okresie zatrudnienia od [...] 1976 r. do [...] 2002 r. w różnych zakładach pracy na stanowiskach ślusarz, monter, konserwator, miał styczność z niklem wchodzącym w skład stopów metali, z których wykonane były narzędzia. Pracował więc w warunkach potencjalnego ryzyka powstania choroby zawodowej. Wskazał, że w toku postępowania odwoławczego D. S. był diagnozowany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie wydano orzeczenie lekarskie w dniu [...] r., stwierdzające alergiczne zapalenie skóry pochodzenia zawodowego, wskazując iż nawet minimalny kontakt z alergenem w środowisku pracy może być odpowiedzialny za występowanie i utrzymywanie się klinicznych objawów choroby. Reasumując organ odwoławczy podniósł, iż wobec rozpoznania choroby zawodowej u D. S. przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" w T. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, podnosząc te same argumenty co w odwołaniu W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została wniesiona do Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach Naczelnego Sądu Administracyjnego w 2002 r., kiedy obowiązywał przepis art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), według którego ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiązała w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Należy jednak zauważyć, że wskazana ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240 , poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwie wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652) utworzony został dla obszaru województwa śląskiego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ administracji sanitarnej nie naruszył prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: -należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, -materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, -ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy przede wszystkim zauważyć, że stosownie do §1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego). W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że D. S. w okresie wykonywania pracy zawodowej w latach od 1976-2002 miał styczność z czynnikami o potencjalnym działaniu alergizującym. Ponowne orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia pracownika wydał [...] r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., rozpoznając alergiczne zapalenie skóry pochodzenia zawodowego. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w przypadku schorzeń o etiologii alergicznej nawet minimalny kontakt z alergenem w środowisku pracy może być odpowiedzialny za występowanie i utrzymywanie się klinicznych objawów choroby. Należy przypomnieć, że o chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Pojęcie choroby zawodowej oznacza kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych, w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy. Zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, organy inspekcji sanitarnej jedynie stwierdzają, bądź też odmawiają stwierdzenia choroby zawodowej. Natomiast nie wskazują zakładu pracy odpowiedzialnego za jej powstanie. Rozpoznaną u pracownika chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych kwalifikują jako chorobę zawodową po uprzednim ustaleniu, że był on zatrudniony w warunkach narażenia na jej powstanie. To zaś oznacza, że przy braku innych ustaleń dotyczących narażenia i domniemaniu związku przyczynowego – takie schorzenie z mocy prawa uznane jest za chorobę zawodową. Należy podnieść, że omawianej problematyki dotyczy utrwalone już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również Sądu Najwyższego, który stwierdził, że o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową, decyduje związek przyczynowy między tym schorzeniem a warunkami pracy (...), jeśli dane schorzenie figuruje w oficjalnym wykazie chorób zawodowych (orzeczenie SN, sygn. III RN 110/98). Odmienne rozstrzygnięcie w sprawie choroby zawodowej może zapaść tylko wówczas, gdy wykazano inną przyczynę jej powstania. W toku niniejszego postępowania placówka diagnostyczna, wskazała a organ odwoławczy na tej podstawie uznał, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy D. S. – również w jego ostatnim zakładzie pracy - Spółdzielni Mieszkaniowej "A" i na mocy § 10 pkt.3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzję przesłał zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na czynnik szkodliwy. Z kolei, tak dokonane ustalenie podlega ochronie w ramach art.80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).