II SA/Ka 1555/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie NSA Anna Apollo, WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant sekr. sąd. Beata Jacek, Po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2004 r. Przy udziale Sprawy ze skargi J. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Sygn. akt 3 / II SA / Ka 1555 / 02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w G., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), art.32 ust.2 pkt 2 ustawy a dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 3, poz.14) oraz §§ 1, 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) orzekł o braku podstaw do stwierdzeniu u J. R. choroby zawodowej narządu słuchu – wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego w "A" w K. oraz orzeczeniu wydanym przez lekarzy specjalistów z Przychodni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K., którzy nie rozpoznali u badanego choroby zawodowej ze względu na zbyt małe ubytki słuchu. Rozpoznano obustronny niedosłuch typu odbiorczego na poziomie [...] dB dla ucha prawego i [...] dB dla ucha lewego. Organ Inspekcji Sanitarnej przyjął, że J. R. pracując w latach 1969-1994 w "A" na stanowisku [...] i [...] pod ziemią okresowo był narażony na działanie ponadnormatywnego hałasu ale nie mógł wydać decyzji stwierdzającej chorobę zawodową ze względu na wskazane wyżej orzeczenie lekarskie. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. R. domagając się jej uchylenia i podnosząc, że o zawodowym uszkodzeniu narządu słuchu przesądza związek z pracą a nie stopień jego uszkodzenia. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., po uzupełnieniu postępowania dowodowego o orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r., z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej uszkodzenia narządu słuchu. Organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż jakkolwiek J. R. pracował w środowisku gdzie hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu i w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego- równoważny poziom dźwięku przekraczał dopuszczalną normę 82 dB, to skoro Instytut Medycyny Pracy w orzeczeniu wydanym na etapie postępowania odwoławczego, nie rozpoznał u badanego ubytku słuchu, który po odliczeniu poprawki na wiek nie osiągał nasilenia uzasadniającego stwierdzenie choroby zawodowej, to istniejące u niego schorzenie nie mogło zostać uznane za taka chorobę. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. R. domagał się uchylenia krzywdzącej dla niego decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., która została wydana z naruszeniem prawa materialnego. Zarzucił organowi dokonanie błędnej wykładni pojęcia choroby zawodowej w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Za nielogiczne i sprzeczne z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 4 czerwca 1998 r sygn. akt III RN 36/98 uznał stwierdzenie uzasadnienia, iż nie rozpoznano u niego choroby zawodowej ze względu na stopień uszkodzenia słuchu, przy przyjęciu założenia, że pracował w warunkach działania czynnika szkodliwego dla zdrowia- hałasu i narażenia na jego utratę Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 860/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że jako naruszająca przepisy prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy nie mogła się ostać. Podkreślił, iż w aktualnym stanie sprawy nie sposób zaakceptować poglądu o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego z powołaniem się li tylko na treść wydanych w sprawie orzeczeń lekarskiego placówek diagnostycznych I i II stopnia. Jak wynikało z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zbyt mały ubytek słuchu, był jedyną przesłanką odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej nie ma znaczenia stopień uszczerbku na zdrowiu wywołanego działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Argumentację organu zmierzającą do wykazania, że stwierdzony u skarżącego ubytek słuchu typu odbiorczego spowodowany pracą w warunkach, w których na jego organizm oddziaływał hałas, nie jest chorobą uznał za chybioną. Podkreślił, że z żadnego orzeczenia lekarskiego nie wynika pozazawodowe uszkodzenie słuchu stwierdzone u J. R. ani też nie wskazano by stwierdzony u skarżącego niedosłuch nie odpowiadał pojęciu choroby. Tym samym uznał skargę za usprawiedliwioną i uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego- przepisu § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Po zasięgnięciu dodatkowych informacji i uzyskaniu szczegółowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt.1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w całości. W jej motywach organ odwoławczy wskazał na uzasadnienie orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. sporządzone przez lekarzy orzeczników z Instytutu Medycyny Pracy, placówki diagnostycznej II szczebla powoływanej dla wyjaśnienia kwestii wątpliwych i spornych, którzy uwzględniając wątpliwości i uwagi zawarte w treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w niniejszej sprawie podtrzymali swoje orzeczenie o odmowie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu. Uznali, że ujawniony w badaniach audiometrycznych u skarżacego stopień obniżenia ostrości słyszenia w uchu prawym [...] dB i uchu lewym [...] dB, nie powoduje skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej narządu słuchu. Stwierdzili, że przesunięcie progu słyszalności u badanego nie jest schorzeniem, a jedynie odchyleniem od normy, objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, który nie wywołuje zaburzeń rozumienia mowy potocznej i w razie jego wykrycia u osoby narażonej na hałas ponadnormatywny wymaga podjęcia działań prewencyjnych zapobiegających przekształceniu się takiego niedosłuchu w chorobę zawodową narządu słuchu czyli w zawodowy uraz akustyczny. Reasumując swoje wywody organ odwoławczy stwierdził, że wobec braku medycznego rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej przez uprawnionych lekarzy orzeczników nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.. Na powyższe orzeczenie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach wniósł pełnomocnik J. R. zarzucając, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego i nie bacząc na wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w niniejszej sprawie w dniu 17 stycznia 2002 r. W szczególności wskazał, że ustalenia dowodowe nie uległy zmianie i organ odwoławczy winien był wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej narządu słuchu u jego mocodawcy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, że upośledzenie funkcji narządu słuchu rozpoznane u skarżącego z lekarskiego punktu widzenia nie jest chorobą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a podniesione przez skarżącego zarzuty są w pełni zasadne. Na wstępie należy zauważyć, że ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym utraciła moc 31 grudnia 2003 r. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) w Warszawie i w miejscowościach w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, w skrócie p.s.a.). Na podstawie § 1pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz.652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Przechodząc do rozważań poczynionych w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z treścią art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zatem w niniejszej sprawie treść orzeczeń lekarskich wydanych do czasu wyrokowania w sprawie nie mogła stanowić jedynej przesłanki odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Organ odwoławczy celem wyjaśnienia charakteru i przyczyny niedosłuchu skarżącego uzupełnił materiał dowodowy o szczegółowe uzasadnienie orzeczenia z dnia [...] r., które było już przedmiotem oceny dowodowej dla potrzeb prowadzonego postępowania. Przypomnieć należy, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 294 ze zm.) W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 powołanego rozporządzenia. Takimi jednostkami były orzekające w niniejszej sprawie Przychodnia Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Organ Inspekcji Sanitarnej dokonując ponownie oceny materiału dowodowego pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniana w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 k.p.a. Treść orzeczenia lekarskiego nie w każdy przypadku ustalania przesłanek uprawniających organ Inspekcji Sanitarnej do stwierdzenia choroby zawodowej ma decydujące znaczenie. W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna II stopnia w piśmie z dnia [...] 2002r. stanowiącym opinię uzupełniającą (uszczegółowienie i uzupełnienie uzasadnienia) wydanego orzeczenia wprowadziła ponownie pozaprawne kryterium zbyt małego obniżenia ostrości słuchu ucha lewego i prawego, które stanowiło jedyną przyczynę orzeczenia o braku choroby zawodowej narządu słuchu. Rozpoznano u skarżącego obustronny odbiorczy ubytek słuchu, charakterystyczny dla urazu akustycznego. Dokonując ponownej oceny materiału dowodowego organ odwoławczy bezkrytycznie przyjął orzeczenie lekarskie za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Nie uwzględnił w tym zakresie ugruntowanego orzecznictwem sądowym, przywołanego w skardze poglądu Sądu Najwyższego dotyczącego przesłanek orzeczenia choroby słuchu o etiologii zawodowej. Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości występujących w toku prowadzonego postępowania dowodowego, a wydana przez niego decyzja winna być zgodna z prawem. Wobec uchybienia przez organ odwoławczy wyżej opisanym obowiązkom na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu. Z uwagi na między czasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz.1115 ) obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. dalsze postępowanie organ odwoławczy będzie prowadził na podstawie dotychczasowych przepisów. Oznacza to, że nie będzie mógł uzależnić stwierdzenia choroby zawodowej od stopnia ujawnionego odbiorczego ubytku słuchu i winien wydać decyzją o jej stwierdzeniu. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 p.s.a., a o kosztach postępowania orzekł stosownie do art.200 wskazanej ustawy. Uznał, że żądana przez pełnomocnika tytułem zwrotu kosztów procesu- zastępstwa adwokackiego kwota [...] zł jest zawyżona i nie odpowiada rzeczywistemu nakładowi jego pracy.